Thủ tướng: Kiểm điểm, xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân để thiếu sách giáo khoa

Nội dung trên được Thủ tướng Lê Minh Hưng đưa ra khi phát biểu kết luận cuộc họp về cung ứng sách giáo khoa, rà soát chương trình, sách giáo khoa phổ thông và chuẩn bị phục vụ Đoàn giám sát chuyên đề thực hiện Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Về tình hình cung ứng sách giáo khoa năm học 2026-2027, Thủ tướng nêu rõ năm học 2026-2027 là năm đầu tiên triển khai một bộ sách giáo khoa thống nhất trên toàn quốc theo tinh thần Nghị quyết 71.

Mặc dù việc bảo đảm đủ sách giáo khoa được chỉ đạo quyết liệt, khi bước vào năm học mới vẫn còn nhiều học sinh, cơ sở giáo dục phổ thông ở một số địa phương chưa có đủ sách. Đến nay, cả nước vẫn còn thiếu trên 776.000 bản sách giáo khoa, chiếm khoảng 0,31%.

Theo Thủ tướng, những hạn chế, bất cập trong tổng hợp nhu cầu, dự báo, đặt hàng, xuất bản, dự trữ, điều phối, phân phối sách giáo khoa có cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Tuy nhiên, nguyên nhân chủ quan là chủ yếu, đặc biệt là công tác chỉ đạo, điều hành cung ứng sách giáo khoa của Bộ còn chưa quyết liệt, chưa kịp thời, chưa hiệu quả, chưa đổi mới thực sự sâu sắc về cách làm trong tình hình mới.

Thủ tướng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo và toàn ngành Giáo dục nhìn nhận nguyên nhân, nghiêm túc rút kinh nghiệm, có ngay biện pháp cấp bách chấn chỉnh kịp thời, bảo đảm cung ứng đủ sách giáo khoa trong thời gian sớm nhất; đồng thời không để tái diễn việc thiếu sách giáo khoa trong những năm học tiếp theo.

“Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo nghiêm túc kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, đơn vị, cá nhân liên quan và xử lý nghiêm theo quy định trong việc cung ứng không đầy đủ sách giáo khoa phục vụ học sinh vào đầu năm học mới 2026-2027, báo cáo Thủ tướng tình hình và kết quả trước ngày 10/10”, Thủ tướng nêu rõ.

Về một số nhiệm vụ cần thực hiện ngay, Thủ tướng giao Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo tập trung chỉ đạo, chịu trách nhiệm trực tiếp trước Chính phủ, Thủ tướng về áp dụng các biện pháp quyết liệt, cấp bách, mạnh hơn để giải quyết dứt điểm tình trạng thiếu sách giáo khoa cho năm học 2026-2027 và phải hoàn thành dứt điểm trước ngày 25/9.

“Trong trường hợp cần thiết, Bộ trưởng quyết định việc mời các nhà xuất bản khác, các cơ sở in ấn khác tham gia để đáp ứng yêu cầu khẩn cấp trong thời gian sớm nhất, nhanh nhất, không phụ thuộc chỉ vào Nhà xuất bản Giáo dục”, Thủ tướng phát biểu.

Theo Thủ tướng, những năm tới đây, phải đa dạng hóa việc in ấn, phát hành, không chỉ có một đầu mối, các nhà xuất bản khác hoàn toàn có đủ khả năng tham gia. Bộ Giáo dục và Đào tạo phải đưa ra tiêu chuẩn, điều kiện, chất lượng để kiểm soát và tổ chức in ấn đồng bộ để đảm bảo cung ứng đủ sách.

Thủ tướng lưu ý phải làm việc với từng địa phương, thực hiện rà soát, xác nhận đến từng cơ sở giáo dục, từng nhà trường để bảo đảm cung ứng đầy đủ sách giáo khoa cho từng học sinh; tuyệt đối không để tiếp diễn tình trạng học sinh đi học mà không có sách giáo khoa (nhất là tại các địa phương hiện đang còn thiếu nhiều sách giáo khoa như Lâm Đồng, Đồng Nai, Ninh Bình, Phú Thọ, Khánh Hoà, Cần Thơ, Đắk Lắk...).

Bộ Giáo dục và Đào tạo khẩn trương chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương, các cơ sở giáo dục còn thiếu sách giáo khoa thực hiện ngay các giải pháp phù hợp hỗ trợ học tập cho học sinh không để ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học theo quy định.

Cơ quan này cũng cần cập nhật thường xuyên tình hình, xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh liên quan đến sách giáo khoa, dạy và học của tất cả các cơ sở giáo dục, nhà trường trên toàn quốc.

Nhiệm vụ cấp bách quan trọng khác được Thủ tướng yêu cầu là Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các địa phương, các cơ sở giáo dục triển khai ngay các biện pháp bảo đảm chất lượng, an toàn bữa ăn trường học, không để phát sinh tiêu cực; những nơi nào đã làm tốt thì tiếp tục duy trì.

Bản quyền sách giáo khoa là của Nhà nước

Về rà soát, hoàn thiện chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, Thủ tướng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tập trung rà soát kỹ lại các nội dung, chương trình giáo dục phổ thông, nhất là các tác giả; bổ sung các nhân vật lịch sử, tiền bối cách mạng, giá trị lịch sử, văn hóa, truyền thống dân tộc.

Người đứng đầu Chính phủ cũng chỉ đạo sớm hoàn thiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và có 1 bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc.

Thủ tướng định hướng chương trình giáo dục và sách giáo khoa phải phù hợp với đặc điểm, điều kiện, trình độ phát triển kinh tế xã hội, đáp ứng yêu cầu thực tiễn dạy và học của đa số giáo viên, học sinh của các vùng, miền.

“Không để chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông có nhiều kiến thức chuyên sâu, gây áp lực cho công tác dạy và học, không thực sự cần thiết đối với mặt bằng giáo dục phổ thông (mà để dành cho tài liệu tham khảo nâng cao của các môn học); đồng thời góp phần giảm áp lực thi cử, tuyển sinh như trong thời gian vừa qua”, Thủ tướng lưu ý.

Thủ tướng gợi ý nghiên cứu, xem xét điều chỉnh Chương trình giáo dục phổ thông 2018 theo hướng giảm tải, lấy giáo dục phổ thông làm nền tảng, đảm bảo mọi học sinh đều được học tập, trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng, phẩm chất và năng lực cần thiết, chú trọng giáo dục đạo đức, nhân cách, lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm, khát vọng cống hiến.

Đồng thời, rà soát, hoàn thiện sách giáo khoa theo hướng thiết thực, hiệu quả, kịp thời điều chỉnh những bất cập.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cần xây dựng kế hoạch rà soát, hoàn thiện Chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông với lộ trình cụ thể để hoàn thành bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông mới sử dụng thống nhất trong toàn quốc từ năm học 2028-2029, góp phần nâng cao hiệu quả dạy và học thực chất, giảm áp lực thi cử, dạy thêm, học thêm (báo cáo lãnh đạo Chính phủ trong tháng 10).

Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ về sách giáo khoa; trước hết là về bản quyền theo tinh thần bản quyền sách giáo khoa là của Nhà nước. Cùng với đó, đánh giá, nắm bắt sát, đúng nhu cầu sách giáo khoa trên cơ sở dữ liệu, đồng thời với quá trình đẩy nhanh hơn nữa hoàn thiện cơ sở dữ liệu ngành giáo dục.

Mục tiêu được Thủ tướng đặt ra là miễn phí sách giáo khoa cho tất cả học sinh trên toàn quốc từ năm học 2029-2030 và nếu điều kiện cho phép có thể thực hiện sớm hơn.

Thủ tướng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Tài chính đánh giá nhu cầu, bố trí ngân sách nhà nước hằng năm phát sinh cho việc này để triển khai rất đồng bộ với các cải cách mạnh mẽ về sách giáo khoa; tăng cường kiểm soát chi phí bởi đây là mặt hàng thiết yếu phải có sự điều tiết, quản lý của Nhà nước.

“Khi Nhà nước giữ bản quyền và miễn phí sách giáo khoa, thì phải giảm tất cả các khâu trung gian, giảm chi phí cho ngân sách nhà nước.

Những nơi có điều kiện, đáp ứng được thì giao cho lãnh đạo địa phương và sở giáo dục và đào tạo chịu trách nhiệm in ấn, bảo đảm nhu cầu trên địa bàn; còn những nơi khó khăn, không thực hiện được thì chúng ta tổ chức xuất bản, in ấn, phát hành, trên tinh thần đa dạng hóa, không phụ thuộc vào một đầu mối”, Thủ tướng nói.

Cùng với rà soát, điều chỉnh chương trình, sách giáo khoa, đổi mới công tác dạy và học, Thủ tướng nhấn mạnh cần tiếp tục đổi mới công tác thi cử, trên cơ sở đánh giá kỹ tình hình và mục tiêu cuối cùng là bảo đảm công bằng, đánh giá thực chất chất lượng người học; nếu có những điều chỉnh cần thiết thì phải đánh giá tác động rất kỹ và có lộ trình thực hiện để xã hội, người học chuẩn bị.