Trong giai đoạn là thai nhi, trẻ em đã biết thích nghi với môi trường bụng mẹ, nhưng cùng với sự phát triển của trẻ, cha mẹ nên dần tách khỏi trẻ, gây dựng cho trẻ những thói quen tốt để trẻ trưởng thành một cách tự lập nhất.
Thói quen dinh dưỡng
Nhiều cha mẹ có tâm lý cho trẻ ăn càng nhiều càng tốt, nhưng điều này không hề khoa học và là một trong những lý do hình thành chứng biếng ăn ở trẻ em. Rõ ràng, khẩu phần ăn của trẻ 2 - 3 tuổi sẽ khác khẩu phần trẻ 5 - 6 tuổi.
Vì vậy, tùy vào lứa tuổi, sức khỏe và tâm lý con mình, cha mẹ nên chọn lựa thực phẩm cho bé, những cách chế biến phù hợp cũng như lượng ăn mỗi bữa là bao nhiêu, để trẻ không bị thiếu chất, béo phì, hoặc mắc chứng biếng ăn... Tuy nhiên, các cha mẹ cũng nên chú ý chia làm nhiều bữa ăn, chú trọng rau xanh, hoa quả trong thực đơn hàng ngày của trẻ và hướng dẫn trẻ ngồi ăn, cách ăn, cách nhai sao cho văn minh, lịch sự.
Thói quen vận động
Vận động giúp trẻ hoạt bát và năng động hơn, tránh được các bệnh về tâm lý như chứng tự kỉ ở trẻ em. Do vậy, cha mẹ nên hạn chế cho trẻ ngồi hay đứng lâu quá 30 phút như đặt trẻ trong võng, ghế giữ, cũi, hoặc phạt trẻ cấm hoạt động khi trẻ nô đùa quá nhiều. Thay vào đó, cha mẹ hãy tạo cho trẻ thói quen tập thể dục với các bài tập phù hợp, hoặc chơi đùa lành mạnh, bởi đây là lứa tuổi trẻ có phần nghịch ngợm và hăng say với các hoạt động cần đến thể lực. Chính nhờ thói quen vận động, sự thông minh, nhanh nhẹn của trẻ sẽ có dịp phát huy.
Sự tự lập
Tự lập sẽ giúp bé nhận thức được hành vi và có sự lựa chọn đúng đắn, ngay cả khi không có bố mẹ bên cạnh. Để rèn luyện tính cách này cho trẻ, tùy vào giai đoạn phát triển của trẻ mà cha mẹ hãy giao trách nhiệm cho bé yêu bằng việc tham gia các công việc cụ thể. Với bé 3 - 6 tuổi, bé có thể tự thu dọn đồ chơi, gập quần áo, xếp sách báo,… Không chỉ giúp bé tự lập, điều này còn tạo sự gần gũi giữa bé và cha mẹ, làm bé nhận thức được sự có ích của bản thân.
Hơn nữa, cha mẹ cũng cần tạo cho trẻ thói quen biết tự ra quyết định, bắt đầu bằng những lựa chọn nhỏ như “Hôm nay con muốn mặc áo hồng hay áo trắng?”, “Con muốn ăn bún hay mỳ?”… Nếu bé ngại đưa ra ý kiến bằng trả lời “Con mặc gì cũng được”, bạn nên hướng dẫn cùng bé lựa chọn để bé đưa ra quyết định cuối cùng. Khi nhận thức của bé hoàn thiện hơn, bạn có thể gợi ý để bé biết chọn lựa những vấn đề phức tạp hơn: “Con muốn uống nước cam mẹ làm hay nước ngọt?”. Sau đó, mẹ nên giải thích và giúp bé lựa chọn nước cam, vì “Điều này tốt cho sức khỏe của con”. Lúc này, quyết định của bé không đơn thuần là sở thích của bản thân mà chủ yếu phụ thuộc vào nhận thức của bé với hành vi mang lại nhiều lợi ích hơn.
Biết lắng nghe
Lắng nghe là cả một nghệ thuật. Nó không đơn thuần chỉ là nghe người khác nói, mà còn phải biết phản hồi một cách có xây dựng, sự kiên nhẫn, hoặc thể hiện thái độ quan tâm và sẵn sàng lắng nghe. Để giúp bé biết lắng nghe, cha mẹ nên rèn cho bé không ngắt lời khi người khác đang nói chuyện, biết nhận lỗi khi cha mẹ hoặc người lớn nhắc nhở, biết tiếp thu những điều tốt,… Tuy nhiên, cha mẹ thường phải hướng dẫn, giải thích kiên nhẫn cho trẻ tại sao lại phải làm thế, làm vậy sẽ có ích lợi gì. Khi trẻ đã biết tầm quan trọng của lắng nghe thì sẽ thực hiện tự giác hơn.
Biết nói lời cảm ơn - xin lỗi
Nói hai từ “cảm ơn” và “xin lỗi” tưởng chừng đơn giản nhưng thực tế lại không phải là thói quen thường xuyên của người Việt. Từ những việc rất nhỏ như ông bà tặng trẻ một cuốn sách, cô chú tặng trẻ một bộ quần áo mới, hoặc trẻ mắc lỗi… cha mẹ cần cho trẻ biết tầm quan trọng của việc nói lời “cảm ơn” - “xin lỗi” và để trẻ thực hành luôn. Điều này giúp trẻ biết nhận lỗi, không nói dối, hoặc biết ơn những người xung quanh. Hơn nữa, nếu trẻ quên, thay vì quát mắng, cha mẹ hãy nhắc nhở bé thực hiện.
Thói quen xã hội
Đó có thể là sự tự giác xếp hàng nơi công cộng, xả rác đúng chỗ, tôn trọng luật giao thông, không ngồi xổm… Cha mẹ nên giải thích cho trẻ tại sao lại cần thực hiện như vậy, nếu không tự giác thực hiện thì sẽ ra sao và trở thành người nêu gương giúp trẻ dần quen và thực hiện nghiêm túc.
Minh Chi

