Bậc chân tu bị biến thành kẻ dâm tà trong truyện kiếm hiệp Kim Dung

Doãn Chí Bình là một nhân vật có thật trong lịch sử, được nhà văn Kim Dung đưa vào tiểu thuyết (chủ yếu trong hai tác phẩm Anh hùng xạ điêu và Thần Điêu đại hiệp).

Kẻ dâm ô, hèn hạ trong tiểu thuyết Kim Dung

Doãn Chí Bình xuất hiện trong hai bộ tiểu thuyết Anh hùng xạ điêu và Thần điêu đại hiệp. Ban đầu, nhân vật này được đánh giá có tư chất thông minh, võ công xuất sắc và rất được các sư trưởng kỳ vọng kế thừa ngôi vị chưởng môn tương lai.

Trong Anh hùng xạ điêu, Doãn Chí Bình từng được sư phụ phái đến sa mạc Mông Cổ để truyền thư và tỉ thí thử võ công với Quách Tĩnh. Lúc này, nhân vật hiện lên là một đạo sĩ trẻ tuổi có phần ngạo mạn nhưng tính tình ngay thẳng, chính trực.

Bước sang Thần điêu đại hiệp, cuộc đời Doãn Chí Bình hoàn toàn rẽ sang hướng tối tăm. Từ khi vô tình gặp gỡ Tiểu Long Nữ, Doãn Chí Bình dù biết bản thân không được động lòng phàm nhưng đã đem lòng thầm thương trộm nhớ. Vị đạo sĩ trẻ rơi vào trạng thái đau khổ, dằn vặt, giằng xé giữa một bên là thanh quy giới luật của giáo phái, một bên là bóng hình của Long cô nương.

Đỉnh điểm của bi kịch là khi bị thúc đẩy bởi dục vọng điên cuồng và sự che lấp của bóng đêm, Doãn Chí Bình cướp đi sự trinh trắng của Tiểu Long Nữ. Đây có thể coi là tình tiết gây tranh cãi và đau đớn nhất trong tất cả các tác phẩm của Kim Dung, khiến Doãn Chí Bình trở thành kẻ ác đáng khinh nhất thế giới truyện kiếm hiệp Kim Dung.

Sau hành động đáng ghê tởm đó, Doãn Chí Bình luôn sống trong hoảng loạn và ân hận. Dù đã kế thừa vị trí chưởng môn Toàn Chân giáo nhưng Doãn Chí Bình không dám nhìn thẳng vào Tiểu Long Nữ và luôn tìm cách trốn tránh lương tâm.

Khi Mông Cổ tìm cách lôi kéo Toàn Chân giáo nhằm thôn tính Trung nguyên, Triệu Chí Kính công khai chuyện Doãn Chí Bình làm nhục Tiểu Long Nữ nhằm ép ông ta nhường ngôi vị chưởng môn và đầu hàng địch. Tuy nhiên, Doãn Chí Bình thà chịu nhục chứ quyết không cấu kết với giặc Mông Cổ để phản bội đất nước.

Đang ở trong tình thế căng như dây đàn này, thấy Tiểu Long Nữ bị bao vây và gặp nguy hiểm, Doãn Chí Bình lao người ra đỡ đòn chí mạng từ bánh xe của Kim Luân Pháp Vương để bảo vệ nàng.

Bị thương nặng sau đòn đánh, Doãn Chí Bình quay sang nhìn Tiểu Long Nữ lần cuối rồi lao thẳng người vào mũi kiếm của nàng đang cầm trên tay để tự sát nhằm tạ tội. Cái chết này xuất phát từ sự ân hận tột cùng, giúp ông bảo toàn khí tiết - không phản quốc và khiến sự căm hận của Tiểu Long Nữ phần nào nguôi ngoai.

Tuy vậy, vết nhơ từ hành vi tà dâm, hèn hạ với Tiểu Long Nữ khiến Doãn Chí Bình trở thành nhân vật bị nhiều thế hệ độc giả truyện Kim Dung căm ghét tột độ. Tại Trung Quốc suốt nhiều thập kỷ qua, cái tên Doãn Chí Bình vô tình trở thành từ lóng, biểu tượng cho những kẻ dâm tà, chuyên đi hãm hại phụ nữ.

Doãn Chí Bình trong lịch sử

Ít người biết rằng, Doãn Chí Bình là một nhân vật có thật trong lịch sử. và khác hoàn toàn với gã đệ tử dâm tà, hèn hạ trong tiểu thuyết Kim Dung.

Theo các tài liệu lịch sử của Trung Quốc, Doãn Chí Bình (1169 - 1251) sinh ra trong một gia tộc có nhiều người làm quan lớn dưới triều Bắc Tống; từ nhỏ đã bộc lộ tư chất thông minh xuất chúng, có khả năng ghi nhớ tới cả ngàn chữ mỗi ngày. Dù gia đình cấm cản, chàng thanh niên vẫn quyết tâm từ bỏ vinh hoa phú quý để đi theo con đường tu đạo.

Năm 1182, Doãn Chí Bình gặp Mã Ngọc và bắt đầu trở thành đạo sĩ. Từ năm 1187 đến 1190, ông bị cha bắt về nhà giam lỏng để ép tiếp nối truyền thống làm quan của gia đình. Cứ mỗi lần như vậy, Doãn Chí Bình lại tìm cách trốn thoát để tiếp tục tu hành. Cuối cùng, cha ông biết không thể nào ngăn cản nên đành phải đồng ý.

Theo cuốn Trung Quốc Đạo giáo sử, Doãn Chí Bình từng đến Tây An truyền giáo và tới Phật Sơn để chăm sóc những người nghèo khó, bệnh tật. Danh tiếng của đạo sĩ trẻ tuổi vang xa và được nhiều người kính trọng.

Năm 1191, ông bái Khâu Xứ Cơ, người nổi tiếng nhất Toàn Chân thất tử làm sư phụ. Mông Cổ bí sử chép, năm 1220, ông cùng Khâu Xứ Cơ tới gặp Thành Cát Tư Hãn. Tại cuộc gặp này, Thành Cát Tư Hãn khen Doãn Chí Bình là thần tiên, phong làm Nhất đại tông sư, được toàn quyền quản lý Đạo giáo trong thiên hạ.

Trước khi mất vào năm 1227, Khâu Xứ Cơ tuyên bố truyền chức vị chưởng giáo cho Doãn Chí Bình. Ông trở thành chưởng giáo đời thứ 3 của Toàn Chân giáo. Dưới thời ông quản lý, Toàn Chân giáo phát triển đến giai đoạn cực thịnh, tín đồ vô số.

Doãn Chí Bình được bách tính và giới tu hành tôn kính nhờ lối sống thanh tu, không màng danh lợi, một lòng cứu giúp người nghèo khổ, phát thuốc chữa bệnh cho dân chúng trong thời kỳ chiến tranh loạn lạc. Đến năm 1238, ông chủ động nhường lại vị trí chưởng môn cho sư đệ Lý Chí Thường để lui về ẩn tu rồi qua đời năm 1251, thọ 82 tuổi.

Như vậy, Doãn Chí Bình trong lịch sử là một chân nhân đức cao vọng trọng. Tuy nhiên, do cách xây dựng nhân vật của Kim Dung, bất kỳ ai nghe đến tên ông cũng chỉ nhớ đến bi kịch của Tiểu Long Nữ, khiến công lao và danh tiếng thực sự của vị đạo sĩ này bị xóa nhòa trong tâm trí đại chúng.

Kim Dung xin lỗi

Do có sự khác biệt quá lớn giữa Doãn Chí Bình trong đời thực và tiểu tuyết nên suốt nhiều thập kỷ qua, hội đoàn Đạo giáo tại Trung Quốc đã có phản ứng quyết liệt và căng thẳng với nhà văn Kim Dung.

Đỉnh điểm là vào năm 2003, khi Kim Dung đến núi Hoa Sơn (tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc) để tham dự một hoạt động văn hóa lớn mang tên “Hoa Sơn luận kiếm”, một nhóm đạo sĩ thuộc Hiệp hội Đạo giáo Thiểm Tây đứng ra chặn đường, không cho nhà văn lên núi.

Họ hết sức bất bình, yêu cầu nhà văn giải thích rõ ràng về việc bôi nhọ Toàn Chân giáo. Họ cho rằng việc gán ghép hành vi xâm hại phụ nữ - một trọng tội đi ngược hoàn toàn với tôn chỉ tu hành cách ly sắc dục của Đạo giáo - cho một vị chưởng giáo đức cao vọng trọng như Doãn Chí Bình là điều không thể chấp nhận.

Sau khi ban tổ chức và các bên can ngăn, hòa giải, đồng thời có sự trao đổi thẳng thắn giữa nhà văn và các đạo sĩ, giới Đạo giáo mới đồng ý nhượng bộ để Kim Dung tiếp tục hành trình lên núi.

Không chỉ dừng lại ở các cuộc biểu tình tự phát, giới học giả và các nhà nghiên cứu lịch sử Đạo giáo liên tục chất vấn Kim Dung trong các buổi giao lưu công khai.

Tại một buổi tọa đàm năm 2006, Kim Dung tiếp tục bị chất vấn gay gắt về vết nhơ văn học này. Các chuyên gia chỉ ra rằng, Doãn Chí Bình ngoài đời thực là tác giả của bộ sách Bảo Quang tập, trong đó viết rất rõ những lời răn dạy đệ tử phải tích đức hành thiện và buông bỏ hoàn toàn sắc dục. Việc biến ông thành biểu tượng dâm tà đã gây ra cái nhìn lệch lạc, ảnh hưởng xấu đến toàn bộ hình ảnh của Đạo giáo trong mắt đại chúng.

Trước áp lực quá lớn mang tính tôn giáo và lịch sử, nhà văn Kim Dung gửi lời xin lỗi và khẳng định: “Doãn Chí Bình đức cao vọng trọng trong Đạo giáo. Tình tiết trong tiểu thuyết chỉ là hư cấu. Tôi không có ý bôi nhọ Đạo giáo, cũng không kỳ thị bất kỳ tôn giáo nào”.

Năm 2004, Kim Dung đổi tên nhân vật này thành Chân Chí Bính (một cái tên hư cấu hoàn toàn) để tách biệt câu chuyện văn học ra khỏi lịch sử. Đồng thời, ông cũng chỉnh sửa lại nhiều đoạn miêu tả phái Toàn Chân theo hướng quang minh lỗi lạc hơn.

Tác giả cũng đề nghị các đoàn làm phim truyền hình chuyển thể sau này phải sử dụng tên Chân Chí Bính và hạn chế tối đa việc đặc tả cảnh quay nhạy cảm này để tránh mạo phạm người xưa.

Dù danh tính đã được sửa đổi trên văn bản và phim ảnh thế hệ mới nhưng do các phiên bản truyện cũ và phim truyền hình trước năm 2004 (như bản 1995 của Lý Nhược Đồng) đã quá kinh điển, cái tên Doãn Chí Bình vẫn chịu tiếng oan âm ỉ suốt bao năm qua.