Yêu con, dùng con hay hại con?

Còn nhớ cách đây hai năm, một hôm thấy trên báo mạng có bài “Con trai TT lần đầu đi chơi biển”, tôi đã ngơ ngác chẳng hiểu cô diễn viên này như thế nào mà tờ báo ưu ái dành cả một bài chật những ảnh cô và con trai cô đi tắm biển. Người bạn ngồi cạnh giải thích: “Họ đang quay một cái phim ở biển, một cách để quảng bá phim thôi.” Chà, trẻ con hóa ra cũng được việc gớm, mình đúng là dốt, không nghĩ ra.

Vài tháng sau lại thấy trên một báo khác tựa đề “Bắt gặp mẹ con TT đi shopping dịp 1/6”. Lần này hai mẹ con đi sắm sanh cho căn phòng của cậu bé, hàng loạt ảnh mẹ con nhí nhảnh tạo dáng trước ống kính với vô số quần áo và đồ chơi trẻ con. Lại quay sang hỏi anh bạn, anh bảo: “Thì chắc vẫn để truyền thông cho một bộ phim nào đó thôi.”

Từ đó về sau, cứ thi thoảng mở báo ra lại thấy lịch trình của mẹ con cô diễn viên đập vào mắt. Nào là “TT dẫn con trai đi chợ”, “TT dẫn con trai đi xin chữ”, cả những “TT chật vật dụ con trai ăn tối”, “Con trai TT sành điệu và ngầu”…

Làm cho người khác bực bội cũng có tác dụng về mặt truyền thông. Kết quả là tôi đành phải Google cụm từ mang tên cô, để ra một kết quả còn “hãi hùng” hơn: một cô diễn viên rất chịu khó cập nhật tin tức về mình, từ ảnh thời còn bé, đến lúc mang bầu. Sợ nhất là suốt giai đoạn cô có bầu, tức mang cậu bé mà sau này cô dẫn đi tắm biển, đi xin chữ, đi chợ (tất tần tật đều lên báo), phải nói rằng cô đã rất biết cách dùng cái sự có bầu ấy, từ lúc thông báo mình đã mang thai được… 3 tháng, tới việc có mặt đều đặn ở các sự kiện trong thời trang bầu, kín đáo quảng bá cho sữa Similac Mom. Quả vậy, như một bài báo tuyên bố, cô diễn viên này “được coi là một trong những bà bầu đắt show quảng cáo nhất”; và cả khi đã sinh con nữa chứ! Phải rồi, có hãng sản phẩm “mẹ và bé” nào không săn tìm và “chiều chuộng” một bà mẹ diễn viên sẵn sàng dùng con cho công việc thế đâu!

Nhưng không phải ai cũng biết lên kế hoạch như cô diễn viên nọ, tuy rằng đưa con lên báo bây giờ có vẻ là mốt của diễn viên, ca sĩ Việt.

Nhà văn nổi tiếng Roald Dahl từng nói, “Các ông bố, bà mẹ thật tức cười. Dù cho con họ có là quỷ con gớm guốc nhất trên đời, họ vẫn nghĩ nó là tuyệt vời.”

Ai cũng yêu con. Ai cũng muốn khoe con. Ai cũng muốn bảo vệ con.

Ba câu này sáo mòn, nhưng ngẫm cho kỹ, đó là những hoạt động rất gắn kết mà mâu thuẫn của những người làm bố, làm mẹ (đặc biệt làm mẹ).

Gọi là gắn kết, vì mẹ nào cũng trải qua đủ ba hành động: yêu con, khoe con, bảo vệ con.

Gọi là mâu thuẫn, vì nhiều khi quá yêu con, nhiều khi quá khoe con, mà thành ra không bảo vệ con, đẩy con vào cơn bão dư luận mà các bé chưa đáng phải chịu.

Có lẽ đáng nói nhất là những bài báo trải lòng của các bà mẹ nghệ sĩ đơn thân, với những cái tít chẳng biết nên giận hay nên thương hại: “HT đã tìm được bố cho con gái”, “HT: Con tôi không bao giờ nhắc đến bố”, “NTU: Không công khai tên cha của các con vì tôn trọng anh ấy”…

Các bà mẹ ấy bình thường không phải là người ngây thơ. Họ bước vào thế giới showbiz này mà biết rõ nó đầy ganh đua, đố kỵ. Mỗi lần phơi mình trên mặt báo mạng, họ hẳn đều vội vã kéo thẳng xuống phần bình luận của độc giả, vui khi được khen và buồn khi bị chê - người mà, chứ có phải thánh đâu. Họ biết rõ mặt trái của cái thế giới tưởng là hồng rực ấy. Họ, chắc cũng nhiều khi, trong lúc ôm mặt khóc vì thị phi, đã mong cho con mình đừng bao giờ bị như mình…

Thế mà, chắc bị lóa vì ánh hào quang nổi tiếng, các bà mẹ ấy vô tư (tôi cho rằng thậm chí là ngốc nghếch nữa) bày con mình ra cho thiên hạ bình phẩm. Những em bé ấy thực chẳng có tội tình gì, nhưng đẹp-xấu, đáng yêu-không đáng yêu… là những nhận xét rất chủ quan của mỗi người trong cái thế giới trắng trợn này, nhất là khi các bé đã bị dùng như một thứ đạo cụ cho mẹ mình diễn tả sự viên mãn, hay tệ hơn nữa, như một thứ công cụ để mẹ nói về… bản lãnh mình.

Quentin Crisp - một tiểu thuyết gia đình đám - từng kể: “Mẹ tôi bảo vệ tôi khỏi thế giới này, và cha tôi dùng nó để dọa tôi.”

Làm bố hay làm mẹ, vì yêu con, sẽ luôn thấy nhân loại này có quá nhiều điều đáng sợ, nhiều khi đáng sợ hơn mức thực sự. Bố mẹ nào đúng nghĩa cũng muốn vây quanh con là những thứ không thị phi, không ganh ghét: những gấu bông, chó vải hiền khô, những công chúa tóc luôn vàng óng, những phim hoạt họa mà nhân vật đáng yêu không bao giờ chết… Không ai muốn con mình trong tuổi bé thơ đã là đề tài cho người ngoài nhìn vào bình phẩm, so sánh, khen chê, nhất là khi con mình sinh ra trong một hoàn cảnh không vui, nhiều khi cũng không phải do mình quyết chứ đừng nói là do các cháu quyết.

Thế con của Angelina Jolie cũng lên báo đầy ra đấy, con tôi lên báo thì sao? Nghệ sĩ Việt sẽ gân cổ cãi. Cứ nhìn ảnh thì thấy, bóng dáng anh paparazzi hiện rõ trong những tấm ảnh “mẹ con ngoại”, mẹ thường là tất tả, có khi không trang điểm, không giống với các “mẹ con nội” mà mẹ trang điểm đậm, chủ động tạo dáng cho nhiếp ảnh gia chụp hình. Nhất là, mẹ ngoại đã không chủ động khoe con, mà lại càng không dùng con làm vũ khí, để đập đồng nghiệp, đập cả những kẻ giấu mặt vô danh, như ca sĩ Hồ Ngọc Hà mới đây đã viết tâm thư cho con trai 3 tuổi chưa biết đọc, với những lời lẽ mà “bọn” 30 tuổi có khi còn chưa hiểu hết độ thâm.

Nun