Người dân Paris và du khách có kinh nghiệm nói rằng, du ngoạn trên sông Seine bằng Bateau Mouche thú vị và lãng mạn nhất, là lúc hoàng hôn chiều ráng đỏ. Đặc biệt là trong những chiều hè oi bức ở Paris, khi nhiệt độ ngoài trời lên tới 30 độ C, sẽ được tận hưởng một không gian thoáng đãng,hóng gió thổi dọc sông lồng lộng mang hơi nước nhè nhẹ xoa lên da mặt dịu êm mát. Người ta mới nức nở khen du thuyền trên sông Seine là thơ mộng nhất trần đời.
Sông Seine dài 776 ki-lô-mét, chủ yếu qua Troyes, qua thủ đô Paris, và qua Rouen. Thượng nguồn sông Seine ở Saint-Germain Source Seine cao nguyên Langres, thuộc Côte d’Or. Sông chảy theo hướng từ đông-nam sang tây-bắc rồi đổ ra biển ở Le Hevse. Sông Seine có nét gì đó giống con sông Hồng đất nước ta. Cũng dài chừng nấy. Cũng bắt nguồn từ vùng cao chảy qua thủ đô Hà Nội rồi đổ ra biển. Nếu như chiều ráng đỏ du thuyền trên đoạn sông Hồng chảy qua Hà Nội, ta ngắm nhìn đôi bờ là các bãi ngô xanh mướt. Những hàng tre rặng chuối và con đê cỏ bao quanh nhà cửa ven sông. Trên sông là những con thuyền gắn máy hoặc chèo tay, hoặc giương buồm nâu xuôi, ngược dòng điềm đạm không chút hối hả. Thì đoạn sông Seine chảy qua thủ đô Paris lại chia đôi thành phố, nên đôi bờ có rất nhiều công trình kiến trúc nổi tiếng được xây dựng từ hơn 1500 năm trước cổ kính và bền lâu tới tận bây giờ.
Một chuyến Bateau Mouche trên sông Seine khoảng gần một giờ đồng hồ. Có nhiều bến tầu của nhiều công ty khác nhau. Nhưng giá vé thì như nhau 15 Euro một người mỗi lượt, tương đương 450 nghìn đồng Việt Nam. Với người Việt là đắt. Đắt nhưng “xắt“ra miếng.
Du thuyền có hai tầng, nội thất trang trí bằng gỗ sồi, có ghế ngồi thoải mái ở cả hai tầng. Sạch sẽ thơm tho. Tiện nghi đầy đủ. Rộng đường đi lại để ai cũng có thể dễ dàng nhìn ngắm những cảnh đẹp hai bên bờ sông. Mỗi chuyến Bateau Mouche như thế chở tới 300 du khách. Nhiều con tầu vận hành cùng lúc trên sông Seine cả chiều đi lẫn chiều về xao động mặt sông rộng, sóng va vào mạn tàu tung tóe nước cùng những âm thanh reo vui. Mà sao đông khách thế. Phải xếp hàng đăng ký từng đoàn đã đâu xuống tàu được ngay. Chị Mimi người của Blue Travel đi cùng tôi cho biết, dân các nước châu Âu chạy xe hơi tới Paris như đi từ tỉnh nọ sang tỉnh kia với các cuộc du lịch cuối tuần hoặc vài ngày có thể, nhất là dịp hè như bây giờ. Nhưng trên chiếc Bateau Mouche tôi đi đâu chỉ có người châu Âu. Rất đông người châu Á, châu Phi, khu vực Trung đông và Ả rập. Và vì thế du thuyền chạy tới đâu tiếng loa phóng thanh giới thiệu tới đó bằng sáu ngôn ngữ Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Ý, Hà Lan, Đức.
Trên cả hai tầng Bateau Mouche, ghế bên ghế, người sát vai người, người nào cũng lăm le chiếc máy ảnh rình chụp những cảnh được họ cho là hấp dẫn nhất. Và sự nhờ vả nhau nghiêng cái đầu, ưỡn cái ngực nhường tầm nhìn để chụp ảnh luôn xảy ra, và đó cũng là cơ hội họ mỉm cười, cảm ơn, và làm quen. Tôi đã làm quen với một chị người Israel nhờ tôi giúp chị quay mấy đoạn clip có hình ảnh chị múa may hát. Thì ra chị là một ca sĩ. Đang làm một album. Chẳng biết là Vol. mấy.
Huyền diệu nhất là những cây cầu bắc ngang qua sông Seine. Chỉ trong đoạn sông chảy qua thủ đô Paris đã có tới 34 chiếc cầu. Cầu bắc qua sông Seine ở Paris không chỉ mang ý nghĩa một công trình giao thông nối hai bờ cho người xe qua lại, cao hơn thế, nó là một công trình kiến trúc nghệ thuật đẹp tới sững sờ. Cây cầu như chỉ là cái cớ để người ta thể hiện ý tưởng điêu khắc cho một không gian rộng với nghệ thuật phù điêu kinh điển phong cách Pháp, phong cách Ý.
Hầu hết những chiếc cầu này có ít nhất cũng trên trăm năm tuổi, lâu hơn tới ba, bốn trăm năm tuổi. Được xây bằng gạch mà bền vững với thời gian. Thân cầu trụ cầu trang trí hoa văn kiến trúc như kiến trúc ở những tòa nhà. Mỗi cầu được gắn những tượng đá hình đầu các vị thần trong truyền thuyết. Và cứ khoảng 500 mét chiếc Bateau Mouche lại đi dưới một chiếc cầu. Không cầu nào giống cầu nào. Dưới bầu trời chiều ráng đỏ, đôi mắt du khách hẳn phải làm việc cật lực chưa chắc đã kịp ngắm nhìn hết vẻ đẹp độc đáo của nó mà chỉ ở sông Seine mới có. Trầm trồ, xuýt xoa khen. Chen vai chụp ảnh.
Người dân Paris yêu mến ví dòng sông Seine như linh hồn của Paris có lẽ không sai. Vì hầu hết những công trình kiến trúc đẹp của thủ đô ánh sáng này đều cùng tập trung hai bên bờ sông.
Bờ phải sông là Tháp Eiffel. Khi người ta nói đến Paris thì hình tượng đầu tiên nhắc tới là Tháp Eiffel như một niềm kiêu hãnh của thành phố ánh sáng và thời trang. Sự lãng mạn của người Pháp quyện hòa trong khối kiến trúc, trong lối sống, trong cảnh quan rất trữ tình bên dòng sông Seine thơ mộng.
Tháp Eiffel là một công trình kiến trúc bằng sắt nằm trên công viên Champ de Mars. Tên nguyên thủy của nó là Tháp 300 mét (Tour de 300 mètres), do kiến trúc sư Gustave Eiffel xây dựng nhân Triển lãm thế giới năm 1889, cũng là dịp kỷ niệm 100 năm Cách mạng Pháp. Nhưng cột ăng-ten trên đỉnh giúp tháp Eiffel đạt tới độ cao 325 mét. Tháp Eiffel giữ vững vị trí cao nhất thế giới trong hơn 40 năm. Bên cạnh công năng phục vụ du lịch, Tháp Eiffel còn được sử dụng cho các mục đích khoa học, là trạm phát sóng truyền thanh truyền hình cho vùng đô thị Paris. Từ khi khánh thành cho tới năm 2007, Tháp Eiffel đã có hơn236 triệu lượt khách viếng thăm. Riêng năm 2007, Tháp Eiffel đã đón tiếp gần 7 triệu du khách, giữ vị trí công trình thu phí thu hút hạng nhất thế giới.
Dưới ráng đỏ trời chiều Paris, bên bờ trái sông Seine, hiện lên nhà thờ Đức Bà, một Đại giáo đường Công giáo La Mã nổi tiếng nhất nước Pháp.
Nhà thờ Đức Bà được xây theo phong cách kiến trúc gọi là kiến trúc Gothic. Khi Maurice de Sully thời Louis VII trúng cử Giám mục Paris ông đã có một quyết định quan trọng, xây dựng trên quảng trường Saint Etienne một tòa nhà thờ mới thờ Đức Mẹ (Đức Bà) lớn hơn nhiều ngôi nhà thờ cũ, nó nằm trong một dự án quy hoạch đô thị. Theo đó sân trước nhà thờ như một khoảng trung gian giữa những người ngoại đạo và các tín đồ Công giáo. Vạch ra con phố Neuve Notre Dam rộng 6 mét, cho phép một lượng lớn dân chúng đến nhà thờ. Và Điện Giám mục cùng Hotel Dieu cũng được xây dựng.
Từ dòng sông Seine dưới ráng đỏ trời chiều, du khách có thể nhìn từ xa xa cảnh nhộn nhịp tấp nập của hàng ngàn người di chuyển trên quảng trường La Concorde, một trong những quảng trường nổi tiếng của Paris hoa lệ, nằm tại đầu phía đông Đại lộ Champs Élysées ngay bên bờ sông Seine. Ở đó có một kiến trúc cột đá Obélisque có hơn 3.300 năm tuổi, là một trong hai cột đá Ai Cập của đền Luxor được vị Phó vương Muhammad Ali tặng cho nước Pháp năm 1831. Chiếc cột này có chiều cao 22,86 mét, nặng 227 tấn, được tạc nguyên khối từ đá syenite hồng, bốn mặt được tạc các chữ tượng hình Ai Cập cổ thể hiện các vinh quang của Pharaon Ramesses II. Nó được đặt chính giữa quảng trường trên một bệ đỡ cao 9 mét, và riêng chóp nhọn mạ vàng trên đỉnh cũng có chiều cao lên tới 3,5 mét. Chóp nhọn này đã được mạ vàng trùng tu năm 1998 dưới sự tài trợ của Pierre Berge và Yves Saint Laurent. Bên cạnh cột đá Obélisque là hai đài phun nước có cái tên rất hùng tráng và mỹ miều: “Đài phun nước của các đại dương” ( La fontaine des Mers) tượng trưng cho Địa Trung Hải, Đại Tây Dương và nghề đánh bắt cá biển. Còn“Đài phun nước của các dòng sông” (La fontaine des Fleuves) tượng trưng cho hai con sông lớn Rhin và Rhône, biểu tượng cho sự bội thu lúa mì và nho. Quảng trường La Concorde có một cạnh tiếp giáp với vườn Tuileries, là quảng trường rộng nhất thủ đô Paris, rộng thứ hai nước Pháp sau quảng trường Quinconces ở Bordeaux, và đứng thứ 11 của thế giới.
Người ta nói thế này: Đại lộ số 5 có thể dài hơn, Tòa nhà chọc trời ở Causeway Bay có thể cao hơn, Phố Bond có thể thời trang hơn, và khu Ginza có thể quyến rũ hơn, nhưng nếu nhận xét một cách tinh tường, thì sự hòa trộn đặc trưng Pháp giữa danh tiếng và vẻ riêng biệt đã khiến Đại lộ Champs Élysées ở Paris đánh bại tất cả các con phố khác ở New York, Hongkong, London hay Tokyo. “Les Champs Élysées” có nghĩa là “Cánh đồng cực lạc”.
Một tổ hợp cảnh quan dành cho du khách tản bộ bên bờ sông Seine, từ Khải Hoàn Môn xuống Quảng trường La Concord là điểm nổi bật nhất trong hành trình cho những ai tới Paris, đặc biệt là vào buổi đêm, khi mà cả Champs Élysées lung linh trong biển ánh sáng. Người Pháp ca tụng con đường dài có 2 ki-lô-mét này là đại lộ đẹp nhất thế giới. Và người Pháp hy vọng nó sẽ giữ được vẻ đẹp ấy mãi lâu, cho dù Champs Élysées đã bước qua 300 năm tuổi.
Chị Mimi của Blue Travel đi cùng tôi cho biết, Champs Élysées đã trải qua nhiều thời kỳ cải tạo mở rộng. Ví dụ năm 1838 kiến trúc sư Jacques Hittosff bắt đầu công việc xây vỉa hè, lắp hệ thống chiếu sáng, dựng các đài phun nước. Cùng lúc nhiều tòa nhà mới mọc lên, các nhà hàng, quán café và nhà hát xuất hiện. Năm 1858 trong dự án cải tạo Paris của Nam tước Georges Eugene Haussmann, Jean Charles Alphand cho trồng các thảm cỏ và hai hàng cây hai bên.
Trong thời kỳ Belle Époque, Champs Élysées có thêm các nhà hàng, rạp xiếc, quán café… trở thành địa điểm thu hút giới giàu có. Xe ngựa của tầng lớp thượng lưu chạy tấp nập trên đại lộ. Khi có Triển lãm thế giới năm 1900, hai công trình Grand Palais và Petit Palais được xây dựng bên đại lộ Winston Churchill, gần đoạn đầu đại lộ Champs Élysées. Cùng với đường tầu điện ngầm số 1, các khách sạn lớn, các ngôi nhà sang trọng xuất hiện kéo theo những phát triển thương mại, nơi trưng bày của công nghiệp hiện đại, và là nơi tổ chức các lễ hội và sự kiện lớn của Paris và nước Pháp.
Napoléon Bonapart năm 1806 sau chiến thắng Austerlitz, ông quyết định xây dựng Khải Hoàn Môn ở Étoile, phía cuối Đại lộ Champs Élysées nhằm vinh danh quân đội. Khải Hoàn Môn được kiến trúc sư Jean François Thérèse Chalgrin thiết kế, lấy cảm hứng từ các công trình cổ đại, cao 50 mét, rộng 45 mét. Nhưng tới cuối năm 1836, dưới thời Louis Philippe I mới hoàn thành. Năm 1840, thi hài của Napoléon - người quyết định xây công trình - được đưa qua Khải Hoàn Môn trước khi về Điện Invalides. Sau đó linh cữu văn hào Victor Hugo cũng được để một đêm ở đây trước khi đưa về Điện Panthéon.
Nằm trên quảng trường Étoile cuối Đại lộ Champs Élisées, Khải Hoàn Môn là điểm giao của 12 đại lộ và 3 quận, lối đi Passage du Souvenir (Lối đi Kỷ niệm) được xây dựng ngầm dưới quảng trường.
Khải Hoàn Môn là tổng thể điêu khắc lớn nhất của Pháp trong thế kỷ XIX. Các mặt của công trình được đắp nhiều bức phù điêu, tượng đài và khắc tên các nhân vật nổi tiếng trong giai đoạn Cách mạng và Đế chế. Bốn tác phẩm điêu khắc lớn nhất là: “Xuất quân 1792” và “Khải hoàn 1810” ở mặt phía Champs Élysées. “Kháng chiến 1814” và “Hòa bình 1815” phía Grand Armée. Trong đó “Xuất quân” tên đầy đủ là “Xuất quân của các chiến sĩ tình nguyện 1792” (Le départ des volontaires de 1792), tức La Marseillaise là nổi tiếng hơn cả. Tác phẩm này của nhà điêu khắc François Rude, cao 11,6 mét, rộng 6 mét.
Như huyền thọai, ở vị trí cuối Champs Élisees, một năm sẽ có hai lần, khoảng mồng 10 tháng 5, và mồng 1 tháng 8, xảy ra hiện tượng: Đứng giữa đại lộ, nhìn thấy mặt trời lặn ngang qua Khải Hoàn Môn trong vài phút. Vào ngày 10 tháng 5 năm 1994, hiện tượng này xảy ra đồng thời với nhật thực. Đã có gần 200 ngàn người tới đây chứng kiến. Tương tự, nhìn từ hướng ngược lại, phía Porte Maillot, hiện tượng này xảy ra vào khoảng mồng 7 tháng 2 và mồng 4 tháng 11.
Cuối hành trình của Bateau Mouche trên sông Seine nhìn lên phía phải là một nhà bảo tàng nghệ thuật và lịch sử lớn: Bảo tàng Louvre. Nó vốn là một pháo đài thời vua Philippe Auguste năm 1190, rồi trở thành Cung điện Hoàng gia thời Charles V cuối thế kỷ XIV. Qua các triều đại, Louvre tiếp tục được mở rộng và đến thời kỳ Cách mạng Pháp, cung điện trở thành bảo tàng vào ngày 10 tháng 8 năm 1793.
Lịch sử hình thành Bảo tàng Louvre là câu chuyện dài dài của 3 thế kỷ, được chia ra ba thời kỳ. Thời kỳ đầu bảo tàng mang tên Napoléon. Hiệp ước Campo Formio năm1797 đã đem lại cho nước Pháp rất nhiều tác phẩm giá trị từ bộ sưu tập của Giáo hoàng và từ Venezia. Ngày 9 tháng 11 năm 1800, kỷ niệm cuộc đảo chính ngày 18 tháng Sương Mù, Napoléon Bonaparte và Joséphin khánh thành bảo tàng cổ đại. Năm 1824 có thêm bảo tàng điêu khắc hiện đại ở tầng trệt. Từ năm 1905 đến thế chiến thứ hai 1945 là thời kỳ Louvre hiện đại. Và từ năm 1981, Tổng thống François Mitterrand tuyên bố toàn bộ không gian cung điện Louvre là dành cho bảo tàng, mở đầu thời kỳ Louvre đương đại. Muốn đi thăm hết Bảo tàng Louvre phải dành trọn già nửa ngày cho việc dạo bộ 7 ki-lô-mét vòng vo tất cả các tầng.
Giờ, Louvre là một trong những bảo tàng nổi tiếng nhất thế giới, trưng bày các hiện vật về những nền văn minh cổ, nghệ thuật Hồi giáo và nghệ thuật châu Âu từ thế kỷ XIII cho tới giữa thế kỷ XIX. Bộ sưu tập của Louvre có những tác phẩm nổi tiếng bậc nhất của lịch sử nghệ thuật, như Tượng thần Vệ Nữ, Tượng thần chiến thắng Samothrace, Mona Lisa, Nữ thần Tự do dẫn dắt nhân dân…cùng nhiều hiện vật giá trị về những nền văn minh cổ, như phiến đá Bộ luật Hammurabi, tấm bia Mesha…Năm 2007 Louvre đón 8,3 triệu lượt khách, giữ vị trí địa điểm thu phí được viếng thăm nhiều nhất Paris, và cũng là bảo tàng thu hút nhất thế giới.
Có thể ví sông Seine như một dải lụa xanh vắt dọc trên chiếc lá hoa cẩm tú cầu khổng lồ. Hai bờ sông Seine kè đá xây vững chắc như tường thành. Nước sông xanh trong ngăn ngắt. Mỗi bờ lại có con đường rộng nằm lưng chừng tường thành phía trong lòng sông ấy, cho người thả bộ vào mỗi chiều chiều hoàng hôn màu cam. Bờ trên tường thành là các ki-ốt bán sách phần lớn là sách cũ. Ki-ốt ấy là những chiếc hộp làm bằng tôn gò gọn và đẹp. Cuối ngày chủ ki-ốt bỏ sách vào trong đậy nắp lại, khóa, để tại chỗ, tới sáng hôm sau mở bán tiếp. Nó trở thành nét đẹp trong văn hóa đọc của người dân Paris tồn tại nhiều thế kỷ. Và một chuyến Bateau Mouche trên sông Seine chiều ráng đỏ, đã cho tôi ngắm nhìn mà mường tượng ra một Paris hoa lệ với một bề dày văn hóa có tầm nhìn xa vài trăm năm mỗi triều đại. Và mỗi triều đại dẫu Cộng hòa hay Đế chế, lại biết kế thừa tiếp tục phát triển bền vững nền văn hóa ấy cho chính dân họ và cho cả nhân loại. Cho hôm nay và cho cả mai sau.
Du ký của Khiếu Quang Bảo

