Công nghệ 3D mở hướng điều trị cho bệnh nhân biến dạng khuôn mặt

Đây là thông tin được TS.BS Võ Tiến Huy, Cố vấn chuyên môn Bệnh viện Thẩm mỹ Kangnam đưa ra tại Hội thảo Thành tựu y học Việt: “Ứng dụng khoa học công nghệ vào điều trị các ca bệnh khó” diễn ra ở TP.HCM.

Theo bác sĩ Huy, những trường hợp dị tật bẩm sinh, biến dạng xương hàm hoặc tổn thương nghiêm trọng do bỏng luôn đặt ra nhiều thách thức. Bên cạnh việc cải thiện hình thể khuôn mặt, bác sĩ còn phải tính đến chức năng và sự cân đối của các cấu trúc giải phẫu.

Thông qua dữ liệu chụp cắt lớp vi tính (CT), ê-kíp có thể dựng mô hình ba chiều, phân tích mức độ biến dạng, xác định vị trí cần chỉnh sửa và mô phỏng phương án phẫu thuật trước khi can thiệp. Với những ca phức tạp, mô hình xương còn được in 3D để bác sĩ thực hành, đánh giá và điều chỉnh kế hoạch.

TS.BS Võ Tiến Huy dẫn chứng trường hợp bệnh nhân bị biến dạng mũi sau bỏng từ nhỏ, dẫn đến nhiễm trùng, hoại tử gần như toàn bộ phần đầu mũi và trụ mũi. Việc tái tạo đòi hỏi bác sĩ vừa khôi phục phần mô tổn thương, vừa tính toán hình dáng mũi hài hòa với tổng thể khuôn mặt.

Công nghệ 3D giúp ê-kíp mô phỏng cấu trúc cần tái tạo, thiết kế hình dáng mũi dự kiến và lựa chọn phương án phù hợp với tình trạng tổn thương. Theo bác sĩ Huy, hình ảnh trước và sau phẫu thuật cho thấy sự thay đổi rõ rệt về hình dáng mũi của bệnh nhân.

Công nghệ này còn hỗ trợ điều trị dị tật hàm mặt như khe hở môi, vòm miệng và các trường hợp biến dạng xương hàm nghiêm trọng. Từ dữ liệu CT, bác sĩ có thể đánh giá nền tảng xương, tính toán vị trí cắt chỉnh và hướng dịch chuyển của cấu trúc xương mặt, qua đó xây dựng phương án kết hợp chỉnh hình xương với xử lý mô mềm.

“Trước đây, khi chưa có công nghệ 3D hỗ trợ lập kế hoạch, việc phẫu thuật những trường hợp này phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm, khả năng quan sát và thao tác của bác sĩ. Hiện nay, công nghệ giúp chúng tôi tính toán cụ thể hơn, từ vị trí can thiệp đến hướng dịch chuyển của cấu trúc xương”, TS.BS Võ Tiến Huy cho biết.

Ở những trường hợp đặc biệt phức tạp, mô hình in 3D giúp bác sĩ mô phỏng thao tác và điều chỉnh phương án trước khi phẫu thuật thực tế. Công nghệ cũng hỗ trợ lập kế hoạch điều trị cho bệnh nhân thiểu sản xương hàm, khiến hàm ngắn và lùi ra sau, ảnh hưởng đến đường thở và chức năng hô hấp.

Theo bác sĩ Huy, giá trị của công nghệ 3D không chỉ nằm ở khả năng cải thiện diện mạo mà còn ở việc giúp cá thể hóa phương án điều trị. Dù vậy, công nghệ không thay thế vai trò chuyên môn của bác sĩ; chỉ định và kỹ thuật can thiệp vẫn phải dựa trên tình trạng cụ thể của từng người bệnh.

Phát biểu tại hội thảo, TS.BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế cho biết, y học Việt Nam những năm qua đạt nhiều bước tiến trong ứng dụng công nghệ, từ phẫu thuật robot, can thiệp ít xâm lấn, trí tuệ nhân tạo đến các hệ thống hình ảnh hiện đại và kỹ thuật chuyên sâu trong nhiều chuyên ngành.

Theo ông, nhiều kỹ thuật trước đây người bệnh phải ra nước ngoài điều trị nay đã có thể thực hiện tại Việt Nam, với chất lượng ngày càng tiệm cận các trung tâm y khoa tiên tiến trên thế giới. Những tiến bộ này không chỉ thể hiện năng lực chuyên môn của đội ngũ y tế mà còn giúp người bệnh có thêm cơ hội điều trị, giảm gánh nặng cho gia đình và củng cố niềm tin vào nền y tế trong nước.

Tuy nhiên, trước tốc độ phát triển nhanh của khoa học công nghệ, ngành y tế cần chú trọng khả năng làm chủ, lựa chọn và ứng dụng công nghệ phù hợp, bảo đảm hiệu quả và an toàn. Công nghệ chỉ thực sự có giá trị khi giúp chẩn đoán chính xác hơn, điều trị hiệu quả hơn, giảm biến chứng, rút ngắn thời gian nằm viện và nâng cao chất lượng cuộc sống.

TS.BS Hà Anh Đức nhấn mạnh sự cần thiết phải đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao các thành tựu khoa học công nghệ, ưu tiên những lĩnh vực có khả năng tạo đột phá trong chẩn đoán và điều trị các bệnh lý phức tạp.

Đồng thời, tăng cường liên kết giữa bệnh viện, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ nhằm thúc đẩy hoạt động nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và đưa các thành tựu khoa học vào thực tiễn khám, chữa bệnh.

“Một định hướng quan trọng khác là lấy người bệnh làm trung tâm, bảo đảm công nghệ phục vụ nhu cầu điều trị an toàn, hiệu quả với chi phí hợp lý. Cùng với đó, ngành y tế cần đầu tư đào tạo đội ngũ bác sĩ, kỹ thuật viên có chuyên môn và khả năng vận hành, làm chủ công nghệ mới; từng bước phát triển năng lực nghiên cứu, sáng tạo công nghệ trong nước”, TS.BS Hà Anh Đức nói.