Tam nông, mảnh đất cần người "khai hoang"

Đầu xuân trò chuyện với Giám đốc VTC16 Nguyễn Kha Thoa:

“Chắc chắn, nếu ai đó xây dựng một kênh truyền hình dành cho nông dân sẽ không làm giống VTC 16. Bởi nông dân có nhiều nhu cầu khác nhau và vì vậy đất sẽ còn rất nhiều. Chỉ sợ không có ai “khai hoang” thôi”. Nhân dịp đầu xuân năm mới, vị nữ giám đốc của kênh VTC16 đã nhận định như vậy về “mảnh đất tam nông” trên truyền hình với Tạp chí Truyền hình số VTC.

Chào chị, chị đã từng chia sẻ rằng xây dựng một kênh truyền hình cho nhà nông là tâm huyết lớn của chị. Và chị đã từng đấu tranh rất nhiều để thực hiện ước mơ này của mình và cuối cùng chị đã làm được. VTC16 ra đời hẳn là một nỗ lực rất lớn để vượt qua những khó khăn, trở ngại, thách thức ban đầu của rất nhiều người. Đầu xuân, chị có thể ôn lại đôi chút những cảm xúc ban đầu ấy?

Từ khi quyết tâm viết đề án xây dựng kênh truyền hình Nông Nghiệp - Nông Thôn, tôi đã luôn có một niềm tin là kênh truyền hình này sẽ thành hiện thực. Tôi hoặc một ai đó sẽ thể hiện được ý tưởng tôi cho là rất cần thiết này. Tuy nhiên, phải mất cả năm trời, tôi cứ loay hoay đi tìm một ai đó giống như một “minh chủ” để đứng ra xây dựng kênh. Nghĩ rằng mình là phụ nữ, nếu tìm được người nào đó có trí tuệ và giỏi nghiệp vụ hơn thì Kênh truyền hình sẽ có sức lan tỏa mạnh hơn. Vì vậy mà tôi không bao giờ nghĩ rằng mình sẽ đứng đầu.

Nhưng rồi những người tôi thuyết phục, vì những lý do khác nhau đã không thể giúp tôi thực hiện kế hoạch. Cùng lúc đó TGĐ VTC đã động viên tôi đích thân thực hiện kế hoạch của mình tại VTC. Phải nói rằng tôi đã có những ấn tượng rất tốt và rất tự tin khi bắt đầu công việc tại đây. Đầu tiên là sự chỉ đạo rốt ráo để mọi thủ tục hành chính được thực hiện nhanh nhất. Sự phối hợp của các ban chức năng và việc ủng hộ của lãnh đạo Bộ Thông tin Truyền thông đã tiếp sức cho chúng tôi nỗ lực hết mức và yên tâm làm việc.

Cho đến giờ phút này, nhiều lúc tôi vẫn nói đùa với bạn bè là thử cấu vào tay xem mình mơ hay tỉnh. Chỉ mới một năm trước đây, tất cả vẫn chỉ là những trang bản thảo được sửa đi sửa lại, bây giờ đã có cả trăm cuộc điện thoại của nông dân gọi đến chia sẻ và nhờ kênh truyền hình tư vấn. Đúng là thuận lợi cũng nhiều nhưng khó khăn cũng không ít.

Đã có những thời điểm tôi thấy nghẹt thở vì những áp lực, về việc xây dựng nội dung kênh và tổ chức sản xuất. Với những công việc của một người quản lý, nhiều khi tôi cứ loay hoay, không còn thời gian để làm nghề. Đôi lúc cũng thấy nhớ và thèm được đi đây đi đó, lang thang khắp thôn cùng ngõ hẻm.

Được một cái là từ buổi đầu tiên tôi hé lộ ý tưởng này với những người bạn thân nhất cho đến giờ phút này, mọi người đều động viên và khích lệ để tôi có đủ can đảm biến nó thành hiện thực. Tôi thì tâm niệm rằng đây là một việc làm có ý nghĩa và cần thiết, nhất là trong bối cảnh nông thôn Việt Nam đang có những thay đổi mạnh mẽ như hiện nay. Tôi đã chắc rằng ý tưởng này của tôi sẽ được ủng hộ tốt nhất trong lúc này nên tôi đã quyết tâm làm và đến giờ thì mọi người thấy nó đã là 3NTV - VTC 16.

Trước khi VTC16 ra đời, hình như trên truyền hình thời lượng phát sóng dành cho nông dân rất ít. Vì vậy, khi một kênh truyền hình chuyên biệt về tam nông ra đời, có khiến bà con cảm thấy hài lòng không, theo chị?

Theo điều tra của chúng tôi - nhóm tác giả ý tưởng của “Kênh truyền hình Nông nghiệp-Nông thôn” thì cho đến thời điểm trước khi Kênh Truyền hình Nông nghiệp-Nông thôn VTC16 ra đời, thời lượng các chương trình truyền hình chuyên biệt dành cho 80% dân số của chúng ta sống ở Nông Thôn chưa nhiều.

Sau một năm, kênh truyền hình Nông nghiệp Nông thôn VTC 16 ra đời. Việc thông tin, tuyên truyền về những lĩnh vực khác nhau đã dần lấy được sự cân bằng trên truyền hình. Trước đây, người ta thấy nhiều kênh truyền hình về tài chính chứng khoán, những kênh truyền hình giải trí mà nông dân chẳng mấy đồng điệu thì giờ đã có một kênh riêng về nông dân nông thôn.

Có lẽ Nông dân Việt Nam cũng thấy tự hào về việc mình đã được quan tâm nhiều hơn, có một kênh truyền hình nói về họ và dành riêng cho họ vì vậy mà họ đón nhận kênh này khá nồng nhiệt. Tại nhiều vùng Nông thôn, người ta kéo sang nhà nhau xem giống như thời bao cấp ngày xưa một làng chỉ có vài cái TV. Từ 5h30 sáng đến tận đêm khuya, điện thoại của kênh lúc nào cũng kêu réo rắt vì bà con nông dân gọi điện đến chia sẻ hay nhờ tư vấn. Tôi cũng đã có hơn 100 đồng nghiệp mà phần nhiều trong đó đều say mê công việc và nhiều ý tưởng sáng tạo, đó đích thực là những người tâm huyết cùng tôi xây dựng kênh truyền hình này.

VTC 16 là người tiên phong “khai hoang” mảnh đất tam nông trên truyền hình Việt Nam nhưng có lẽ không phải là mới mẻ so với các nước khác trên thế giới. Điều đó cho thấy, truyền hình dành cho đối tượng khán giả này từ lâu đã được đầu tư, chú trọng?

Việc thiết lập một khu vực thông tin chuyên biệt cho nông dân và những nhà quản lý nông nghiệp nông thôn thực tế đã được thực hiện ở rất nhiều nước trên thế giới. Ở Thái Lan, Trung Quốc cũng vậy, hệ thống thông tin dành riêng cho nông thôn đã được thực hiện từ rất lâu và dày đặc. Hệ thống thông tin này ngoài việc phản ánh, cập nhật thông tin về nông thôn nông nghiệp còn là một phương tiện đào tạo nghề rất hữu hiệu cho nhà nông.

Ở Việt Nam, hàng hoá xuất khẩu của nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng khá lớn trong số các mặt hàng xuất khẩu. Chính vì vậy nếu không đủ trình độ, không có thông tin thì việc tiếp cận công nghệ, tiếp cận thị trường thế giới của người nông dân sẽ khó thực hiện. Đó là lý do, kênh VTC 16 ra đời.

VTC16 hiện đang có khoảng 35 mũ chương trình cả sản xuất và khai thác. Mỗi chương trình lại tập trung vào một khía cạnh khác nhau của đời sống tam nông. Để làm được như vậy, mỗi phóng viên, BTV đã phải nỗ lực như thế nào?

Nỗ lực đầu tiên của mỗi người khi vào kênh là học. Người có nghề thì học quản lý, người chưa biết về nông nghiệp thì cập nhật kiến thức về nông nghiệp, người chưa có nghề thì học nghề. Và học đến đâu làm đến đấy, vì vậy mà sau 3 tháng đã có những chương trình lên sóng.

Chẳng biết nói thể nào để thể hiện sự nỗ lực của mỗi người trong kênh, chỉ biết là ngay sau khi kênh lên sóng chính thức được một tuần nhiều người trong kênh đã thay nhau ốm và đầu tiên là giám đốc kênh đã phải nằm viện, tiếp sau đó là một số các bạn trưởng nhóm... Nhưng có một điều tôi thấy tự hào là đại đa số phóng viên trong kênh đều là những người rất trong sáng, tâm huyết với công việc, vì vậy mà mấy tháng gần đây nhân sự không tăng nhưng số đầu mũ chương trình của kênh đã tăng hơn nhiều. Điều này cũng cho thấy các bạn đã có kinh nghiệm làm việc hơn.

Theo như chị đánh giá thì hiện nay, đâu là điều làm nên sức hấp dẫn lớn nhất của kênh VTC16?

Thiết thực, gần gũi đó là những tiêu chí lớn cho kênh mà chúng tôi đặt ra trong năm đầu tiên. Tôi nghĩ rằng chúng tôi đã đúng khi mà lượng khán giả phản hồi cho kênh ngày càng nhiều lên như hiện nay.

Nếu trong tương lai, VTC16 sẽ có một kênh truyền hình khác có cùng đối tượng khán giả phục vụ thì chúng ta sẽ có gì đặc biệt, mới mẻ, khác lạ để cạnh tranh? Chị đã tính đến điều đó chưa?

Tôi đã từng tìm hiểu tại Trung Quốc và một số nước khác, cùng một lúc có tới vài ba kênh truyền hình dành cho Nông dân và với cùng một tiêu chí. Tôi nghĩ rằng với lượng khán giả là 80% dân số như nước ta thì cũng xứng đáng có đến vài kênh truyền hình dành riêng cho cho họ.

Chắc chắn, nếu ai đó xây dựng một kênh truyền hình dành cho nông dân sẽ không làm giống VTC 16. Bởi nông dân có nhiều nhu cầu khác nhau và vì vậy đất sẽ còn rất nhiều. Chỉ sợ không có ai “khai hoang” thôi, nếu có, chúng tôi sẽ rất vui vì như vậy lại có thêm những người cùng chí hướng để chia sẻ. Và kể cả khi không có kênh khác cạnh tranh thì VTC16 vẫn phải hoàn thiện hơn cả về nội dung và cách thể hiện.

Năm 2011 sẽ là năm chúng tôi tập trung vào việc nâng cao chất lượng chương trình, sẽ phải có nhiều cách thể hiện khác nhau với nội dung phong phú, có chiều sâu. Tuy nhiên tôi nghĩ rằng thiết thực và gần gũi vẫn là kim chỉ nam để chúng tôi tiến gần hơn đến với bà con.

Vậy làm thế nào để VTC 16 ngày càng thiết thực và gần gũi như tiêu chí chị đã đặt ra?

Những năm gần đây, có rất nhiều bài viết tôn vinh doanh nghiệp, rất nhiều giải thưởng cho các doanh nghiệp mỗi năm. Trong khi đó, các cuộc thi, những giải thưởng cho nông dân còn quá ít và cũng hiếm thấy đưa tin, vì vậy mà tôi đã nung nấu thực hiện giải thưởng “Sao thần nông”.

Có đến hơn 60 triệu người, chiếm tới 70% dân số cả nước, nông dân là lực lượng lao động làm ra nhiều hàng hoá và chiếm tỷ trọng kim ngạch khá lớn đối với nền kinh tế nước ta. Họ xứng đáng được tôn vinh. Từ năm 2009, giải thưởng “Sao thần nông” đã được chúng tôi thực hiện. Mỗi tháng có tới hàng chục nông dân được viết, được nói và trình bày những ý tưởng, những ý kiến của mình.

Đây sẽ là sự kiện có ý nghĩa với Nông dân được tổ chức hàng năm. Và đó cũng chỉ là một trong số rất, rất nhiều những ý tưởng, những chương trình mà chúng tôi sẽ thực hiện trên kênh truyền hình Nông nghiệp Nông thôn.

Chị đã từng trả lời phỏng vấn rằng: “Vấn đề của chúng ta ở đây không phải là nguồn kinh phí hay sóng để chuyển tải thông tin, về định hướng thông tin tuyên truyền thì lại càng không phải không có. Vấn đề chính là lĩnh vực Nông nghiệp - Nông thôn thiếu những người làm truyền hình tâm huyết”. Chị làm thế nào để nhân rộng tâm huyết cho những PV, BTV của kênh VTC16?

Giờ đây, chị có còn cảm thấy mình đơn độc trên con đường này?

Tôi vẫn nói với mọi người là tôi thấy rất hạnh phúc vì đã biến được ý tưởng của mình thành hiện thực và hiện thực này rất có ý nghĩa với xã hội. Hơn nữa, qua việc xây dựng kênh, tôi đã được làm việc với hơn 100 đồng nghiệp, tiếp xúc với rất nhiều người có tâm huyết với lĩnh vực nông nghiệp nông thôn. Hiện nay, họ đang cùng tôi đồng hành trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, có câu nói “có thực mới vực được đạo”, hơn 100 người kia sẽ ra đi nếu VTC16 không phải là một mảnh đất để làm nghề và không phải là một môi trường làm việc lành mạnh. Cũng rất may mắn là chúng tôi đã thu hút được đội ngũ những người muốn làm nghề thực sự. Đây có lẽ là điều kiện tiên quyết trước khi muốn nhân lên tâm huyết của họ với lĩnh vực này.

Vâng, xin được cảm ơn chị!

Hà Trang