NTD Việt Nam đang sống trong môi trường thiếu an toàn

Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng nhận định như vậy khi trình bày trước Quốc hội về Dự án luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, ngày 3/6.

Mức độ không an toàn của người tiêu dùng ngày càng gia tăng

Bộ trưởng Bộ Công thương Vu Huy Hoàng (Ảnh: TD)

Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng nhận định, thực trạng công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (BVQLNTD) tại Việt Nam cho thấy, các vụ vi phạm quyền lợi người tiêu dùng (NTD) có xu hướng ngày càng gia tăng cả về số lượng và mức độ.

Hàng loạt các vụ vi phạm nghiêm trọng quyền và lợi ích của NTD được phát hiện như vụ xăng pha aceton, vụ nước tương nhiễm chất 3-MCPD, vụ gian lận xăng dầu, gần đây nhất là việc phát hiện hàng loạt các cơ sở kinh doanh mỡ động vật không rõ nguồn gốc xuất xứ…

“Những vụ việc này đã gây thiệt hại không chỉ về tài sản mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe thậm chí là tính mạng của người tiêu dùng”, Bộ trưởng Hoàng cho biết.

Bộ trưởng Hoàng dẫn chứng, theo thống kê của Bệnh viện K, mỗi năm Việt Nam có khoảng 77.457 ca mới mắc bệnh ung thư trong đó 80% là do môi trường sống và chỉ có khoảng 5% là do gen di truyền. Một thống kê khác, từ năm 2004 - 2008 cả nước có 1.634 vụ ngộ độc thực phẩm với 23.894 người bị mắc và 321 người tử vong.

Theo khảo sát của Hội tiêu chuẩn và BVNTD Việt

, tại một số điểm bán xăng dầu, sai số đo lường bình quân khoảng 5% - với mức tiêu thụ xăng dầu hiện nay số tiền mà NTD bị thiệt hại lên tới hàng ngàn tỷ đồng. Kết quả tổng kiểm tra mới đây của Bộ Khoa học và Công nghệ cũng cho thấy khoảng 28% cơ sở kinh doanh sai phạm về đo lường (có nơi sai số gần 10%), 17% vi phạm về chất lượng.

Cùng với đó, hiện nay nhiều hình thức bán hàng mới tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây ảnh hưởng đối với NTD như bán hàng đa cấp, bán hàng tận cửa, bán hàng trực tuyến… Các hình thức bán hàng này còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ có thể gây thiệt hại cho NTD. Thực tiễn công tác BVQLNTD cho thấy, trình độ, nhận thức của NTD Việt

vẫn còn nhiều hạn chế.

“Những con số trên chỉ là sự thống kê một phần nhỏ và mới chỉ phản ánh được phần nào thực trạng xâm hại quyền và lợi ích hợp pháp của NTD. Do vậy, có thể nói rằng NTD Việt

hiện đang phải sống trong một môi trường mà mức độ không an toàn có xu hướng ngày càng gia tăng, quyền và lợi ích hợp pháp bị vi phạm ngày càng nhiều. Trong khi đó, các quy định của pháp luật hiện hành còn nhiều bất cập, gây khó khăn cho quá trình phát hiện và xử lý các vi phạm quyền lợi của NTD” - Bộ trưởng Hoàng nhận định.

Công khai các tổ chức, cá nhân kinh doanh vi phạm quyền lợi NTD

Theo Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng, quy định của pháp luật hiện hành chưa có những chế tài đặc thù, đủ sức răn đe để xử lý các hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm quyền lợi của NTD.

Dẫn chứng, năm 2008, riêng lực lượng quản lý thị trường đã kiểm tra và xử lý 18.539 vụ sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ và an toàn vệ sinh thực phẩm.

Tuy nhiên, cũng theo cơ quan này, mức xử phạt không tương xứng với lợi nhuận mà doanh nghiệp thu được từ hành vi vi phạm, do đó có thực tế là nhiều doanh nghiệp chấp nhận bị phạt để vi phạm.

Tại một số điểm bán xăng dầu, sai số đo lường bình quân khoảng 5% - với mức tiêu thụ xăng dầu hiện nay số tiền mà NTD bị thiệt hại lên tới hàng ngàn tỷ đồng (Điểm bán xăng dầu có tiếng “hay gian lận” trên đường Trần Khát Chân, Hà Nội - Ảnh: Dân trí)

Theo Bộ trưởng Hoàng, kinh nghiệm một số nước trên thế giới, ngoài biện pháp phạt tiền, cấm kinh doanh… các nước này còn đưa ra những chế tài đặc thù như công bố công khai danh tính tổ chức, cá nhân vi phạm trên các phương tiện thông tin đại chúng, truy thu lợi nhuận bất hợp pháp… Đây là những chế tài rất hiệu quả để áp dụng cho các tổ chức, cá nhân vi phạm quyền lợi của NTD.

Theo đó, Dự án Luật BVQLNTD đưa ra các hình thức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực BVQLNTD như cảnh cáo, phạt tiền.

Cùng với đó bổ sung một số chế tài xử lý vi phạm hành chính như: Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề; Buộc đình chỉ hoặc tạm đình chỉ hoạt động kinh doanh ngành nghề có hành vi vi phạm pháp luật; Tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm; Tịch thu lợi nhuận thu được do thực hiện hành vi vi phạm; Đưa vào danh sách công khai các tổ chức, cá nhân kinh doanh vi phạm quyền lợi NTD.

Sau khi thẩm tra dự Luật này, Chủ nhiệm UB Khoa học công nghệ và Môi trường của Quốc hội Đặng Vũ Minh nhấn mạnh, việc ban hành Luật BVQLNTD nhằm nâng cao tính khả thi, tính minh bạch của pháp luật về BVQLNTD; tạo hành lang pháp lý thuận lợi để góp phần phát triển môi trường kinh doanh lành mạnh, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân kinh doanh, của NTD; nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực BVQLNTD; hoàn thiện cơ chế và các thiết chế BVQLNTD ở nước ta hiện nay là rất cần thiết.

Tuy nhiên, ông Đặng Vũ Minh cũng đề nghị, dự Luật cần bổ sung trách nhiệm quản lý nhà nước và nội dung quản lý nhà nước về BVQLNTD. Tuy nhiên, BVQLNTD là lĩnh vực cần có sự tham gia của nhiều Bộ, ngành, cơ quan phát thanh, truyền hình, cơ quan tư pháp… do đó, dự thảo Luật cần quy định rõ hơn, cụ thể hơn trách nhiệm của từng cơ quan trong các hoạt động BVQLNTD; việc phân công, phân cấp của Chính phủ, cho cơ quan nhà nước quản lý về BVQLNTD, cho UBND các cấp trong việc BVQLNTD tại địa phương.

Dự án Luật BVQLNTD sẽ được Quốc hội thảo luận ở tổ chiều 9/6 và thảo luận ở hội trường vào sáng 18/6 tới.

Kiều Minh