5 câu hỏi đáng lưu ý nhất khi dùng sữa

(VTC News) - Trong quá trình dùng sữa, nhiều người tiêu dùng gặp phải những tình huống băn khoăn, khó xử. Bác sĩ Ngọc Thanh, công tác tại Phòng khám Tư vấn Dinh Dưỡng Vinamilk Cần Thơ sẽ giúp giải đáp xử lý những tình huống sau.

Câu hỏi 1: Vì sao một số sữa gây dị ứng? Khi bị dị ứng như vậy có nên tiếp tục uống sữa không?

Trả lời: Có rất nhiều nguyên nhân gây dị ứng, như : sữa chứa đường lactose và protein, nên những trẻ có cơ địa nhạy cảm rất dễ bị kích thích, đầy hơi, tiêu lỏng, thậm chí dị ứng, nổi mề đay…

Đặc biệt, trẻ có thể bị dị ứng do nguồn nước pha sữa, dụng cụ pha sữa, tay người pha sữa không đảm bảo vệ sinh, cơ thể có những bất thường gây dị ứng ở một thời điểm nào đó. Với sản phẩm sữa được bổ sung chất mới, nếu trẻ là người nhạy cảm với các chất dinh dưỡng, nhất là những hóa chất không có lợi cho cơ thể, rất dễ bị dị ứng.

Một số trẻ bị dị ứng sữa bẩm sinh vì trong cơ thể có kháng thể chống lại những thành phần protein có trong sữa.

Trẻ bị dị ứng sữa bò thường có các biểu hiện như: nôn, khó thở, nổi ban đỏ, mặt, môi sưng phù... Một số trẻ lại có phản ứng chậm và không rõ ràng như quấy khóc thường xuyên, tỏ ra bứt rứt khó chịu, đi ngoài cầu phân lỏng (có thể kèm máu), chậm tăng cân...Với những biểu hiện này, nhiều trẻ dễ bị chẩn đoán ban đầu là rối loạn tiêu hóa. Tuy nhiên, qua khám lâm sàng, hỏi tiền sử dị ứng và xét nghiệm phân, thử phản ứng, các bác sĩ có thể xác định tình trạng dị ứng sữa ở trẻ.

Khi thấy bé có các biểu hiện như hay nôn trớ sau khi uống sữa, tiêu chảy (đặc biệt phân có máu), quấy khóc liên tục... thì các bà mẹ cần đưa trẻ đi khám để xác định nguyên nhân.

Với những trẻ bị dị ứng sữa, các bác sĩ sẽ yêu cầu ngưng sử dụng sữa bò trong một thời gian nhất định, thường là khoảng 6 tháng, lúc đó có thể dùng các sản phẩm thay thế từ đạm đậu nành, sau đó có thể cho dùng lại sữa bò xem bé có dung nạp được hay chưa. Nếu vẫn còn dị ứng thì lại dùng tiếp sản phẩm thay thế. Cứ mỗi 3-6 tháng cho trẻ dùng sữa bò để kiểm tra lại.

Những trẻ bị dị ứng với sữa bò thường có thể sử dụng các loại sữa bột hoặc bột dinh dưỡng được sản xuất từ bột đậu nành một cách an toàn, nếu trẻ dị ứng với cả sữa bò và bột đậu nành, các bà mẹ nên tìm loại sữa bột với thành phần dinh dưỡng đã được thủy phân (hydrolyzed formula).
Khi trẻ dị ứng với sữa bò thì cũng có khả năng sẽ dị ứng với các chế phẩm từ sữa bò trong giai đoạn đó, do đó cũng cần tránh các chế phẩm từ sữa bò.

Theo một nghiên cứu cho biết: Một điều đáng mừng cho những bé bị dị ứng với sữa bò là tình trạng dị ứng sẽ được cải thiện khi bé lớn dần, 50% bé hết dị ứng sữa bò khi bé tròn 1 tuổi, 70% bé hết dị ứng khi bé tròn 2 tuổi, 90% hết khi bé 8 tuổi.

Câu hỏi 2: Mùa lạnh này, trẻ nhỏ uống sữa tươi thường viêm họng, do lạnh. Vậy xin tư vấn dùng loại sữa nào vừa ngon, phù hợp với thời tiết và khẩu vị của trẻ?

Trả lời:

Sữa tươi thích hợp cho trẻ em trên 12 tháng tuổi, sữa tươi tiệt trùng không cần bảo quản lạnh ( Sữa tươi 100%, Biệt đội siêu nhân Vinamilk, Fino 220ml…), bạn có thể để ở nhiệt độ phòng cho bé sử dụng mà không sợ bị lạnh đối với trẻ .

Trường hợp nhiệt độ quá thấp và làm sữa bị lạnh, hoặc sữa tươi thanh trùng cần bảo quản lạnh ở nhiệt độ 4 - 6 0C thì bạn có thể ngâm sữa vào khay nước ấm ( 40-500C) trước khi cho bé dùng để không bị lạnh, mà thành phần dinh dưỡng của sữa vẫn được bảo toàn.

Câu hỏi 3: Bé nhà tôi 1,5 tuổi, bé rất ít ăn cơm, cháo, mà chỉ thích uống sữa. Vậy xin hỏi uống sữa có thay được thực phẩm không?

Trả lời: Sử dụng sữa cho trẻ thay thế bữa ăn sẽ dễ dẫn đến sự thừa thành phần này mà thiếu thành phần khác.

Nhu cầu dinh dưỡng của trẻ cần sự cân đối theo nhu cầu lứa tuổi về mức năng lượng, tỉ lệ: chất đạm, chất béo, chất đường bột và nước. Để đảm bảo nhu cầu về năng lượng, nếu chỉ dựa vào sữa thì trẻ cần uống lượng sữa rất nhiều: khoảng 2 lít sữa bò đã pha theo công thức mỗi ngày, nhưng nếu uống đủ thì lượng đạm và béo đưa vào cơ thể sẽ dư thừa so với nhu cầu của trẻ. Lượng dư ra của cả chất đạm và chất béo đều không tốt cho trẻ vì trong quá trình tiêu hoá sẽ tạo ra các sản phẩm trung gian không có lợi cho cơ thể, và là nguy cơ dẫn đến béo phì trẻ em.

Giả sử bé dùng được lượng sữa nhiều như vậy thì lượng nước đưa vào cơ thể sẽ quá nhiều, làm tăng lưu lượng tuần hoàn, tăng gánh nặng cho tim. Nếu điều chỉnh cho phù hợp với nhu cầu chất đạm, chất béo hoàn toàn từ sữa thì bé cần uống sữa bò đã pha theo công thức với số lượng ít hơn lượng nêu trên, và như vậy tổng năng lượng cung cấp chop bé sẽ không đủ/ngày.

Các thành phần dinh dưỡng khác như vitamin, muối khoáng được bổ sung trong sữa cũng chỉ đáp ứng được một phần nhu cầu hàng ngày của trẻ, chất xơ trong sữa rất ít nên nếu chỉ uống sữa các cháu sẽ bị táo bón. Mặt khác, nếu chỉ uống sữa trẻ sẽ không cần nhai, hệ răng và các cơ nhai không cần làm việc, không kích thích các tuyến tiêu hoá làm việc.

Như vậy sữa là thức ăn rất tốt cho trẻ, giúp cho khẩu phần của trẻ cân đối hơn, giúp trẻ phát triển chiều cao tốt hơn, nhưng chỉ tập trung cho trẻ uống sữa không là chưa đủ. Cần cho trẻ ăn đa dạng các thực phẩm tự nhiên thông qua việc chế biến bát bột, bát cháo, bát cơm của trẻ…với đầy đủ 4 nhóm thức ăn cơ bản, như vậy mới có thể cung cấp đầy đủ các thành phần dinh dưỡng, đáp ứng nhu cầu phát triển của trẻ. Mỗi ngày trẻ từ 1 - 3 tuổi chỉ nên uống khoảng 500ml-600ml sữa bò (đã pha theo công thức) là đủ.

Câu hỏi 4 Ngày tết ăn uống nhiều đồ dinh dưỡng và nhiều chất ngọt, vậy có nên dùng sữa không? Lượng dùng có thay đổi hơn ngày thường không?

Trả lời: Ngày tết chúng ta thường dùng những nhóm thực phẩm giàu năng lượng, cũng như nhóm thực phẩm nhiều chất béo và hàm lượng đường cao. Tuy nhiên, chúng ta nên tham khảo lại mức năng lượng từ thực phẩm cung cấp như thế nào, và dùng để không vượt quá mức năng lượng cần thiết của chúng ta hằng ngày, từ đó cho chúng ta quyết định có cần thay đổi lượng sữa cần dùng trong ngày hay không. Trên phần thông tin dinh dưỡng của sản phẩm có ghi rõ mức năng lượng của sản phẩm, bạn tham khảo thêm để có sự cân đối hợp lý. Sữa không đường cũng giúp cho mức năng lượng được ít hơn mà vẫn cung cấp đủ những vitamin và khoáng chất bổ sung cho cơ thể.

Câu hỏi 5: Bé nhà em hay thích uống ngọt, nhưng lại thích uống sữa tươi pha thêm đường, Xin hỏi về lâu dài liệu bé có ảnh hướng tới bệnh tiểu đường không, và có nguy hại hay mất tác dụng của sữa không khi sử dụng như vậy?

Trả lời: Chào bạn! Nếu bé dùng sữa tươi có đường rồi mà pha thêm đường nữa thì thực sự là không cần thiết, bạn nên tập điều chỉnh khẩu vị của bé nhạt lại để theo khuynh hướng có lợi cho sức khỏe hơn, vì đó cũng là một trong những yếu tố nguy cơ trong bệnh tiểu đường. Việc cho thêm đường vào sữa vẫn không làm sữa mất tác dụng gì, tuy nhiên sẽ làm tỉ lệ đường gia tăng sẽ mất cân đối giữa các nhóm chất (đạm, đường, béo…) theo công thức trong sản phẩm, lượng đường cao quá có thể làm bé lâu đói và ảnh hưởng đến bữa ăn sau đó.

PV