Ninh Bình dồn lực phát triển hạ tầng, hướng tới thành phố trực thuộc Trung ương

Để thực hiện mục tiêu này, tỉnh đang tập trung nguồn lực cho các công trình giao thông có tính kết nối vùng, đồng thời gắn phát triển hạ tầng với đô thị, công nghiệp, logistics, du lịch và dịch vụ.

Mở những trục phát triển mới

Ninh Bình là một trong 7 tỉnh có Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội đi qua. Đoạn tuyến qua địa bàn tỉnh dài khoảng 35,3 km, đi qua 10 xã, phường, được quy hoạch theo tiêu chuẩn đường cao tốc 6 làn xe, kết hợp đường song hành và đường gom.

Tuyến đường được kỳ vọng mở rộng không gian phát triển kinh tế - xã hội, nhất là tại các khu đô thị, khu công nghiệp, dịch vụ và logistics dọc tuyến.

Cùng với Vành đai 5, tỉnh đang triển khai các tuyến đường song hành dài khoảng 29 km. Đến nay, các địa phương đã bàn giao khoảng 257 ha mặt bằng, đạt gần 61% tổng diện tích thực hiện.

Trên phần mặt bằng được bàn giao, các nhà thầu tập trung thi công nền đường, xử lý nền đất yếu, hệ thống cầu và các hạng mục kỹ thuật. Một số công trình như cầu Đen, cầu Kênh Thủy lợi, cầu Tiên Tân, cầu Long Xuyên đã cơ bản hoàn thành hoặc đang thi công phần dầm, mố, trụ.

Đoạn từ đê sông Nhuệ đến đường 68 m cơ bản hoàn thành nền đường, hệ thống thoát nước, cây xanh, chiếu sáng và các hạng mục an toàn giao thông.

Ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 3 tỉnh Ninh Bình, cho biết đơn vị đang phối hợp với các địa phương rà soát, tháo gỡ những vị trí còn vướng mắc về mặt bằng, đồng thời yêu cầu nhà thầu tập trung nhân lực, thiết bị tại những khu vực đã được bàn giao.

Theo phương châm “có mặt bằng đến đâu, thi công đến đó”, các dự án được tổ chức thi công đồng thời ở nhiều vị trí nhằm rút ngắn thời gian thực hiện.

Trong khi các dự án song hành Vành đai 5 được đẩy nhanh tiến độ, Ninh Bình cũng chuẩn bị đầu tư tuyến đường trục động lực phát triển kinh tế - xã hội Hoa Lư - Nam Định.

Theo Quyết định số 3182/QĐ-UBND ngày 24/8/2026, dự án có chiều dài khoảng 39 km, tổng mức đầu tư 7.140 tỷ đồng, thực hiện trong giai đoạn 2026-2029.

Đây là dự án nhóm A, công trình giao thông cấp I; riêng cầu vượt sông Đáy là công trình cấp đặc biệt.

Tuyến đường nhằm tăng khả năng kết nối giữa Hoa Lư và Nam Định, phục vụ đi lại, giao thương, phát triển du lịch, thương mại và dịch vụ. Tuyến cũng đi qua nhiều khu vực có giá trị lịch sử, văn hóa, góp phần kết nối các không gian du lịch trong tỉnh sau hợp nhất.

Việc đầu tư tuyến Hoa Lư - Nam Định được đặt trong định hướng tổ chức lại không gian đô thị khu vực trung tâm.

Tỉnh đã phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch phân khu khu vực đô thị hai bên sông Đáy với phạm vi nghiên cứu khoảng 6.670 ha, quy mô dân số dự kiến khoảng 650.000 người.

Khu vực này được định hướng trở thành đô thị động lực, trung tâm hành chính, chính trị, kinh tế, văn hóa, dịch vụ của tỉnh, đồng thời là đầu mối giao thông, cửa ngõ phía Nam vùng Đồng bằng sông Hồng.

Theo định hướng, sông Đáy trở thành trục cảnh quan và không gian công cộng trung tâm. Bờ Đông phát triển đô thị mới hiện đại, đồng bộ, thông minh; bờ Tây chú trọng bảo tồn cấu trúc làng xóm, mặt nước và các giá trị văn hóa, lịch sử.

Tập trung nguồn lực hoàn thiện hạ tầng

Cùng với các tuyến giao thông động lực, Ninh Bình đang triển khai 52 nhiệm vụ, đề án, dự án trọng điểm, gồm 5 dự án trọng điểm quốc gia và 47 nhiệm vụ, dự án của tỉnh.

Tỉnh cũng phê duyệt danh mục 27 dự án thu hút đầu tư đợt 1 năm 2026, với tổng diện tích hơn 1.834 ha, tổng vốn dự kiến gần 7.000 tỷ đồng.

Việc huy động nguồn lực ngoài ngân sách được xác định là một trong những giải pháp bổ sung vốn cho phát triển hạ tầng, đô thị và các ngành kinh tế có lợi thế.

Theo Đề án xây dựng Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu đạt các tiêu chí đô thị loại I, đồng thời phát triển đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và nâng cao chất lượng dịch vụ đô thị.

Sau hợp nhất, Ninh Bình có 4 đô thị loại II gồm Hoa Lư, Nam Định, Phủ Lý, Tam Điệp và 34 đô thị loại III theo quy định chuyển tiếp.

Tuy nhiên, hệ thống giao thông kết nối giữa các đô thị, khu công nghiệp, vùng du lịch và khu vực ven biển vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện. Tỷ lệ đô thị hóa của tỉnh năm 2025 mới đạt khoảng 36%.

Thực hiện Nghị quyết số 11-NQ/TU ngày 30/1/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về xây dựng và phát triển kết cấu hạ tầng theo hướng đồng bộ, hiện đại, Ninh Bình định hướng tổ chức không gian phát triển theo mô hình “một trục động lực - hai đầu phát triển - ba cực phát triển - bốn vùng kinh tế - năm hành lang kinh tế”.

Trong đó, giao thông được xác định là động lực quan trọng để kết nối đô thị, khu công nghiệp, khu du lịch với hệ thống giao thông quốc gia.

Tỉnh định hướng phát triển các đô thị gắn với những đầu mối hạ tầng lớn như ga đường sắt tốc độ cao, cảng hàng không, cảng biển, khu kinh tế, khu công nghiệp và khu du lịch.

Các khu vực phát triển mới phải được chuẩn bị đồng bộ về giao thông, điện, nước, thoát nước, xử lý chất thải và các công trình xã hội thiết yếu. Đây là yêu cầu nhằm hạn chế tình trạng đô thị phát triển nhưng hạ tầng không theo kịp.

Từng bước hoàn thiện tiêu chí đô thị

Ninh Bình xác định lộ trình hoàn thiện các tiêu chí đô thị và thành phố trực thuộc Trung ương theo từng năm.

Năm 2026, tỉnh phấn đấu nâng tỷ lệ đô thị hóa lên từ 40%, có thêm ít nhất 4 phường đạt trình độ phát triển đô thị loại II. Năm 2027, tỷ lệ đô thị hóa phấn đấu đạt từ 45%, với tối thiểu 50% số phường đạt trình độ phát triển đô thị loại II.

Tỉnh cũng đặt mục tiêu hoàn thành ít nhất 3 đầu mối hạ tầng giao thông cấp khu vực, cửa ngõ chính và trung tâm kết nối vùng.

Đến năm 2028, tỷ lệ đô thị hóa phấn đấu đạt từ 50%, đồng thời hoàn thiện các tiêu chuẩn của thành phố trực thuộc Trung ương và hồ sơ đề án thành lập thành phố Ninh Bình trực thuộc Trung ương.

Năm 2029, tỷ lệ đô thị hóa phấn đấu đạt từ 55%, tiếp tục duy trì và nâng cao các tiêu chuẩn đối với phường, đô thị thông minh, đô thị loại I và thành phố trực thuộc Trung ương. Đến năm 2030, tỷ lệ đô thị hóa của tỉnh phấn đấu vượt 60%.

Bên cạnh các chỉ tiêu về đô thị hóa, tỉnh cũng phải bảo đảm năng lực chống chịu, thích ứng với biến đổi khí hậu; phát triển giao thông công cộng; hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và nâng cao chất lượng dịch vụ đô thị.

Vì vậy, đầu tư giao thông được đặt trong mối liên hệ với quy hoạch đô thị, kế hoạch sử dụng đất và yêu cầu bảo vệ môi trường.

Từ nay đến năm 2030, khối lượng công việc còn lớn khi nhiều dự án vẫn phải xử lý các vấn đề về giải phóng mặt bằng, tái định cư, nguồn vật liệu và di chuyển công trình hạ tầng kỹ thuật.

Việc tháo gỡ các điểm nghẽn, đẩy nhanh tiến độ công trình trọng điểm và tổ chức thực hiện hiệu quả các quy hoạch đã được phê duyệt sẽ là những yếu tố quan trọng để Ninh Bình từng bước hoàn thiện hệ thống hạ tầng, các tiêu chí đô thị và mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.