Người trẻ kết hôn muộn: Chuyện sinh con tính sao?

Theo Điều tra dân số và nhà ở giữa kỳ năm 2024, tuổi kết hôn trung bình lần đầu của người Việt Nam là 27,3 tuổi, tăng 2,1 năm so với năm 2019. Tại khu vực thành thị, con số này là 28,5 tuổi, cao hơn khu vực nông thôn 2 năm.

Tuổi đời tăng, khả năng sinh sản thay đổi

ThS.BS Nguyễn Quốc Anh, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản và Nam học Việt Mỹ, Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ, tuổi đời không hoàn toàn đi cùng tuổi sinh sản. Một người 35 - 40 tuổi có thể vẫn khỏe mạnh, công việc ổn định và cảm thấy mình còn trẻ, nhưng khả năng sinh sản, đặc biệt ở phụ nữ, đã có những thay đổi đáng kể.

Ở phụ nữ, số lượng noãn được hình thành từ trước khi sinh và giảm dần theo thời gian. Khi tuổi tăng, số lượng và chất lượng noãn đều có xu hướng suy giảm, kéo theo khả năng có thai tự nhiên giảm, đồng thời nguy cơ sảy thai và bất thường nhiễm sắc thể của phôi tăng.

Các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản có thể giúp điều trị nhiều nguyên nhân hiếm muộn nhưng không thể đảo ngược quá trình lão hóa của noãn.

Với nam giới, sự suy giảm khả năng sinh sản diễn ra khác với nữ giới và không có một mốc giảm nhanh tương tự. Tuy nhiên, tuổi càng cao, một số chỉ số tinh trùng có thể thay đổi, tổn thương DNA tinh trùng có thể tăng và thời gian để có thai có thể kéo dài hơn.

“Trì hoãn sinh con là lựa chọn của mỗi người, mỗi gia đình. Nhưng nếu đã có kế hoạch trì hoãn thì nên hiểu trước khả năng sinh sản của mình, thay vì đến lúc muốn có con mới bắt đầu quan tâm”, BS Quốc Anh nói.

Theo chuyên gia, khám sức khỏe tiền hôn nhân không chỉ nhằm phát hiện bệnh lý có thể ảnh hưởng đến cuộc sống vợ chồng mà còn giúp hai người có thêm thông tin trước khi lên kế hoạch sinh con. Bác sĩ có thể khai thác tiền sử bệnh của bản thân và gia đình, bệnh lý di truyền, bệnh truyền nhiễm, tình trạng tiêm chủng, bệnh mạn tính và các thuốc đang sử dụng.

Về sức khỏe sinh sản, nữ giới cần lưu ý chu kỳ kinh, tiền sử thai sản, bệnh phụ khoa và được khám, siêu âm khi có chỉ định. Nam giới cần được khai thác tiền sử bệnh lý tinh hoàn, quai bị, chấn thương, phẫu thuật hoặc các yếu tố có thể ảnh hưởng chức năng sinh sản.

Không phải tất cả mọi người đều cần thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu. Việc kiểm tra nên được bác sĩ chỉ định dựa trên tuổi, tiền sử sức khỏe và kế hoạch sinh con.

BS Quốc Anh nhấn mạnh, việc đánh giá sức khỏe sinh sản cũng cần được thực hiện ở nam giới. Trong thực tế điều trị, có trường hợp người vợ đi khám nhiều lần nhưng người chồng chưa từng làm tinh dịch đồ hoặc khám nam khoa.

Nguyên nhân hiếm muộn có thể xuất phát từ nữ giới, nam giới, cả hai hoặc không xác định được nguyên nhân. Ở nữ giới, một số nguyên nhân thường gặp liên quan đến rối loạn phóng noãn, bệnh lý vòi trứng, lạc nội mạc tử cung hoặc suy giảm dự trữ buồng trứng. Ở nam giới, vấn đề có thể liên quan chất lượng tinh trùng, giãn tĩnh mạch thừng tinh, rối loạn nội tiết hoặc suy giảm chức năng tinh hoàn.

Hút thuốc lá, sử dụng rượu bia quá mức, béo phì và một số yếu tố môi trường cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.

Theo Bộ Y tế, nghiên cứu trên hơn 14.000 cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh sản tại 8 tỉnh, thành ghi nhận tỷ lệ vô sinh khoảng 7,7%, tương đương 700.000-1 triệu cặp vợ chồng.

Biết sớm để có thêm lựa chọn

Với những người dự định sinh con sau 35 tuổi, đặc biệt khi kế hoạch có thể kéo dài đến gần 40 tuổi hoặc hơn, BS Quốc Anh cho rằng nên được tư vấn sớm về khả năng sinh sản.

Ở phụ nữ, bác sĩ có thể đánh giá dựa trên tuổi, chu kỳ kinh, tiền sử sản phụ khoa, siêu âm buồng trứng, đếm nang thứ cấp và trong trường hợp phù hợp có thể xét nghiệm AMH để hỗ trợ đánh giá dự trữ buồng trứng. Tốc độ suy giảm dự trữ buồng trứng ở mỗi người không giống nhau.

“Tuổi của noãn chính là tuổi của người phụ nữ. Hiện nay chưa có thuốc hay kỹ thuật nào có thể biến một noãn ở tuổi 40 trở lại chất lượng như noãn ở tuổi 30”, BS Quốc Anh nói.

Tuy nhiên, tư vấn sớm không đồng nghĩa với việc phải điều trị hoặc trữ noãn ngay. Trữ đông noãn là một lựa chọn bảo tồn khả năng sinh sản khi phụ nữ chưa có kế hoạch mang thai, nhưng không bảo đảm chắc chắn sẽ có con trong tương lai.

Luật Dân số số 113/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 quy định dự phòng vô sinh thực hiện theo pháp luật về phòng bệnh; điều trị vô sinh thực hiện theo pháp luật về phòng bệnh, khám bệnh, chữa bệnh và bảo hiểm y tế. Đây là cơ sở để tiếp tục cụ thể hóa các chính sách liên quan đến dự phòng và điều trị vô sinh.

Theo BS Quốc Anh, nếu các chính sách được cụ thể hóa theo hướng hỗ trợ một số khâu trong khám và điều trị hiếm muộn, người bệnh có thể giảm bớt gánh nặng chi phí và tiếp cận điều trị sớm hơn.

“Có thể lựa chọn thời điểm làm cha mẹ, nhưng nên lựa chọn khi mình đã hiểu sức khỏe sinh sản của chính mình”, BS Quốc Anh nhắn nhủ.

Từ ngày 23 đến 30/9/2026, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản và Nam học Việt Mỹ tổ chức chương trình “Tuần lễ đồng hành chăm sóc sức khỏe sinh sản”. Theo thông tin chương trình, các cặp vợ chồng được miễn phí một số hạng mục khám, xét nghiệm liên quan chức năng sinh sản và nhận các ưu đãi dịch vụ hỗ trợ sinh sản. Việc thăm khám, xét nghiệm và thực hiện kỹ thuật hỗ trợ sinh sản vẫn được thực hiện theo chỉ định của bác sĩ.

Thông tin chi tiết: https://vmh.vn/tin-tuc/chuong-trinh-chu-dong-hom-nay-uom-mam-tuong-lai