Hotline: 0855.911.911 
RSS 
Không biết nên khái quát sao cho đủ về con người của Vũ Nhật Tân. Đại để thế này. Đã được công nhận là nhà soạn nhạc chuyên về âm nhạc chính thống: nhạc giao hưởng, nhạc thính phòng, soạn cho nhạc cụ truyền thống Việt Nam thì bỗng nhiên anh đột ngột công bố những tác phẩm mà chất liệu trong đó là những âm thanh, tiếng ồn ào, hỗn tạp của một đô thị đang phát triển: Ấy là tiếng máy nổ, tiếng động cơ xe máy, ô tô, tiếng người… mà anh gọi đó là Noise Music, hay âm nhạc tiếng ồn. Trong khi công chúng ngơ ngác, hoang mang không hiểu chuyện gì xảy ra, Nhật Tân vẫn “điềm tĩnh để nổi loạn” với sự sáng tạo của mình. Với anh ngừng sáng tạo đồng nghĩa với ngừng sống.
 |
Sự pha trộn của âm thanh
Từ bao giờ anh bắt đầu lắng nghe âm thanh cuộc sống và đưa nó vào tác phẩm?
10 năm trở lại đây, tôi bắt đầu để ý và lắng nghe âm thanh xung quanh mình, kể cả tiếng ồn. Thành phố của mình ồn quá. Chẳng thành phố nào lại nhiều tiếng ồn như thế.
Trước đó thì sao?
Khó chịu. Trước khó chịu. Bây giờ cũng khó chịu. Tôi rất ghét tiếng ồn nhưng tôi cũng biết mình không thể thoát được nó trừ khi mình lên sống trên đỉnh núi. Nên thay vì trốn chạy, tôi… lắng nghe.
Mỗi ngày anh nghe nhiều âm thanh thế có thể mệt không?
Nghe suốt ngày thì mệt lắm, điên mất, nên tôi đành chọn lọc để sống thôi.
Rõ ràng, sự ồn ào gây cho người ta sự khó chịu nhiều hơn là thích thú. Tại sao anh lại chọn nó làm chất liệu?
Sự ồn ào gây cho ta sự khó chịu nhưng ta không thể thoát khỏi nó. Ta phải chấp nhận sống với nó hàng ngày, hàng giờ, hàng phút một. Vì vậy tôi nghĩ tại sao không dùng nó làm chất liệu cho sáng tạo của mình chứ?
Ý tưởng này từ đâu thế? Anh học ở nước ngoài hay nó nảy sinh từ nội tại?
Cả hai. Nó là sự kết hợp của thời gian tôi học và biểu diễn ở nước ngoài, môi trường sống hiện tại và cả ham thích tìm tòi nữa.
Anh xử lý chất liệu ấy như thế nào?
Cái gốc của âm nhạc là âm thanh. Tiếng ồn là một dạng âm thanh. Tôi nhặt nhạnh tất cả những âm thanh của cuộc sống quanh tôi, trộn nó lại với nhau và gọi nó là tác phẩm Âm thanh âm nhạc - Noise music. Bản chất của nó là sự pha trộn âm thanh.
Quy tắc pha trộn là?
Là quy tắc của riêng tôi. Âm nhạc là sự sắp xếp các âm thanh theo một trình tự nào đó, hoặc theo thói quen thì sự pha trộn âm thanh của tôi hoàn toàn theo một cách khác mà tôi tạo ra.
Hẳn là nó không hề dễ nghe?
Nó là âm thanh, âm nhạc thử nghiệm. Nó không dễ nghe chút nào và vô cùng kén chọn khán giả. Cái dòng này sẽ không có khái niệm bình dân, phổ thông đại chúng được đâu.
Tôi thấy sự thể nghiệm đó khiến không chỉ công chúng mà những người làm trong lĩnh vực âm nhạc cũng hoang mang?
Cái gì đã là thể nghiệm sáng tạo, dù là âm nhạc hay bất cứ lĩnh vực nào - để tôi nói cho bạn biết - nó đều khiến người ta hoang mang, hoài nghi như nhau thôi. Ai hay cái gì đi đầu, khai phá con đường mới bao giờ cũng bị nghi ngờ, bị ném đá. Cần biết rằng, sự thể nghiệm sáng tạo ấy có thể được, có thể không nhưng người ta không thể sống mà thiếu sự thể nghiệm.
 |
Thế còn anh thì sao, có lúc nào anh thấy hoang mang?
Không. Tôi chưa hề hoang mang. Trong âm nhạc hay gì cũng thế thôi.
Kể cả khi thiên hạ nhìn anh như nhìn một kẻ điên rồ, ngông cuồng lạc loài sao ?
Ừ. Tôi làm vì mình, cho mình. Sao tôi phải băn khoăn?
Anh không cần công chúng?
Tôi cần chứ. Không nhiều, nhưng tôi có những khán giả hiểu mình. Tạm thời, với tôi, thế là đủ.
Họ có nghĩ anh điên rồ không?
Có. Khán giả của dòng nhạc này không đông. Không phải ai đến nghe cũng có thể ngồi nghe cho đến hết. Những người nghe đến cuối cùng thì hiếm lắm. Những người ấy có thể họ thích, có thể họ tò mò, hoặc cả hai, tôi không biết nhưng chắc chắn, họ muốn một sự tìm tòi khác lạ.
Công chúng Việt Nam thiếu mở lòng
Công chúng cần gì để nghe được âm nhạc mà anh đang thể nghiệm?
Tôi biết nói thế này thì hơi động chạm nhưng thật sự, nó cần nền tảng văn hóa tốt ; Ý thức khám phá và sáng tạo; Biết cởi mở với những cái gì mới và cho nó thời gian, cơ hội thử thách. Đó là những yếu tố tôi cho là khán giả nước ngoài có nhiều hơn mình.
Đối với bất kỳ sự sáng tạo mới, lạ nào dù là trong âm nhạc hay bất cứ loại hình nghệ thuật khác thì cũng cần sự cởi mở, sự tìm hiểu của khán giả. Sự cởi mở ấy hỗ trợ rất tốtcho cho nghệ sĩ, nó khuyến khích sự sáng tạo, sự dám nghĩ, dám làm ở nghệ sĩ nói riêng và cho con người nói chung. Nhưng ở nước ta, phản ứng đầu tiên của phần lớn công chúng là đóng sập cửa lại, quay lại với lối đi cũ, thói quen cũ, âm nhạc cũ. Việc đó có khác nào bóp chết sự sáng tạo ư?
Nhưng rõ ràng anh đi được đến bây giờ - 10 năm - chẳng phải anh đã chinh phục được một bộ phận khán giả hay sao? Anh đã làm thế nào?
Tôi kiên trì thôi. Tôi nghĩ việc tôi làm là hợp lý. Chẳng phải loài người tiến hóa và phát triển được là do sự sáng tạo? Không một lối mòn nào có thể làm được điều đó. Hồi tôi mới làm, tôi nghĩ khán giả sẽ đón nhận nhiều hơn nhưng thực sự hơi thất vọng vì phần lớn khán giả bảo thủ. Họ chỉ thích cái gì đã từng quen thôi. Họ chạy theo đám đông và không biết mình thực sự thích gì. Đó là sự thật. Đặc biệt là các bạn trẻ. Tôi từng sống và làm việc khá lâu trong Sài Gòn, tôi làm các chương trình từ lớn đến bé, từ thời trang đến phim ảnh… tôi nhận thấy hiệu ứng đám đông rất cao. Nhiều khi họ chạy theo tung hô một thứ mà thậm chí họ không biết nó là cái gì. Họ không có gout. Họ đâu biết mình thích gì đâu và vì sao thích nó? Vì lý do đó, thật khó hy vọng họ cởi mở, họ tiếp nhận cái gì đó hoàn toàn khác lạ.
Anh có thể sáng tạo tiếp không khi bản thân anh hình như đang hơi có vẻ “bất mãn ” như thế?
Đấy là tôi nói về số đông nhưng tôi vẫn có những khán giả yêu thích của mình. Tất nhiên, tôi rất tiếc những người cởi mở với sự sáng tạo không có nhiều. Đất nước chúng ta không nhỏ, dân số cũng không ít nhưng dường như sức ỳ lớn quá.
Nhưng từ chỗ người ta gọi anh là kẻ phản đồ Judas của âm nhạc cổ điển để bây giờ được công chúng (dù không đông lắm) ghi nhận, hẳn anh phải lì lợm lắm?
Đương nhiên rồi nhưng biết làm sao. Có rất nhiều người như tôi, họ chụp những bức tường rách, những bức vách lở loét, họ vẽ, họ chụp, họ sáng tạo, họ sống với đam mê và tìm tòi của họ. Họ có cả một quần thể người như họ.
Thời gian đó, anh cảm thấy cô đơn và mệt mỏi không?
Lúc nào tôi chẳng cô đơn. Bây giờ cũng thế. Những người tôi biết và nói ở trên cũng thế. Chúng tôi là một đám đông cô đơn.
Vậy chắc hẳn đã có lúc anh đã nghĩ tới việc dừng lại ở ranh giới của sự sáng tạo?
Sáng tạo không có ranh giới. Nó là rẽ theo hướng này, rẽ theo hướng kia, thử cái này, thử cái kia và cứ thế, thử suốt. Ngừng sáng tạo là ngừng phát triển.
 |
Nhưng giới hạn sáng tạo của mỗi cá nhân là có chứ?
Không. Không bao giờ tôi dừng sáng tạo. Tôi nhiều ý tưởng lắm. Có điều người nghe tiếp cận, có cởi mở đón nhận nó hay không thôi.
Làm nghệ thuật, người ta thường chọn những gì đẹp và thơ. Anh thì ngược lại, toàn chọn những thứ khù khoằm. Tại sao vậy?
Cái đẹp, cái thơ chỉ là một mặt của nghệ thuật thôi. Nghệ thuật không phải cái gì và lúc nào cũng mang hình dáng như thế.
Hiện nay ở Việt Nam hình như ngoài anh ra không còn ai dám thử nghiệm Noise Music?
Các tác phẩm của tôi là nghệ thuật pha trộn âm thanh. Gọi là Sound Art. Hiện nay quả thực rất ít người làm, có tôi và Nguyễn Mạnh Hùng thôi.
Phải bản lĩnh lắm mới dám đi con đường độc đạo như thế?
Ở nước ngoài thì nhiều nhưng ở Việt Nam thì hiếm lắm. Khán giả họ chỉ thích ăn những món ăn họ đã quen thôi.
Khán giả cần cái gì có ích cho họ. Kiểu như họ nghe nhạc giải trí để giải trí thì Noise Music của anh phải mang đến cho họ cái gì chứ?
Đối với những người thích tìm tòi, thích khám phá, họ cần sự sáng tạo, phá cách. Cái đó làm giàu tinh thần và đời sống văn hóa của họ. Nếu chúng ta cởi mở hơn, chịu tìm tòi hướng đến cái mới hơn, chúng ta đương nhiên sẽ hiểu biết hơn, có đời sống nội tâm rộng hơn và chúng ta sống cuộc sống thực sự của mình. Những người dám cởi mở sẽ trải nghiệm cuộc đời phong phú hơn những người khác.
Tất nhiên cái này không thể đo được. Đôi khi những người sống ít cởi mở, sống hẹp họ lại rất giàu có nhưng giàu có tiền bạc không có nghĩa là có một đời sống nội tâm phong phú. Hai cái đó không liên quan đến nhau, thậm chí còn ngược lại. Giàu tiền nhưng văn hóa nghèo nàn thì buồn lắm.
Trong khi người ta chơi những dòng nhạc khác dễ nghe và kiếm bộn tiền thì anh lại đâm đầu vào con đường chẳng ai đi. Anh làm gì để nuôi sống đam mê?
Tôi làm dịch vụ âm nhạc cho những nơi yêu cầu, làm nhạc phim quảng cáo, thời trang và cả DJ, nhiều, nhiều lắm… Nhưng không có gì là khó khăn cả. Tôi thấy vui.
Tôi thấy anh đúng là “ngược đời” đấy. Người ta đi tìm kiếm sự tĩnh lặng, người ta trốn về nơi tĩnh lặng chẳng được thì anh “dỏng tai” nghe và nạp những âm thanh hỗn loạn ấy vào đầu. Sống thế thì mệt lắm?
Tôi ko thấy mệt. Tôi vẫn có những khoảnh tĩnh của riêng mình chứ, nó nằm phía trong nội tại tôi đây. Vả lại, nếu bản thân mình là như thế, sao lại thấy mệt được?
Cảm ơn anh đã chia sẻ!
Tuấn Minh
Bình luận 
