Thư Nam Phi: Chạng vạng ở “tâm mắt thế giới"

1. 24h trước ngày hội Mundial, tôi ra sân bay Port Elizabeth để trở về Johannesburg, bỗng gặp cơn mưa nặng hạt đổ xuống thủ phủ lớn nhất của tỉnh Eastern Cape, làm cho cái lạnh mùa đông ở xứ kim cương càng thêm thấm thía. Từ trong nhìn về phía Nelson Madela Bay (một trong 10 sân vận động tổ chức các trận đấu của VCK World Cup 2010), khi chạy ngang là những ảo hình nhạt nhòa bên ngoài cửa kính. Bất giác, cảm nhận một điều gì đó như còn lẩn khuất phía sau cái náo nhiệt, ồn ào mà Nam Phi đang chờ được vỡ tung.

Nelson Madela Bay trong cơn mưa mùa đông. (Ảnh: AP)

Năm 1978, World Cup lần thứ 11 được tổ chức tại Argentina, lần đầu tiên trong lịch sử giải đấu người ta chứng kiến cảnh các CĐV đến sân với những tấm áo khoác trên người để giữ ấm trước cái lạnh của mùa đông vùng cực Nam châu Mỹ. 32 năm sau, điều tương tự sẽ lặp lại ở Nam Phi, nhưng có một thực tế không hề lay chuyển là sức nóng của sân cỏ không làm vợi đi cái lạnh vẫn run run tràn lan trong các khu vô gia cư nghèo khó vùng ven đô.

Năm 2008, Trung Quốc có cả “chiến dịch” xóa hình ảnh “cái bang” ở thủ đô Bắc Kinh khi Thế vận hội mùa hè lần đầu tiên được tổ chức ở đất nước tỷ dân này. Với một nguồn trợ cấp khổng lồ, chính phủ Trung Quốc và TP Bắc Kinh đã “sơn tán” gần hết những người nghèo khó lên thành phố kiếm sống về các vùng nông thôn, nơi họ đã ra đi.

Nam Phi không thể làm được điều tương tự khi mà tỷ lệ thất nghiệp của quốc gia giàu có nhất châu Phi vẫn ngất ngưởng ở con số 25%. Và hàng nghìn người da màu nghèo khổ vẫn hàng ngày hàng giờ lê lết trên các cung đường ở Johannesburg, ở Pretoria hay nhiều thành phố khác của Nam Phi để mưu sinh.

2. Bốn ngày trước khi Jabulani lăn, công tác an ninh cho vòng chung kết lại làm cho các quan chức FIFA và BTC World Cup Nam Phi mất ăn mất ngủ. Máu đã đổ khi hàng nghìn người cố chen chân vào theo dõi trận đấu giao hữu giữa CHDCND Triều Tiên và Nigeria trên sân Makhulong, Johannesburg. Sự cố này làm cho bầu không khi trước ngày khai mạc càng trở nên ảm đạm, đâu đó, bóng dáng của một CAN 2010 đẫm máu và bất ổn hiện về.

Bức ảnh gây nhiều cảm xúc về vụ “thảm họa” được Ole đăng tải. (Ảnh: AP)

24h trước ngày hội Mundial, Johannesburg sẽ là tâm điểm của thế giới, khi hàng tỉ tín đồ tục cầu giáo cùng hướng mắt về đây để chứng kiến lễ khai mạc và trận đấu đầu tiên của World Cup 2010 giữa đội chủ nhà Nam Phi và Mexico trên SVĐ Soccer City.

Tuy nhiên, tâm mắt trước đó vẫn đổ dồn về những buổi chạng vạng ven thị trấn Soweto ở Tây Nam TP Johannesburg. Không ít các thợ săn ảnh đã tới đây bấm máy các trận đấu bụi bặm của những đứa trẻ da màu nghèo khó, chói chang trong bóng chiều đang lịm. Trong khi ấy cách những đứa trẻ không xa, sân Soccer City lung linh huyền ảo chờ phút đắm mình với trái Jabulani dưới đôi chân của những ngôi sao sân cỏ tầm cỡ thế giới.

Hình ảnh những đứa trẻ nghèo chụp trong khuôn hình ngược sáng tối sẫm dưới bóng hoàng hôn với trái bóng vá chằng chịt, bện lên đủ thứ… cứ gợn lên trong lòng bao nhiêu tay máy về những đối lập xã hội cách xa nhau một trời một vực ở ngay cái nơi là tâm mắt thế giới này.

Trẻ em da đen nghèo khó chơi bóng dưới ánh chiều ở Johannesburg. (Ảnh: AP)

Đã qua rồi cái thời phân biệt chủng tộc Apartheid ảnh hưởng nặng nề trong xã hội Nam Phi, nhưng vẫn còn đó những tàn dư mà ngay trong thể thao, Apartheid len lỏi hiện hình. Đến Nam Phi những ngày này, bạn sẽ rất ngạc nhiên khi làm một cuộc khảo sát với những câu hỏi: Tại sao người da trắng ở Nam Phi phần lớn thích đội tuyển Anh, còn những người da đen thích đội truyển Brazil (ngoài đội tuyển Nam Phi)? Tại sao người da trắng ở Nam Phi phần lớn thích chơi bóng bầu dục, bóng chày, còn người da màu chơi bóng đá...???

3. Đúng là Nam Phi đẹp bởi sự đặc quyện dáng vóc kiến trúc Tây Âu, nhưng Nam Phi cũng trộn lẫn trong mình sự bụi bặm, hoang dã, cứ giằng nhau trên vỏ bọc hào nhoáng. Nơi đây không chỉ có nắng, cát châu Phi, không chỉ có ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh đang chờ lúc “bình minh cho châu lục”, mà Nam Phi còn có những thời khắc tĩnh lặng, những đối lập đến nao lòng và chỉ khi ở nơi chạng vạng dường như người ta mới bất giác cảm thấy.