Phân cấp mạnh cho địa phương trong thực hiện Chương trình Mục tiêu Quốc gia

Quan điểm trên được Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đưa ra khi kết luận cuộc họp về dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định nội dung, cơ chế, chính sách thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035 (Chương trình), chiều 22/9.

Phó Thủ tướng thống nhất chủ trương ban hành một nghị định quy định đầy đủ, đồng bộ các nội dung thuộc thẩm quyền của Chính phủ để tổ chức thực hiện Nghị quyết 46/2026 về chủ trương đầu tư Chương trình.

Về hệ thống chỉ tiêu, Phó Thủ tướng yêu cầu tập trung vào những nội dung cốt lõi, thiết thực, ưu tiên nước sạch sinh hoạt, nhà ở, đất sản xuất, y tế, giáo dục và đào tạo.

Phó Thủ tướng đề nghị rà soát, chỉ đưa ra các chỉ tiêu tổng hợp, có thể đo lường trên phạm vi cả nước; những chỉ tiêu chi tiết giao địa phương cụ thể hóa để tổ chức thực hiện.

Đối với kinh phí thường xuyên, Phó Thủ tướng đồng ý với đề xuất của Bộ Tài chính, đồng thời nhấn mạnh nguyên tắc tiết kiệm, dành tối đa nguồn lực cho các khoản chi trực tiếp phục vụ mục tiêu Chương trình.

“Theo đó, ngân sách Trung ương của Chương trình không sử dụng để chi tiền lương, phụ cấp, hoạt động thường xuyên của bộ máy, các hoạt động đối ngoại, tham quan, học tập kinh nghiệm, lễ kỷ niệm hoặc những nhiệm vụ đã được bố trí từ nguồn kinh phí khác”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Về phân cấp, phân quyền và phân định trách nhiệm, Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục rà soát toàn bộ dự thảo Nghị định theo hướng phân cấp mạnh, rõ thẩm quyền, trách nhiệm và kết quả đầu ra.

Những nội dung thuộc thẩm quyền địa phương cần giao địa phương chủ động quyết định, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm về kết quả; hạn chế tối đa việc xin ý kiến các bộ, cơ quan Trung ương đối với từng trường hợp cụ thể.

Các bộ quản lý ngành tập trung thực hiện chức năng quản lý Nhà nước; xây dựng, hướng dẫn tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật, tiêu chí và phương pháp chuyên môn theo pháp luật chuyên ngành; đồng thời kiểm tra, giám sát theo chức năng, nhiệm vụ được giao.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, các bộ chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng về lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý trong Chương trình.

Lãnh đạo Chính phủ đề nghị Bộ Tài chính tiếp thu đầy đủ ý kiến tại cuộc họp, khẩn trương rà soát, hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định nội dung, cơ chế, chính sách thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035, trình Chính phủ xem xét, ban hành.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết 46/2026, Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan khẩn trương hoàn thiện dự thảo Nghị định, lấy ý kiến các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương.

Dự thảo Nghị định được xây dựng theo hướng tích hợp các nội dung thuộc thẩm quyền của Chính phủ trong một nghị định, nhằm bảo đảm hệ thống cơ chế, chính sách thực hiện Chương trình đầy đủ, đồng bộ, thống nhất, hạn chế phát sinh nhiều văn bản.

Dự thảo Nghị định quy định 5 nhóm nội dung chủ yếu, trong đó có mục tiêu, chỉ tiêu, phạm vi, đối tượng và nhiệm vụ của Chương trình sau khi hợp nhất 4 chương trình mục tiêu quốc gia.

Dự thảo Nghị định cũng quy định cơ chế, chính sách thực hiện các nhiệm vụ theo từng lĩnh vực, nhóm đối tượng; cơ chế đầu tư xây dựng, hỗ trợ phát triển sản xuất và thực hiện các chính sách hỗ trợ.

Đáng chú ý, dự thảo tập trung quy định cơ chế huy động, phân bổ, giao, điều chỉnh, quản lý, sử dụng, thanh toán và quyết toán nguồn lực; đồng thời làm rõ nội dung chi, mức chi, mức hỗ trợ và thủ tục hành chính.

Theo Bộ Tài chính, dự thảo đã làm rõ cơ chế lập, phân bổ, giao, điều chỉnh kế hoạch, dự toán; tỷ lệ đối ứng; nội dung, định mức chi và mức hỗ trợ; thanh toán, quyết toán; thẩm quyền xử lý những nội dung chưa có mức chi, mức hỗ trợ và giới hạn sử dụng ngân sách Trung ương của Chương trình.

Các quy định được rà soát, bảo đảm phù hợp với pháp luật về ngân sách Nhà nước, đầu tư công và yêu cầu phân cấp gắn với trách nhiệm giải trình.