Hotline: 0855.911.911 
RSS 
Tôi đã bắt đầu viết sách này từ 18 năm về trước. Đó là những năm tháng ban nhạc bắt đầu thành lập và những ghi chép tỉ mỉ về hoạt động hàng ngày của ban nhạc. Nó là cuốn nhật ký đầu tiên về những ngày chúng tôi cùng xây dựng ước mơ về con đường âm nhạc. Đọc được mạch ở trong đó, công ty Nhã Nam gửi cho tôi một bản phác thảo những điều tôi có thể chia sẻ thêm và có giá trị với giới trẻ. Tôi thấy điều đó rất thú vị và phù hợp với khả năng, thế là tôi viết và dành hẳn một năm để viết…
Nhạc sĩ, ca sĩ Trần Lập là thành viên đồng sáng lập ban nhạc Bức Tường. Trưởng thành từ phong trào ca nhạc sinh viên, anh đã trở thành một trong những nghệ sĩ hàng đầu Việt Nam, tham gia hàng trăm sự kiện âm nhạc lớn nhỏ, trong và ngoài nước. Ít ai biết rằng, Trần Lập sinh ra trong một gia đình có truyền thống phục vụ trong quân ngũ, và nhiều phần tính cách của anh chịu ảnh hưởng từ cha, từ anh mình. Những biến cố trong đời sống gia đình khiến anh phải trải qua thời niên thiếu cơ cực. Nhưng chú bé hát bên cánh cửa ấy luôn cháy mãi khát vọng được hát và có ban nhạc của riêng mình.
 |
Trần Lập và ấu thơ gian khó
Tự truyện “Bên kia Bức Tường” được lựa chọn giới thiệu tại Zone 9, một không gian nghệ thuật đương đại bắt đầu trở nên quen thuộc với những người trẻ có gu của Hà thành. Đây là khu xí nghiệp bỏ hoang cũ ngay bên cạnh vườn hoa Yersin, với đặc sản chính là sự đổ nát, hoang tàn, khiến các tòa nhà khi được tân trang lại theo nhiều phong cách sáng tạo đã có nét gì đó rất rock, rất vintage, rất bụi phủi…
Và trong không gian đó, tại quán Barbetta Republic, Bức Tường và Trần Lập đã hát để mở đầu cho buổi ra mắt sách. Ba bài được lựa chọn gắn bó với nhiều kỷ niệm của nhóm: “Ngày hôm qua”, “Cây bàng”, “Trở về”. Những chiếc ghế quầy bar làm từ giảm xóc, những tấm biển xe cũ dán khắp nơi đây đó, những khẩu hiệu cũ thời chiến tranh như “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” phù hợp với câu chuyện của Trần Lập một cách kỳ lạ. Là út ít trong một gia đình nhà binh đông con, tuổi thơ của Trần Lập là những ngày dài bị nhốt trong nhà một mình khi bố mẹ bận đi làm, anh chị đi học. Cậu bé thuộc đến nằm lòng từng vết mối mọt trên cánh cửa nhà, vì thường xuyên ngồi đó, lắng nghe và tưởng tượng âm thanh, ánh sáng của tự do ngoài kia, sợ hãi với những ngóc ngách tối om trong nhà.
 |
Có lẽ vì thế mà khi được ra ngoài, Trần Lập sẵn sàng nhận mọi nhiệm vụ bố mẹ giao phó, để được chạy đi đây đi đó, được hít thở khí trời và thỏa lòng khám phá, dù là xếp hàng mua tem phiếu hay chăn gà chăn lợn, trồng khoai sắn. Bố Trần Lập là một cán bộ quân nhu trong quân đội, giỏi chơi nhạc cụ và cũng rất nghiêm khắc. Sáng cả nhà đều phải dậy sớm, làm lụng cho quen với giá trị của lao động. Đó cũng là những bài học giúp anh có được tinh thần quả cảm và sức khỏe khá dẻo dai để đối mặt với những khó khăn quá lớn ở tuổi niên thiếu sau này.
Bố liệt nửa người, mẹ bị khớp nặng, việc tự ăn uống cũng rất khó khăn, các anh chị làm ăn xa nhà, đó là tình cảnh của gia đình Trần Lập khi anh học phổ thông. Sáng dậy sớm nấu cơm cho bố mẹ, khóa cửa đi học, trưa tất tả chạy về và đau lòng thấy các cụ lóng ngóng ăn cơm trên những ngón tay chai cứng. Sau đó, hối hả rửa bát giặt quần áo, chiều chạy đi làm thêm. Gánh nước từ bể nước công cộng rất xa nhà, nhiều lần phải cắm mặt xuống khi người đời châm chọc đầy ác ý, thanh niên hơ hớ mà ngồi giặt đồ lót cho cha mẹ... Đứa con có hiếu ấy đã nhiều lần muốn buông tay, vì tương lai phía trước quá mịt mờ. Trần Lập ngày ấy, gày còm và bảng điểm lẹt đẹt. Một thanh niên mới lớn bồng bột và lơ ngơ trước mọi ngưỡng cửa vào đời. Dẫu đã qua đủ thứ việc lao động chân tay để kiếm tiền, khổ nỗi là đôi khi vô tư quá, anh vừa làm vừa hát, đãng trí và không hoàn thành năng suất nên không trụ được lâu. Một người chị ruột từng nói vui: “Thằng này sau này chắc sẽ làm ca sĩ”, không ngờ nói chơi vậy mà trúng…
 |
Thời trai trẻ cùng nhau xây đắp “Bức Tường“
Âm nhạc và bước ngoặt đã đến khi một tối nọ, Lập cùng bạn bè đi dự sinh nhật tại một sàn nhảy cổ điển. Cứ nghe hai tiếng “nhạc sống” là tim cậu chàng đập thình thịch, thái dương chạy rần rật. Bị bạn bè kích, liều mình Lập xin lên hát thử. Lập đã lọt vào mắt xanh của trưởng ban nhạc, một tay thổi kèn trompet vốn luôn tìm cách bớt xén tiền ca sĩ trẻ. Lập biết số tiền mình nhận được hằng đêm ít ỏi nhất ban nhạc nhưng vẫn còn hơn rất nhiều công việc tay chân khác. Quan trọng hơn cả, việc này cho anh được gần ước mơ âm nhạc hơn.
Khi những khó khăn của gia đình dần được tháo gỡ, Trần Lập quyết tâm theo đuổi nghiệp ca hát bằng cách thi vào Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Hà Nội, khoa Sân khấu, lớp Kỹ thuật biểu diễn. Khác với những người học thanh nhạc tại đây, Trần Lập chú trọng “môn phụ” không kém gì các môn chuyên ngành. Sau này, đó là những căn bản tốt nhất để anh có thể sáng tác thoải mái và đúng chuyên môn. Không như vẻ ăn diện bảnh bao của phần lớn học viên trong trường, Trần Lập khác hẳn với mái tóc dài, trang phục quá bụi phủi. Những năm đầu, các thầy cô không chấp nhận ngay lối hát phá cách của Lập. Cuối cùng thì sự ngang bướng cũng thắng, Trần Lập giữ nguyên cách hát tạo sự khác biệt ấy cho đến tận bây giờ.
Và bước chân vô tình đưa Trần Lập đến thăm đội văn nghệ Đại học Xây dựng. Tại đây, Lập gặp một nhóm bạn giỏi chơi nhạc cụ và cùng có “âm mưu đảo chính” đội văn nghệ, nơi luôn có đông thành viên, thừa nhiệt tình nhưng thiếu khả năng âm nhạc. Họ bắt đầu đặt gạch xây nền móng đầu tiên của Bức Tường như thế…
 |
Sau đó là hơn 100 trang sách ngồn ngộn cảm xúc, dồi dào kỷ niệm về chặng đường gian khó và những thành công vỡ òa trên các chặng đường bước lên đỉnh vinh quang của nhóm. Những khó khăn chung của Rock Việt và Bức Tường được chỉ ra rành mạch: khó được đại chúng chấp nhận hơn các dòng nhạc dễ nghe, đầu tư nhạc cụ rất đắt đỏ, khó tổ chức liveshow và ra album riêng, thu nhập bấp bênh… Với nhiệt huyết cháy bỏng của tuổi trẻ, Trần Lập luôn là thủ lĩnh tinh thần của nhóm, thúc đẩy các thành viên còn lại bước qua những ngày đen tối nhất, từ khi là một cái tên hoàn toàn mới mẻ trong giới nhạc sinh viên, cho đến khi đã lên đến đỉnh cao nhưng bị giới truyền thông hiểu lầm và bị hiệu ứng đám đông suýt nhấn chìm…
Ở đó, người đọc bắt gặp những trăn trở, đau đáu khi chia tay các thành viên cũ vì đủ thứ lý do mà cuộc sống đòi hỏi, công cuộc tìm kiếm thành viên mới đầy khó khăn, thử thách; sự đố kị từ các rock band cũ kỹ khác; sự cay nghiệt của một bộ phận dư luận về một nhóm nhạc sinh viên không kèn không trống và quá nghèo; sự thiếu thốn nhạc cụ khiến việc biểu diễn nhiều khi trở nên không tưởng; album đầu tay cạy cục nhờ vả khắp nơi mới thu xong nhưng nhiều năm sau vẫn chưa có cơ hội ra lò…
Và ngay cả khi đã bước lên đỉnh vinh quang nhất, quyết định chia tay nhau trong đêm nhạc “Ngày thứ bảy cuối cùng”, để lại nước mắt tiếc nuối cho cả nghìn người có mặt tại đó, tình yêu nhạc trong họ vẫn âm ỉ cháy. Vẫn gặp nhau, trò chuyện, cùng tập và cùng sáng tác. Để cùng cháy hết mình trở lại sau 4, 5 năm xa cách âm nhạc. Mỗi người một cuộc sống, một công việc khác nhau, chỉ có Trần Lập gắn bó hoàn toàn với âm nhạc, nhưng họ vẫn tìm ra sự đồng cảm chung khi đứng trên sân khấu.
 |
Văn không bao giờ vượt quá điểm 6
Chất giọng đặc biệt, sáng tác ca từ có chiều sâu, nhưng Trần Lập không phải cây bút chuyên nghiệp. Khó khăn về chữ nghĩa đã không ngăn được thủ lĩnh của Bức Tường là một người kể chuyện giỏi, bởi anh có một câu chuyện hay và tấm lòng muốn được chia sẻ cùng độc giả. Cuốn sách được kể lại bằng lời văn mộc mạc, chân thành như chính giọng ca của một rocker đã vào độ chín. Những trang đầu của cuốn sách từng được Trần Lập đánh máy lại từ cuốn sổ nhật ký dày đặc ghi chép của mình, và đăng lên website của Bức Tường hơn 10 năm trước. Anh gọi đó là “Những ngày tươi đẹp nhất”.
Trong buổi ra mắt sách, Trần Lập đã tâm sự: “Tôi tin rằng độc giả sẽ nhìn tôi có chiều sâu, nhiều lát cắt hơn với những điều hiện thực và đúng là một con người bình thường hơn là những gì người ta nhìn thấy về ngôi sao ca nhạc. Trước đây, tôi chủ yếu nói về các hoạt động của ban nhạc. Câu chuyện chia sẻ thêm là những suy nghĩ, lý do tôi sáng tác các ca khúc, những con đường chúng tôi cùng nhau trải nghiệm, những cuộc cách mạng trong nội bộ để phát triển hơn. Ban nhạc của tôi hôm nay có mặt rất đầy đủ. Đây không phải cuốn sách của tôi mà là cuốn sách của họ - những người anh em đã cùng ở bên tôi 18 năm qua, đến nay vẫn chơi và thân thiết với nhau. Tôi vẫn nói rằng bạn bè thì không có tiền bạc nào mua được”.
Về gia đình mình, anh nói: “Điều tôi học được ở cha anh mình là tính kỷ luật, tính đồng đội, sự chia sẻ, và biết tìm cơ hội để vượt qua những khó khăn. Tất nhiên không phải khó khăn nào mình muốn cũng vượt qua được ngay, nhưng bằng mọi cách chúng ta sẽ tìm cách vượt qua. Bằng mọi cách chứ không phải bằng mọi giá. Tôi hy vọng rằng những thách thức khác nhau sẽ tạo nên những con người khác nhau, những phần cuộc sống khác nhau. Cuộc sống này mênh mông và có rất nhiều cách để lớn lên. Cuốn sách chia sẻ cách lớn lên của tôi, và những ai có hoàn cảnh sống tương tự và ước mơ tương tự, họ sẽ có điều gì đó để đồng cảm”.
Rock Việt, khi nào ta khá hơn?
Phần cuối cuốn sách, Trần Lập đánh động và giải thích về những ngộ nhận người ta vẫn dành cho rock như “rock chỉ dành cho sinh viên” (thực tế thành phần không nhỏ là dân văn phòng, dân kiếm được tiền và một số đông fan cũ của rock từ thời sinh viên), “Thời trang rock. Diêm dúa hay xù xì? “Quý ông và không xơ mướp” có là chuyện lạ?” (trong khi thời trang hippy đã trở thành câu chuyện xa xưa và từ thời sơ khai, các rocker nổi tiếng thế giới cũng đã lụa bóng, sa tanh tay bồng, khăn khố tùm lum, trang sức lủng lẳng, xiềng xích đeo khắp nơi…), và “Rocker là ẩn dật, không được phủ sóng chường mặt ra nhiều” (trong khi ẩn dật thì lấy gì mà sống? Thiên hạ lấy gì mà xem? Báo chí lấy gì mà viết? Fan làm sao biết mà hâm mộ? Rock là sự bày tỏ và xuất hiện chứ không tự kỷ và ít lời)…. Còn không ít ngộ nhận khác mà người ngoài không dễ hiểu được, đã được Trần Lập lần lượt giải thích, có cả những lời đồn thổi đau đầu như dân rock chơi bời sa đọa, thuốc lắc, này nọ khi phê nhạc…
Những người xưa nay không để ý đến rock sẽ khá giật mình vì sự “bành trướng” của rock trên các sân khấu chuyên nghiệp những năm 2007 - 2010. Tuy nhiên, sự “xâm chiếm” ấy được thêm nhiêu tấc thì hẳn những người trong cuộc biết rõ. Các nghệ sĩ rock vẫn còn quá khổ ải mà chưa có mấy phần trăm vị thế trong làng âm nhạc Việt Nam. Tạm chưa đề cập đến số ít người còn chơi rock vô tư nhất hoặc những người không thể làm gì khác nếu bỏ rock, gần 100% những người đã bỏ rock để đi làm việc khác không phải do họ tự dưng mất khả năng chơi nhạc. Đơn giản, chỉ là họ thấy chả có tương lai gì. Chơi rock không đảm bảo cho họ sống khỏe và nuôi được gia đình. Những tay chơi rock tại Sài Gòn có vẻ bám trụ với âm nhạc hơn, ít phải đau đáu lo “nghề khác” như những người anh em phương Bắc. Thế nhưng “chỉ là giấc mơ” nếu như họ muốn toàn tâm toàn ý chơi nhạc với band của mình, với đúng tác phẩm do mình viết. Họ kiếm tiền ở các quán xá, club, đám cưới đám tiệc. Mỗi tối lên đường, họ không còn gọi là “đi diễn” mà là “đi làm”.
Trần Lập còn liệt kê một loạt lý do đau đầu khác mà Rock Việt chật vật nhiều năm qua chưa tìm được chỗ đứng xứng đáng trên thị trường, như kinh phí sản xuất chương trình quá lớn và đầu ra thì quá thấp, thị trường băng đĩa thảm bại trước nạn ăn cắp bản quyền, truyền thông quan tâm ít và chả mấy khi nêu đúng giọng. Thế mới thấy, người nói yêu rock thì nhiều nhưng người thực sự hiểu cho rocker chân chính thì hiếm có biết bao.
Bên này của Bức tường, người ta đã quen thấy một Trần Lập và nhóm bạn mạnh mẽ, tràn đầy năng lượng. Còn phía bên kia là mồ hôi, nước mắt và những tháng ngày gian khó để biến ước mơ thành hiện thực. Thành công dù lớn hay nhỏ, dễ dàng hay khó nhọc, chật vật hay may mắn thì đằng sau nó vẫn ẩn chứa những giá trị nhất định.
Những người như Trần Lập luôn phải sống trên ranh giới giữa khen và chê của dư luận. Hiểu và bình thản trước mọi gian nan để trưởng thành hơn là giá trị cốt lõi mà cuốn sách muốn gửi tới bạn đọc. Một cuốn sách rất đáng tìm đọc với độc giả bất cứ lứa tuổi nào. Người viết bài đã đọc một mạch cuốn sách trong hai ngày, cảm động như đó chính là câu chuyện của mình, lần mò tìm lại những bài hát của Bức Tường để được sống lại những năm tuổi trẻ.
Trò chuyện bên lề với chị Võ Hằng Nga - Trưởng phòng Sách trong nước - Công ty Văn hóa và truyền thông Nhã Nam, người trực tiếp cùng Trần Lập thực hiện cuốn sách:
Chị có thể chia sẻ cơ duyên của Trần Lập và Nhã Nam?
Cơ duyên của Nhã Nam và anh Trần Lập bắt nguồn từ văn học mạng. Anh Lập có một blog riêng trên Internet, nơi anh chia sẻ về bản thân, về những suy tư, về ban nhạc, mà anh có viết hồi ký ngắn về Bức tường. Theo thiển ý của chúng tôi thì đó có thể coi là những ngày tươi đẹp của nhạc trẻ Việt Nam, đặc biệt là phong trào ca nhạc sinh viên. Khi chúng tôi đọc chia sẻ của anh Lập trên blog và cảm thấy nó xứng đáng được tập hợp và tinh chế lại, viết và bổ sung thêm để in thành một cuốn sách. Lời đề nghị đó rất may được anh Lập đón nhận, bổ sung thêm 70% nữa để viết cuốn sách này. Nói là tự truyện của Trần Lập nhưng qua cuốn sách, có thể thấy phần nào một đoạn lịch sử của nền âm nhạc Việt Nam, đặc biệt là trong thời kỳ hoàng kim của nhạc sinh viên. Chúng tôi cho rằng đó là thời kỳ âm nhạc phát triển rất hồn nhiên, nó đánh vào trái tim của con người hơn là những thứ phù phiếm khác, chính là không khí giao thoa kỳ lạ để nó có thể đến được với công chúng. Sau khi phong trào đó lắng xuống, nhạc Rock chưa tìm lại được vị thế như ngày đó.
Những ngày làm việc chung đó, chị và anh Trần Lập đã tìm tiếng nói chung như thế nào, khi anh không phải là một cây bút chuyên nghiệp?
Rất may, anh Lập có thể chưa từng viết sách nhưng anh sáng tác ca khúc rất tốt, bởi vậy nên cuốn sách rất dồi dào chất kể chuyện, đong đầy xúc cảm. Tuy nhiên, cách viết tiết chế như thế nào vì dù sao anh cũng là người trong showbiz, rất nhiều người quan tâm và nhìn ngó vào. Chúng tôi làm việc trên cơ sở đặt ra rất nhiều câu hỏi làm lề đường cho mình đi: Làm sao cuốn sách vẫn là cách nhìn, đánh giá của một cá nhân mà không gây bất lợi cho người khác. Làm sao để công chúng ngày nay đón nhận và hiểu ý nghĩa thực sự của nó thay vì những cách hiểu phiến diện. Chỗ nào viết dài, viết ngắn, kể những gì và kể từ đâu?
Nhiều fan của Bức Tường sẽ ghen tị với chị, khi chị có cơ hội trò chuyện, tâm tình, chia sẻ về quá khứ, hiện tại và tương lai với thần tượng của họ?
Bản thân tôi cũng từng là một fan của Bức tường, từng cùng dòng người đạp đổ cổng trường ĐH Xây dựng để đi nghe nhạc và gào rú tên Bức tường. Họ đã tạo lên một làn sóng thực sự. Nhưng hồi đó tôi chỉ nhìn thấy các anh với những giọt mồ hôi trên sân khấu và tiếng hát truyền cảm, tôi không biết đằng sau bức tường kiên cố đó là những gì. Với cuốn sách, tôi biết được những khoảnh khắc bế tắc của họ, những khi họ tưởng rằng sẽ phải chia tay khát vọng, ước mơ thời tuổi trẻ. Câu chuyện có nhiều nét tương tự thời tuổi trẻ của bất cứ ai, có lúc mình cảm thấy mông lung, bế tắc, ngay sau phút tràn trề hy vọng là những cú vấp ngã nhớ đời.
NHỮNG THÚ CHƠI NGOÀI ÂM NHẠC CỦA TRẦN LẬP
* Mô tô:
Trần Lập bắt đầu chơi xe theo kiểu con nhà nghèo, rồi dần bước sang nấc mới, gần đúng với chất của dân mê xe độ. Đó là để ý đến tính văn hóa của xe nhiều hơn là những hiểu biết về bản chất kỹ thuật. Nhiều lần khổ đau trong sung sướng với những chiếc xe to xác và lắm bệnh tật. Nhưng rồi càng chơi những dòng xe trung bình, Trần Lập càng cảm thấy cuối cùng thì không chỉ là động cơ mạnh, là văn hóa xe có chiều sâu, mà là tất cả mọi thứ cộng lại. Chơi xe không thể chỉ chơi một mình và đóng khung mãi một gu.
* Đi phượt:
Về kinh nghiệm đi phượt, Trần Lập đã có cách tiếp cận rất thú vị, đó là lời khuyên cho các bạn gái khi chuẩn bị lên đường cùng chàng trai của mình. Thay vì chỉ thụ động ngồi ở yên sau và ngắm cảnh, nên sắp xếp mọi thứ kỹ càng. Áo mưa từ đầu tới giày. Ni lông chịu nhiệt màu vàng và băng keo để giả làm đèn sương mù. Âm nhạc để chàng trai của mình đỡ buồn ngủ trên các cung đường xa xôi.
* Café:
Một sáng hứng chí, Trần Lập treo một status: “Mình đã uống khoảng 7.500 ly café sau hơn hai mươi năm qua”. Café sáng ngoài trời, kiểu la cà lê la ngoài phố với anh là cảm giác tuyệt nhất.
Ngày xưa khi thành lập ban nhạc Bức Tường, không phải lúc nào nhóm cũng ngồi nghiêm trang ở nhà hoặc ở trường để bản bạc “ủ mưu tính kế”. Chính hàng giờ ngồi “thiền” ở mấy quán cực ồn đẫm khói thuốc bán café sinh viên đã thổi vào tâm hồn những tinh thần khác thường. Những nơi đó không chỉ để uống café mà còn là rượu Anh Đào, trà đá và những bản nhạc rock kinh điển. Những phút tùy hứng bên những cây đàn guitar cũ kỹ với nhịp thìa gõ miệng cốc chén đã làm nên những tác phẩm rất có giá trị về sau này.
Diệu Ngân
Bình luận 
