Trần Nhật Minh – Thi sĩ “lưng trần dắt trâu vào phố”

Thật khó để tóm tắt về gã trong một câu. Ngoài công việc biên tập chương trình “Nhà mát” của kênh VTC14, gã còn làm thơ rất hay, biết gảy ghita đủ dùng và nấu nướng cực ổn. Có ai khen thì nhân vật chính sẽ đáp lại bằng nụ cười hiền lành và khiêm tốn nhận mình chỉ là một gã trai cô đơn, giống như cái tên bạn bè vẫn thường gọi: Độc Cô Cầu.

Mải miết “săn tìm” không gian sống

Là một 8X xịn nhưng Nhật Minh vẫn được xếp vào “CLB Những người cao tuổi” của VTC14. Có lẽ với gã, cái sự dễ chịu nhất khi về kênh “thiên tai, thảm họa” này là được làm việc với một đội ngũ toàn những người trẻ. Chính sức trẻ đó khiến cho gã lắm lúc có muốn ù lì ra cũng phải đứng dậy xắn tay, xắn gấu mà làm.

Mang tiếng nằm trong hội cao tuổi của kênh nhưng tính tình của gã lại được xếp vào lớp trẻ trung, “xì tin” chính hiệu. Hai năm nay, gã vẫn làm Bí thư đoàn của kênh và tên gã luôn nằm trong Ban chấp hành đoàn Đài, dù đã hết tuổi đoàn từ lâu rồi. Ở kênh, các bạn trẻ gọi gã bằng cái tên âu yếm “Nhật Minh for teen”. Có trêu chọc gì, gã cũng chỉ cười hề hề. Người ta có xấu đi nữa, gã cũng phải tìm cho ra cái đỡ xấu nhất để yêu.

Bạn bè của gã hầu như đều ở trong giới nghệ sĩ: họa sĩ, thi sĩ, nhạc sĩ, kiến trúc sư đủ cả. Phần lớn những chương trình gã làm đều về không gian sống của bạn bè. Thế nên, mọi người vẫn trêu có khi phải đổi tên “Nhà mát” thành chương trình “Nhật Minh và những người bạn”. Gã ham muốn trong vòng 2-3 năm tới sẽ có đủ bộ sưu tập khoảng 200 cái đĩa ghi lại không gian sống của bạn bè mình, như một kỷ niệm trong cuộc đời làm báo. Và gã tin đó sẽ là kỷ niệm “độc” mà không phải ai cũng có được.

Cái tạng lãng đãng của gã xem ra lại hợp với chương trình “Nhà mát”. Gã không gấp gáp, không vội vã được. Mỗi chuyến đi với gã là một lần khám phá, một hành trình trải nghiệm, một cuộc viễn du trên những nẻo đường đất nước. Chả trách mỗi lần gã đi công tác, giám đốc kênh lại vẫy tay chào “Chú đi chơi vui vẻ!”.

Là một chương trình đi kiếm tìm cái đẹp, tôn vinh cái đẹp nhưng không phải lúc nào mọi việc cũng suôn sẻ. Có lần vào TP HCM công tác, gã định bụng đến ghi hình không gian sống của ca sĩ Hồng Nhung thì lại đúng thời điểm cô Bống… bán nhà. Hay có lần khác, giữa lòng thành phố đô hội mang tên Bác, gã bắt gặp một ngôi nhà cổ kính bao quanh là mấy nghìn mét vuông không gian tự nhiên và cây xanh, gã khoái lắm. Chủ nhà vốn là giảng viên một trường kiến trúc, có cách sống khá kín đáo và thật không may cho gã là thầy chỉ mời đến chơi chứ không cho quay hình.

Lần đầu, coi như chỉ đến để uống nước. Lần thứ hai, gã viện cớ xin phép đến… ngắm nhà, ngó thấy cây ghita ở góc tường, gã ôm đàn nghêu ngao hát mấy bài ca về Hà Nội. May cho gã, thầy lại là người Hà Nội gốc nên khi nghe hát đã gợi lại những ký ức đẹp về Hà Nội, thầy tâm đắc lắm. Hôm thứ ba, biết thầy là người yêu thơ, gã lại đến mang theo gói trà sen mang từ Hà Nội vào. Bên chén trà thơm ngát, cả hai cùng đàm đạo về văn chương thơ phú. Và đến lúc này thì chủ nhà bắt đầu mở lòng, cũng vui vẻ đọc một số bài thơ về Hà Nội do chính mình sáng tác. Thấy “thời cơ” đến, gã mới nhẹ nhàng bảo: “Thật ra chúng cháu làm chương trình không phải để khoe ngôi nhà mà thực sự muốn khán giả biết đến một không gian sống rất tôn trọng môi trường, gắn bó với thiên nhiên và tinh thần sống mà thầy gửi gắm qua ngôi nhà”. Chỉ với những lời thủ thỉ đó, sáng hôm sau, cả ê-kip phấn khởi kéo nhau đến nhà thầy một lần nữa, và lần này thì không những được tiếp đón nồng hậu mà chủ nhà còn hào phóng dành cho gã cả một buổi sáng để phỏng vấn và hỗ trợ ghi hình. Đó cũng là một trong những chương trình gã tâm đắc nhất và là kỷ niệm khó quên trong cuộc đời tác nghiệp của mình.

Nhiều chương trình truyền hình về kiến trúc hiện nay thường chọn những không gian tráng lệ và đã khá quen thuộc nên phần nào làm mất đi tính khám phá. Đi theo tiêu chí của VTC14, “Nhà mát” luôn đặt nhu cầu của người dân và cộng đồng làm đích đến. Tất cả đều hướng tới những gì bình dị và gần gũi nhất với cuộc sống.

Không cần những không gian phải thật sang trọng, gã luôn tâm niệm cái quan trọng là tinh thần sống của mỗi ngôi nhà, mỗi gia đình. Những nơi gã tìm đến có thể là một ngôi nhà ngói 5 gian, căn nhà sàn mái lá hoặc khu biệt thự xưa cổ… miễn là nó chứa đựng được tinh thần sống của chủ nhà và có ý nghĩa về mặt kiến trúc.

Chính vì sự giản dị, gần gũi của “Nhà mát” nên rất nhiều khán giả đã gọi điện thoại đến cho nhóm làm chương trình để chia sẻ không gian sống của mình. “Có ngôi nhà, chỉ với không gian cổ kính 28m vuông trên tầng áp mái nhưng rất ấn tượng. Hoặc về những vùng tận Nghĩa Hưng - Nam Định, mái nhà của họ hoàn toàn bằng mái rạ. Có đến tận nơi mới thấy hết nét thú vị trong những kiến trúc tưởng chừng đơn sơ ấy, ở đó có câu chuyện của những người dân chân chất nghề biển”- gã nhớ lại những nơi mình đã đi qua.

“Tôi nhốt Ánh sáng và Bóng đêm vào nhau”

Mỗi chuyến đi làm chương trình, gã lại tìm thấy những chân trời mới và những cảm xúc để lưu lại qua dòng chữ của mình - thứ mà người ta vẫn định nghĩa là thơ.

Thật khó để tính toán xem gã đã làm được bao nhiêu thơ từ những chuyến đi ấy. Bởi cảm xúc, theo gã, không thể đặt lên bàn cân hay ghi lại bằng những con số. Thơ gã đăng báo nhiều nơi và “công phá” không ít diễn đàn văn chương trên mạng.

“Tôi nhốt tôi vào ánh sáng/ Bóng đêm hoá dòng sông/ Chảy tràn mặt đất/ Nơi con đường bị lấp/ Gồ ghề những gương mặt người…”. Những câu thơ không phải chỉ đọc hay nghe mà cần phải cảm bằng linh giác. “Tôi nhốt Ánh sáng và Bóng đêm vào nhau/ Một tôi bao la cưỡi thuyền vượt sóng/ Nở hoa trên thân xác/ Trọn vẹn hai sắc màu…”. Trần Nhật Minh vẫn nhìn thấy rõ màu của ánh sáng và bóng đêm dù gã đã cố tình hòa chúng vào nhau.

Gã luôn tự hào vì dòng máu nghệ thuật luôn chảy trong mình. Cha gã từng là một nhà văn, nhà thơ, ca sỹ, nhạc sỹ. Bạn bè của cha đều nhận xét trong những người con thì gã giống ông nhất và được thừa hưởng tâm hồn nghệ thuật từ ông. Trong trí nhớ của gã, hồi bé, thứ nhiều nhất trong nhà chính là sách. Lớp 4, gã đã biết đến những quyển sách kinh điển, những pho truyện lớn của Trung Quốc như Thủy Hử, Tam Quốc Chí… Tuổi thơ của gã đầy ắp kỷ niệm bên dòng sông Đáy và sông Nhuệ. Gã vẫn nhớ lắm những ngày mò cua bắt cá, nhớ lắm những hôm nhà hết sạch củi đun, phải lầm lũi ra đồng cắt rạ. Rạ còn chưa khô, khói cay xè đôi mắt…

Người ta đến với thơ, còn gã nghĩ thơ tự đến với mình. Thơ đơn giản là sự cân bằng, khiến cho tâm hồn gã đẹp đẽ hơn. Và cũng như mọi thi sĩ yêu thơ khác, cô đơn cũng là “nghề” của gã. Thế nên, mới có những vần thơ “Anh đã cô đơn trước băng giá mùa đông/Anh đã cô đơn trong chính trái tim mình”. “Tôi là một người trẻ cô đơn và luôn cầu mong sự tốt đẹp cho mọi người”- gã lém lỉnh giải thích cái tên Độc Cô Cầu của mình. Yêu thơ nên lắm lúc thấy cô đơn cũng trở thành vẻ đẹp và gã hạnh phúc khi cả mình cô đơn.

Trước đây gã nghĩ chỉ viết cho mình, nhưng dưới sự “o ép” của bạn bè, mùa thu này gã cũng cố gắng để ra cho được tập thơ đầu tay mang tên “Cánh chim mặt trời”. Trong đó, bài thơ “Cánh chim mặt trời” chính là món quà gã viết tặng mẹ. Mẹ gã từng là một nghệ sĩ múa lâu năm. Tên tập thơ cũng chính là tên một tác phẩm nhạc kịch kinh điển gắn bó với cuộc đời solist của mẹ. “Cánh chim mặt trời/ Cánh chim đời mẹ/ Cánh chim cuối chân trời/ Đêm đêm mẹ bay qua hàng nghìn đôi mắt/ Mẹ bay…”.

Bạn bè gọi căn hộ chung cư của gã là “Lạc Viên sơn trang”, bởi đây là địa điểm quen thuộc để tổ chức các bữa cơm thân mật, tụ tập bạn bè, mang lại tiếng cười cho mọi người. Ở Lạc Viên ấy lúc nào cũng tràn ngập tiếng thơ, tiếng cười, tiếng đàn, tiếng hát. Như hầu hết những người theo đuổi “nàng thơ” mà tôi biết, gã cũng là một tay rượu “uống được”. Nhưng với gã, rượu chỉ nên cạn khi uống cùng bạn hữu và đã uống thì không bao giờ ngồi đếm chén, đếm ly.

Có một lý do nữa để Lạc Viên trở thành điểm đến của mọi buổi hẹn, đó chính là chủ nhà không chỉ hiếu khách mà còn nấu ăn rất ngon. Và hầu như lần nào, gã cũng vui vẻ đảm nhận vai trò đầu bếp. Nhật Minh từng đại diện cho Đài tham gia thi nấu ăn toàn Tổng công ty và đoạt giải Nhì, ngoài ra gã còn ẵm luôn giải Thuyết trình về món ăn hay nhất - giải thưởng vốn ban đầu không có trong danh sách mà được BGK đề nghị thêm vào ở cuối cuộc thi. Sau đó gã cũng được đại diện cho Đài tham gia những cuộc thi nấu ăn trên Bộ. Với gã trai lãng tử này, nấu ăn không phải là nghệ thuật của xoong nồi, cái chảo hay đôi đũa mà nó là sự gửi gắm cảm xúc và tình yêu của người nấu với người thưởng thức…

Gã chưa có một bài thơ hoàn chỉnh nào vẽ nên chân dung của mình nhưng đôi khi, gã cứ tự đi vào thơ một cách vô thức. “Nghĩa địa mọc lên không ai biết/ Người nhởn nhơ cao ốc, người nhởn nhơ phố đông, người nhởn nhơ/ Em bé lưng trần dắt trâu vào phố, chen dòng xe cộ, trong veo ước mơ/ Em bé nghĩa địa mơ cánh đồng xưa, em bé nghĩa địa đi tìm tuổi thơ…”. Hoài niệm quá khứ, tiếc nuối những giá trị cuộc sống đang dần bị bào mòn nhưng sau những điều tuyệt vọng nhất, cuối cùng thi sĩ “lưng trần dắt trâu vào phố” ấy vẫn tin cuộc đời sẽ đẹp hơn trong tương lai và ánh sáng sẽ lại đến trong ngày mới. “Và trên những nụ cười rạng rỡ/ Vang lên lời đồng dao của sự khởi nguồn”…

Thanh Hương