Phối cảnh phục dựng Điện Kính Thiên với tòa chính điện 9 gian

Dự án đầu tư bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên tại Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long vừa chính thức khởi công. Công trình dự kiến được triển khai trong giai đoạn 2026-2030, trên nền móng chính điện được phát lộ qua nhiều đợt khai quật, với tổng kinh phí hơn 1.680 tỷ đồng.

Phối cảnh được giới thiệu tại Hoàng thành Thăng Long cho thấy hình dung tương lai của một trong những công trình quan trọng nhất trong không gian Cấm thành xưa.

Theo phương án phối cảnh, Chính điện Kính Thiên có mặt bằng 9 gian, gồm 7 gian và 2 chái, sâu 5 gian, phần hiên rộng 2,76m, diện tích khoảng 1.585m2. Công trình được đặt trên nền đài cao khoảng 3m. Bao quanh nền điện là lan can đá, trong khi bốn phía có các thành bậc chạm hình rồng, long vân dẫn lên khu vực chính điện.

Khu vực nền điện hiện được xác định có chiều dài khoảng 56,3m, chiều rộng 49,6m, tổng diện tích nền móng khoảng 2.792m2, bao gồm khu chính điện và sân điện. Trước chính điện là sân Đan Trì rộng 56,3m, diện tích khoảng 1.105m2

Đây là những thông số có được từ quá trình nghiên cứu khảo cổ qua nhiều giai đoạn. Theo Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội, nền móng Chính điện Kính Thiên đã được phát lộ, qua đó giúp làm rõ quy mô và cấu trúc của công trình.

Hệ thống móng cột được xác định gồm 20 móng kép và 20 móng đơn, bố trí thành 10 hàng, mỗi hàng 6 chân cột. Móng cột kép có kích thước khoảng 3,1x5,6m, trong khi móng đơn có kích thước trung bình 3x3m, sâu khoảng 4m với 81 lớp đầm nện.

Trong phối cảnh, phần gây ấn tượng nhất là hệ mái lớn với hai tầng mái, các góc đao uốn cong và lớp ngói rồng hoàng lưu ly. Phần nóc và bờ mái được trang trí bằng các hình tượng như kìm nóc, đầu rồng, rồng ổ, dải liên châu và văn như ý. Theo các nghiên cứu được công bố, những mô-típ này góp phần thể hiện đặc trưng của kiến trúc cung đình thời Lê, đồng thời gắn với quan niệm về quyền lực, sự trường tồn của triều đại và quốc gia.

Không chỉ dựa vào hình dung từ sử liệu, các chi tiết kiến trúc còn được đối chiếu với hiện vật khảo cổ và những công trình cổ truyền còn tồn tại. Phương án phục dựng hình dung phần thân điện sử dụng khung gỗ lim, các cột đặt trên chân tảng đá và liên kết bằng hệ xà ngang, xà dọc cùng các mộng gỗ truyền thống.

Bộ vì gồm 6 hàng cột, sử dụng kết cấu chồng rường - giá chiêng. Trong đó, vì nóc theo kiểu giá chiêng, vì nách là bán giá chiêng, kết hợp hệ con rường và trụ ngắn. Đây là những kết cấu thường thấy trong kiến trúc gỗ truyền thống và được các nhà nghiên cứu sử dụng để đối chiếu khi xây dựng phương án kiến trúc Điện Kính Thiên.

Hệ thống lan can đá trong phối cảnh cũng được nghiên cứu trên cơ sở so sánh với các công trình cùng thời, trong đó có bia Chiêu Lăng tại Lam Kinh, Thanh Hóa và chùa Bút Tháp

Khu vực Điện Kính Thiên có tầng văn hóa kéo dài hơn 1.300 năm, với các dấu tích từ nhiều thời kỳ lịch sử chồng xếp lên nhau. Các cuộc khai quật quy mô lớn được thực hiện vào các năm 2011, 2023, 2025 và 2026, từng bước làm rõ nền móng và không gian kiến trúc của Chính điện.

Những kết quả này cũng là nền tảng để dự án tiếp cận việc phục dựng theo hướng thận trọng. Theo Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội, quá trình nghiên cứu được thực hiện theo các yêu cầu khoa học trong nước và khuyến nghị của UNESCO, ICOMOS, với mục tiêu bảo tồn và gia tăng giá trị nổi bật toàn cầu của di sản