Ngựa Bucephalus của Alexandros Đại đế
Trong suốt cuộc đời chinh chiến của mình, Alexandros luôn cưỡi con thần mã yêu quý Bucephalus. Câu chuyện Alexandros thuần phục được Bucephalus ngay từ khi còn nhỏ là một trong những mẩu chuyển tiêu biểu nhất về Alexandros, thể hiện tài nghệ thao lược của ông.

Alexandros Đại đế và thần mã Bucephalus (bên trái)
Chuyện bắt đầu với việc một lái buôn người xứ Thessaly là Philoneicus mang con thần mã dũng mãnh Bucephalus đến bán cho vua Philippos II với giá 13 đồng talent.
Sau đó vua Philippos II và các cận thần đưa Bucephalus ra một cánh đồng, thay nhau thuần phục. Nhưng Bucephalus quá hung dữ và không để bất kỳ ai cưỡi lên lưng nó. Vua Philippos II tức giận, muốn đem trả con ngựa táo tợn, hoang dã này. Nhưng Hoàng tử Alexandros đứng gần đó liên nói: “Họ mất một con ngựa như thế chẳng qua là vì họ chẳng có kinh nghiệm và thật quá hèn nhát để có thể thu phục được nó”.
Nghe vậy, vua Philippos II liền phán: “Con cứ chê bai những người lớn tuổi hơn con cứ như là con biết nhiều hơn và làm tốt hơn họ vậy”. Hoàng tử Alexandros trả lời: “Ít ra thì con cũng biết thuần phục con ngựa này chứ không tệ như họ!”.
Vua cha lại hỏi: “Nếu con không thể thu phục được nó, thì con phải làm gì để trả giá cho sự bốc đồng của con?”. Alexandros không ngại gì: “Con sẽ trả tiền mua con ngựa này, dưới sự chứng dám của thần linh”.
Thế là tất cả mọi người cười phá lên. Alexandros đánh cuộc và chàng chạy đến con thần mã. Chàng nắm lấy dây cương và dắt con ngựa đi theo hướng mặt trời; rõ ràng, chàng nhận ra con thần mã này thường trở nên hoảng sợ khi nhìn thấy cái bóng của chính nó ở phía trước nó. Vì vậy chàng dắt con ngựa đứng yên đối diện với mặt trời rồi dắt nó đi theo hướng này.
Mỗi khi con ngựa tỏ vẻ hung hăng hay giận dữ, chàng lại khẽ vuốt ve nó. Bất thình lình, Alexandros nhảy lên lưng con thần mã rồi nhẹ nhàng nhưng cương quyết, giật dây cương cho đến khi tất cả vẻ hung dữ biến mất. Và chàng ra lệnh cho con Bucephalus phi nước đại, với giọng điệu hùng hồn hơn hẳn.
Vua Philippos II và những người khác đứng xem rất lo lắng cho đến khi nhìn thấy Alexandros chiến thắng trở về. Nhà vua hết sức vui sướng và thỏa mãn, ông mừng đến mức phải rơi lệ, bế Alexandros lên và hôn vào trán của chàng, sau đó ông đặt con xuống và tuyên bố: “Hỡi con trai của ta, con hãy tự tìm cho mình một vương quốc xứng đáng vì Macedonia qua nhỏ bé với con”.
Lịch sử sau này ghi nhận, trong suốt triều đại của Alexandros, ông đã cùng thần mã Bucephalus chinh phạt gần như toàn bộ thế giới mà ông biết. Ông được xem là một trong những vị tướng thành công, là chiến lược gia quân sự vĩ đại nhất trong lịch sử nhân loại.
Ngựa Xích Thố của Quan Vũ
Ngựa Xích Thố là một con ngựa nổi tiếng trong Tam Quốc. Ngựa Xích Thố ban đầu của Đổng Trác, sau đó Đổng Trác tặng lại cho Lã Bố. Con ngựa này dài một trượng, cao tám thước, màu đỏ rực như lửa, tuyệt không có một sợi lông tạp, ngày đi ngàn dặm, trèo non vượt suối dễ dàng.
Lúc Lã Bố chết, nó được Tào Tháo cho người chăm sóc, sau trao lại cho Quan Công (Quan Vũ). Khi Quan Vũ nhận ngựa xong liền phục lạy tạ ơn. Tháo đã phải ngạc nhiên nói: “Ta đã bao phen trao tặng nào là mỹ nữ, nào là vàng bạc, nào là gấm vóc, sao chẳng thấy Vân Trường vui, nay cho con ngựa này mà Vân Trường lại tạ ơn hậu như vậy?”.

Quan Vũ và con ngựa Xích Thố nổi tiếng trong Tam Quốc
Quan Vũ cưỡi ngựa Xích Thố qua năm cửa ải chém sáu tướng. Khi Quan Vũ mất thì nó cũng mất theo ông. Vì thế người đời còn lưu truyền mãi bài thơ ca ngợi sự kính chủ của Xích Thố: Ngàn dặm mù bay tịt nẻo xa/ Trèo non vượt nước khéo xông pha/ Chặt đứt dây cương rung chuông ngọc/ Rồng đỏ trên trời hẳn mới sa.
Trong truyện Tam Quốc cũng có 2 câu đối nhắc tới ngựa Xích Thố: “Xích bỉnh diện xích tâm, kỵ Xích Thố truy phong, trì khu thời vô vong Xích Đế/ Thanh đăng quan thanh sử, trượng thanh long yển nguyệt, ẩn vi sứ bất quý thanh thiên”.
Theo bản dịch của Phan Kế Bính nghĩa là: “Bộ mặt đỏ giữ tấm lòng đỏ, cưỡi ngựa Xích Thố truy phong, lúc ruổi rong không quên nhớ Vua Đỏ/ Ngọn đèn xanh xem bộ sử xanh, cầm Thanh long đao yển nguyệt, nơi kín đáo chẳng thẹn với trời xanh”.
* Còn nữa...

