Phó Giám đốc Sở KH&CN TP.HCM chỉ ra nghịch lý trong công nghệ Việt

Đây là chia sẻ của ông Nguyễn Hữu Yên - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) TP.HCM, tại Triển lãm và Hội nghị Tech4life 2026, ngày 17/9.

Sự kiện do Sở KH&CN TP.HCM cùng Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ CNTT Việt Nam (VINASA) phối hợp tổ chức, với chủ đề “Công nghệ nâng tầm cuộc sống”.

Theo ông Nguyễn Hữu Yên, năng lực làm chủ công nghệ lõi của kỹ sư và doanh nghiệp Việt Nam không hề yếu. Chúng ta có những nhân tài AI được thế giới săn đón, chúng ta thậm chí đã tự thiết kế, chế tạo thành công các thiết bị UAV phức tạp. Thế nhưng, ngay trên sân nhà, mức độ ứng dụng DeepTech lại rất chậm.

Ông cho rằng nghịch lý nằm ở chỗ hầu hết các giải pháp xuất sắc này khi mang ra thị trường lại “chết yểu” ở bước thử nghiệm (Pilot). Công nghệ chưa biến thành năng lực sản xuất thực tế vì doanh nghiệp IT không hiểu sâu “nỗi đau” của ngành ứng dụng, cơ quan quản lý lúng túng vì thiếu hành lang pháp lý cho cái mới (đặc biệt là việc cấp phép không phận cho UAV). Còn các tổ chức tài chính thì không dám cấp vốn vì chưa có bằng chứng hoàn trả đáng tin cậy.

“Khoảng cách từ “một chuyến bay thử nghiệm thành công” hay “một thuật toán đoạt giải” đến “một hợp đồng thương mại” đang là điểm nghẽn kìm hãm không gian phát triển mới này”, ông Nguyễn Hữu Yên chia sẻ.

Để giải quyết bài toán này, TP.HCM đã chủ động xây dựng các điều kiện cần thiết để doanh nghiệp có thể thử nghiệm, vận hành và thương mại hóa những công nghệ mới. TP.HCM đã sẵn sàng kiến tạo trên bốn trụ cột gồm thể chế và cơ chế thử nghiệm, dữ liệu mở, hạ tầng số và công nghệ chiến lược.

Trước hết, Thành phố tận dụng các cơ chế từ Nghị quyết 98 của Quốc hội để mở rộng không gian thử nghiệm có kiểm soát cho những công nghệ mới, trong đó có AI, UAV và xe tự lái. Sandbox được kỳ vọng tạo hành lang để doanh nghiệp thử nghiệm các giải pháp DeepTech chưa có tiền lệ trong điều kiện an toàn và có sự giám sát.

Cùng với thể chế, TP.HCM đang thúc đẩy liên thông và làm sạch dữ liệu từ giao thông, quy hoạch, dân cư, hướng tới hình thành nguồn dữ liệu phục vụ các ứng dụng AI, fintech và quản lý không lưu tầm thấp. Thành phố đồng thời phát triển hạ tầng số, trong đó có các trung tâm dữ liệu và năng lực tính toán, tạo nền tảng cho những ứng dụng như Digital Twin.

Thành phố cũng xác định AI, vi mạch bán dẫn và tự động hóa là những công nghệ chiến lược cần tập trung phát triển, đồng bộ với định hướng quốc gia và hợp tác quốc tế.

Theo đó, TP.HCM không chỉ muốn trở thành nơi thử nghiệm công nghệ mà còn hướng tới hình thành môi trường để các công nghệ mới được triển khai, tạo giá trị và tham gia vào các chuỗi cung ứng có giá trị cao.

Ông Nguyễn Đình Thắng, Thành viên Hội đồng Sáng lập VINASA, cho rằng TP.HCM đã có đủ điều kiện để trở thành một “Living Lab” - phòng thí nghiệm thực tế quy mô lớn cho công nghệ mới của Việt Nam.

“Thành phố có quy mô kinh tế lớn, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động, cộng đồng doanh nghiệp mạnh và những bài toán đủ lớn để công nghệ được kiểm chứng, hoàn thiện và nhân rộng”, ông Thắng chia sẻ.

Theo ông, việc đưa các bài toán thực tế của Thành phố thành đầu vào cho thị trường công nghệ không chỉ giúp giải quyết nhu cầu trong nước, mà còn tạo điều kiện hình thành những sản phẩm, nền tảng và mô hình “Make in Vietnam” có khả năng vươn ra thị trường khu vực và quốc tế.

Ông Huỳnh Văn Tùng, Trưởng Đại diện Văn phòng Bộ KH&CN miền Nam, cũng cho biết để KHCN thực sự trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, Bộ luôn quán triệt chủ trương nhất quán: Mọi chính sách về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải bám sát hơi thở thực tiễn của doanh nghiệp và địa phương. “Doanh nghiệp phải là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, Nhà nước đóng vai trò mở đường và kiến tạo thể chế”, ông Tùng nhấn mạnh.

Cũng theo ông, Bộ KH&CN sẽ đồng hành cùng TP.HCM và các tỉnh vùng kinh tế trọng điểm phía Nam để thu hẹp khoảng cách từ công nghệ đến thị trường.