Học sinh cuối cấp kiểm tra bằng đề chung, giáo viên nói gì?

Theo Thông tư mới của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT sẽ chủ trì xây dựng, thẩm định và cung cấp đề kiểm tra chung vào cuối học kỳ I, cuối năm học đối với một số môn học được đánh giá bằng điểm số ở lớp 5; đồng thời thực hiện với một số môn học ở lớp 9 và lớp 12 vào cuối học kỳ I, học kỳ II. Các môn kiểm tra do Sở lựa chọn và thông báo trước cho các trường.

Tăng tính công bằng, hạn chế chạy theo điểm số

Theo thầy Đỗ Đình Đảo, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Hữu Thọ (phường Xóm Chiếu, TP.HCM), đây là chủ trương tích cực, có ý nghĩa trong việc nâng cao chất lượng quản lý và đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá trong giáo dục.

Thầy Đảo cho rằng, khi mỗi trường tự xây dựng đề kiểm tra, dù cùng căn cứ vào Chương trình giáo dục phổ thông, vẫn có thể xuất hiện sự khác biệt về mức độ khó, cách đặt câu hỏi và yêu cầu vận dụng kiến thức. Đề kiểm tra chung sẽ tạo mặt bằng đánh giá thống nhất hơn, giúp các trường có thêm cơ sở nhìn nhận chất lượng dạy và học của đơn vị mình.

“Tuy nhiên, không nên xem kết quả kiểm tra chung là căn cứ duy nhất để xếp hạng hoặc đánh giá chất lượng các trường. Mục tiêu quan trọng hơn là sử dụng dữ liệu để nhận diện những hạn chế trong dạy học và tìm giải pháp cải thiện phù hợp”, thầy Đảo nói.

Thầy Võ Kim Bảo, giáo viên môn Ngữ văn, Trường THCS Nguyễn Du (phường Bến Thành, TP.HCM), cũng hoàn toàn tán thành quy định này. Theo thầy, việc ra đề chung sẽ tạo động lực để giáo viên thực hiện đúng định hướng của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, thay vì dạy học theo lối rập khuôn.

Thầy Bảo cho biết, ở môn Ngữ văn, một số giáo viên vẫn còn tư duy dạy theo văn mẫu, giới hạn trước nội dung hoặc ngữ liệu để học sinh ôn tập. Theo thầy Bảo, việc ra đề chung có thể góp phần hạn chế tình trạng này, đồng thời giúp giảm những bất cập trong công tác ra đề và dạy thêm, học thêm.

“Hoàn toàn tán thành, đây là quyết định đúng đắn, phù hợp để nâng cao chất lượng giáo dục. Việc ra đề chung sẽ là động lực để giáo viên dạy đúng bản chất, định hướng của chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Thêm vào đó, các vấn đề tiêu cực trong dạy thêm, học thêm cũng sẽ phần nào giảm đi. Giáo viên không thể có những hành vi ép học sinh học thêm để biết trước đề, nội dung ra thi. Việc đi học thêm phải là việc học thực chất, rèn luyện kĩ năng, mở rộng kiến thức trên tinh thần tự nguyện”, thầy Bảo nêu quan điểm.

Trong khi đó, thầy Đinh Phú Cường, Hiệu trưởng Trường THCS Phú Định (phường Bình Phú, TP.HCM), cho rằng đề kiểm tra chung sẽ tạo cơ sở để các trường điều chỉnh phương pháp giảng dạy, hướng tới chất lượng giáo dục đồng đều hơn.

“Việc Sở ra đề kiểm tra chung đối với các khối lớp cuối cấp sẽ tạo ra sự công bằng trong việc đánh giá học sinh trên địa bàn toàn thành phố. Để kiểm tra chung cần theo 1 chuẩn chung để các trường tiếp cận và có phương pháp giảng dạy phù hợp để đảm bảo chất lượng đồng đều giữa các trường khác nhau”, thầy Cường nhận định.

Cần thống nhất cách chấm, công khai ma trận đề

Bên cạnh sự đồng tình, các giáo viên cho rằng hiệu quả của việc kiểm tra chung còn phụ thuộc vào chất lượng đề thi, cách tổ chức chấm bài và việc sử dụng kết quả đánh giá. Nếu triển khai thiếu phù hợp, điểm số có thể bị sử dụng để so sánh các trường một cách máy móc, tạo áp lực không cần thiết cho giáo viên và học sinh.

Theo thầy Đỗ Đình Đảo, đề kiểm tra chung cần bám sát yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông, phù hợp với nội dung học sinh đã được học, đồng thời đánh giá năng lực thực chất thay vì chỉ kiểm tra khả năng ghi nhớ kiến thức.

“Tôi cho rằng cần phân biệt giữa công bằng trong tổ chức kiểm tra và công bằng trong việc diễn giải kết quả. Học sinh ở các trường có thể có điều kiện học tập, đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất và xuất phát điểm khác nhau. Vì vậy, nếu chỉ căn cứ vào điểm số của một bài kiểm tra để kết luận trường nào dạy tốt hơn, trường nào dạy chưa tốt thì sẽ chưa đầy đủ”, thầy Đảo lưu ý.

Đề kiểm tra cần có sự cân đối hợp lý giữa các mức độ nhận biết, thông hiểu và vận dụng, bảo đảm khả năng phân hóa học sinh nhưng không đưa ra những câu hỏi đánh đố hoặc vượt quá yêu cầu của chương trình. Quá trình xây dựng đề cũng cần được khảo sát, phân tích và thẩm định chuyên môn nghiêm túc.

Thầy Đảo nhấn mạnh, kết quả kiểm tra cần được sử dụng để phát hiện vấn đề, hỗ trợ nhà trường cải thiện chất lượng và phân bổ nguồn lực phù hợp, thay vì tạo áp lực chạy theo thành tích.

Với thầy Võ Kim Bảo, khâu chấm thi là vấn đề cần được đặc biệt quan tâm để bảo đảm tính công bằng, khách quan. Theo thầy, việc học sinh cùng làm một đề giúp tăng tính thống nhất trong khâu ra đề, nhưng vẫn cần có sự đồng bộ trong quá trình chấm bài.

“Đây mới là khâu cần chú trọng hơn ở tính công bằng, khách quan. Giáo viên và tổ chuyên môn cần thống nhất kĩ nội dung chấm, chấm bài cần đều tay. Tuy nhiên, riêng với môn Ngữ văn, dù giáo viên có công tâm thì cũng khó đồng nhất về quan điểm, đôi khi có sự chênh lệch nhẹ trong quá trình chấm bài”, thầy Bảo phân tích.

Từ thực tế này, thầy Bảo đề nghị Sở GD&ĐT tổ chức trao đổi, thống nhất định hướng chấm thi để giáo viên có cơ sở đánh giá bài làm đồng đều hơn.

Thầy Đinh Phú Cường cũng đề xuất Sở công khai sớm ma trận dự kiến của đề kiểm tra vào cuối học kỳ để các trường và giáo viên chủ động tham khảo, xây dựng kế hoạch dạy học phù hợp.

“Nếu thuận lợi, Sở nên công khai sớm ma trận dự kiến các đề sẽ ra vào cuối học kỳ, để các trường và thầy cô có thể tham khảo, từ đó định hướng cho học sinh cách thức ra đề của Sở”, thầy Cường đề xuất.