Phong cách Phương Trà phong cách số

Hình ảnh một chú robot ngộ nghĩnh lạch cạch đi trên sàn gỗ đến trước một khung cửa, cửa giống trong chuyện cổ tích ấy, chú robot gõ cạch cạch 3 tiếng “Vừng ơi mở ra”. Cửa mở. Bắt đầu cho một se-ri thông tin “Kho vàng tri thức”. Kho vàng tri thức là một chương trình rất hay và bổ ích với mọi lứa tuổi. Biên tập chính là hai cô gái Diệu Ngân và Phương Trà. Có thể nói là họ làm giỏi. Nó là tri thức văn học nghệ thuật và lý luận. Và ở lĩnh vực này hai cô Thạc sĩ báo chí bình rất “phiêu”. Bạn tôi, nhà văn Lê Phương Liên khen và hết lòng giúp hai cô mảng sách Nhà xuất bản Kim Đồng. Là người thẩm định tôi cũng rất hài lòng.\\

Chương trình “Kho vàng tri thức” ấy nay đã khép lại dành cho một chương trình khác. Và Phương Trà chuyển sang làm “Phong cách số”.

Phong cách số là công nghệ. Mà phong cách viết của Phương Trà là “phiêu”. Tôi hơi lo. Một số đầu chưa “phiêu”. Hơi khô. Phương Trà đang nghĩ cách. Tôi trao đổi đôi điều với Trà. Rằng hãy viết theo cảm xúc công nghệ. Nói cách khác là “Công nghệ có cảm xúc”. Trà vỡ lẽ và hiểu sẽ phải làm gì. Tôi chờ.

Nào ngờ, tôi giật mình khi xem phim Phương Trà làm về 3 cái máy điện thọai HTC: “HTC one V” sử dụng chíp lõi đơn, “HTC one S” sử dụng chíp lõi kép, và “HTC one X” sử dụng chíp lõi tứ. Rồi Trà cho ba cô gái ngồi ở vườn hoa mỗi cô cầm một chiếc điện thoại HTC khoe và so sánh bình phẩm chiếc HTC nào có tốc độ cao hơn. Phương Trà chuyển sang một trường đọan phim so sánh:

Tốc độ của ô-tô đại diện cho tốc độ chíp lõi tứ.

Tốc độ của xe máy đại diện cho chíp lõi kép.

Tốc độ của người đi bộ đại diện cho chíp lõi đơn.

Trên hình ảnh vận hành của ô-tô - xe máy - đi bộ, Phương Trà bình: “Tốc độ HTC chíp lõi tứ gấp 2 chíp lõi kép, gấp 4 lần chíp lõi đơn…

Đó là cái cách Phương Trà sáng tạo tìm ra “cái tứ” sinh động để thể hiện cho dễ hiểu một công nghệ phức tạp.

Giới thiệu về phim 3D phân cực và 3D shuter, Phương Trà lấy cái tứ từ một buổi offline của cộng đồng mạng, coi đây là “bữa tiệc” đầy đủ sắc màu, một “màn so găng” giữa 2 loại 3D trên, để người xem trải nghiệm tính ưu việt của mỗi loại.

Đến chương trình giới thiệu phim 4D, Phương Trà lại mô tả cảm xúc người xem giống như những nhân vật trong phim trải nghiệm đủ mọi cảm giác mà nhân vật nhận biết qua các giác quan, có chuyển động, có sấm chớp, có mây quanh mình, thậm chí có lửa, có khói, có gió, có cả vui mừng và sợ hãi. Nghĩa là có cả cảm giác cơ học và lý học. Đó chính là 4D.

Phim giới thiệu về công nghệ, mà Phương Trà truyền cho người xem chương trình một cảm xúc như văn chương, đó chính là phong cách của Đào Phương Trà mà tôi biết và quen xem.

Cho tới hai chương trình gần đây, Phương Trà làm hai chương trình về Loa cổ và Băng cối, thì ngọn bút của Phương Trà đã “phiêu”, sở trường của cô. Vài đoạn lời bình cho Loa cổ..

“Đây là khoảng thời gian thư giãn của anh Nguyễn Ngọc Hạnh ở phố Trung Hòa - Hà Nội. Đọc một cuốn sách hay, nhâm nhi một tách trà trong tiếng nhạc cổ điển du dương hoài niệm. Họ thưởng thức âm nhạc bằng loa cổ, trên đầu đọc đĩa than. Đó là một cái thú riêng. Phút giây chậm rãi hiếm hoi Ngọc Hạnh tự dành cho mình sau những bộn bề lo toan. Nhạc cổ điển phát ra từ đĩa than, được hòa trộn, xử lý qua những chiếc âm ly đèn và dàn loa cổ của hãng Western Electric lâu đời. Đó là một dàn âm thanh, một dàn nghe nhạc mà anh đã mất hơn 3 năm trời mới có thể sắp đặt hoàn chỉnh, với những âm thanh đẹp đẽ và chân thực như những gì nó đã từng có từ thời kỳ nó được sinh ra”.

“Nguyễn Ngọc Hạnh là một người đàn ông kiệm lời. Người đàn ông ít nói, nhưng có lẽ anh đã trò chuyện rất nhiều với những đồ vật mang dấu vết thời gian này, bằng một thứ ngôn ngữ riêng, bằng âm nhạc, bằng cảm xúc, và bằng rất nhiều tâm sức anh bỏ ra để phục chế, để sưu tầm, để làm sống lại những đồ vật tưởng như vô tri, nhưng ẩn chứa trong nó những âm thanh mãnh liệt và bền bỉ. Những thanh âm của thời gian.”

Căn phòng bừa bộn dây rợ

Đầy ắp đĩa than. Vài chiếc loa cổ

Những phút tĩnh lặng

Những khi sống chậm

Ai cũng có những lựa chọn riêng cho mình

Ấy cũng là một phong cách số.

Đến chương trình Băng cối Phương Trà lại để người chơi tự sự:

“Đây là băng cối

Và đầu đọc băng cối

Còn tôi là Phương

Như một mối duyên nợ khó giải thích, từ mười năm trước, tôi bắt đầu chơi băng cối và âm thanh. Có lẽ là bởi tôi đã từng học trường nhạc, nhưng lại không theo cái nghiệp này, nhưng đôi tai thì vẫn “tinh” lắm, nên lắm lúc nghe nhạc của cái thời kỹ thuật số này, tôi thấy không “thuận tai”. Băng cối thì khác. Nó cho tôi cái cảm giác chân thực trong từng tiếng kèn, tiếng dương cầm, tiếng trống, tiếng sáo, tiếng vĩ cầm hòa lẫn với nhau. Tôi có những người bạn có sở thích giống mình. Chúng tôi có thể ngồi hàng giờ để nghe nhạc từ băng cối, trò chuyện về sở thích âm thanh.

Gia tài của tôi có đến hàng trăm chiếc băng cối. Tôi gọi chúng là những bảo tàng nhỏ để lưu giữ “âm nhạc cổ”. Chơi băng cối không chỉ để thưởng thức thứ âm thanh nhẹ nhàng, chân thực, mà với tôi và nhiều người, đó còn là một cách để thả hồn hoài niệm. Băng cối đại diện cho một thời kỳ “vàng son” của công nghệ analog.

Giống như đĩa than, hay loa kèn và những thú chơi đồ cổ khác, thú chơi băng cối khá kén người chơi bởi nhiều trở ngại cả về thời gian lẫn tiền bạc. Trở ngại lớn nhất là đầu đọc băng cối. Một chiếc đầu đọc băng cối hiện nay cũng phải có giá hàng trăm triệu đồng. Mua được một chiếc đầu đọc băng cối đã khó, đã vui lắm rồi, làm cho chúng hoạt động trở lại lại là một niềm vui nữa. Đôi khi nhà giống như một cái xưởng. Nhưng nó giống như khi bạn yêu vậy, bạn muốn chinh phục đến cùng cô gái của mình. Huống hồ, đầu đọc băng cối và băng cối lại mang đến cho đôi tai của bạn một thứ âm nhạc tuyệt vời, thứ âm nhạc mang màu thời gian. Tôi không thích âm nhạc kỹ thuật số hiện nay, chúng giống như một bức ảnh đã được chỉnh sửa bằng phần mềm photoshop vậy…

Căn phòng nhỏ của tôi. Chỉ dành riêng cho băng cối và âm ly đèn. Đó là gia tài của tôi. Tôi tự hào về chúng. Có những chiếc âm ly đèn của tôi ở Việt Nam chẳng có cái thứ 2. Và ở Hà Nội này, cũng không nhiều người có thể ghi lại âm nhạc sang băng cối như tôi. Và tất nhiên, chúng ngốn của tôi không ít tiền bạc. Người ta đi xe đẹp, ở nhà sang, tôi có kho báu là những thiết bị âm thanh cổ có một không hai.

Có thể bạn bảo tôi là khùng, là lỗi thời. Bạn có lý của bạn. Còn tôi, tôi nhìn thấy vẻ đẹp trong những âm thanh tôi nghe từ băng cối, từ đầu đọc băng cối, từ âm ly đèn, từ loa cổ. Và đó là một phần cuộc sống của tôi. Đó là sự lựa chọn.

“Phong cách số” của Phương Trà nay đã mang phong cách Phương Trà. Thỉnh thoảng Diệu Ngân cũng giúp Phương Trà làm “Phong cách số”. Cũng “phiêu” như nhau. Vì họ chung một “gu”. Tôi dặn Phương Trà nếu có sinh thêm bé, nhờ Diệu Ngân thay mình làm “Phong cách số”, thì đừng có nhắn tin từ khoa sản bệnh viện cho Diệu Ngân về “đứa con” như Diệu Ngân đã làm, lỡ tin nhắn ấy lại bị chồng Diệu Ngân mở, chuyện cũ chưa chắc đã dễ êm đâu. Chuyện hậu trường chỉ nên biết với nhau thôi.

Nguyễn Khiếu Bảo Châu