Người Việt thật lạ

Các bạn nước ngoài của tôi rất ngạc nhiên và hay thắc mắc là không hiểu sao người Việt đi đâu cũng dính chặt lấy nhau và ăn uống thì gần như lúc nào cũng phải gắn chặt với “cơm”, cứ như rời cơm ra là chết. Sang Tây có vài tuần nhưng kiểu gì cũng phải mò đến quán ăn châu Á, ăn cho được vài chén cơm, vài đĩa rau luộc hoặc nếu ở appartment thì kiểu gì cũng phải kiếm đồ châu Á về tự nấu. Thời gian chủ yếu dành cho nấu ăn, thăm viếng gia đình, bạn bè quen thân người Việt để tán vài ba câu chuyện là chính chứ ít khi tò mò tìm hiểu về những yếu tố lịch sử, văn hóa của vùng đất mà mình đặt chân đến.

Người Việt có thói quen ra nước ngoài nếu có đi xem phố ngó phường thì cũng chỉ nhong nhóng tìm đến những chỗ dân du lịch đổ về để hếch mông, nghiêng vai, xoay đầu làm vài kiểu ảnh nhằm khoe mẽ với người thân về những miền đất mà mình đã được đặt chân đến. Mong nhìn thấy ánh mắt thèm khát, điệu bộ xuýt xoa và trầm trồ ngưỡng mộ từ kẻ khác. Có lần tình cờ nghe lỏm được hai tay Ðức nói chuyện với nhau trong khi đợi các thành viên trong đoàn Việt Nam chụp ảnh: Mày biết không, bọn Việt Nam ấy, nếu cái tháp có 8 góc thì chúng nó kiểu gì cũng phải đứng đủ cả 8 góc để chụp ảnh”. Chắc hai tay này phải đợi lâu quá nên mới bực mà thốt ra vậy chứ nếu có cái tháp bát giác thật thì dân Việt cũng chỉ làm dáng chụp ảnh ở cùng lắm là 5 góc thôi. Mình cam đoan thế... Người Việt mình lắm khi giàu trí hoang tưởng.

Nếu ghé thăm một thành phố nào đó được vài ba tiếng, cùng lắm là đôi ba ngày, kiểu gì trong các cuộc trà dư tửu hậu sau này về nước cũng hí hởn và huênh hoang tuyên bố, ôi nước đó mình lạ gì, đẹp lắm. Nói cho oai thế thôi chứ thực ra chẳng biết chút gì, hoặc chỉ biết tí ti, về cái thành phố đã được đặt chân đến chứ đừng nói là về nước đó. Người bạn mình kể có lần tháp tùng một đoàn cán bộ Việt Nam (sang study tour ngắn hạn) đi thăm quan một thành phố ở Ðức. Trong khi hướng dẫn viên nhiệt tình giới thiệu với đoàn về lịch sử, văn hóa và kiến trúc của thành phố thì các vị nhà ta chẳng thèm nghe, chỉ lo ngoe nguẩy chụp ảnh với nhau, hết chụp từng người đến chụp từng nhóm, rồi chụp tốp nữ, tốp nam, rồi cả đoàn. Ai cũng te te tởn tởn. Nhắc khéo mấy lần không được, hướng dẫn viên tức giận bỏ ngang xương ra về, đến tiền thù lao cũng không thèm nhận, có xin lỗi, chèo kéo thế nào cũng không được.

Nhục nhất là khi ra về, hướng dẫn viên có quăng lại một câu đau hơn cả chửi, rát hơn cả tát: “Xin lỗi, tôi không thừa thời gian và công sức để thuyết minh cho những loại người như thế này”. Thế đấy, quốc thể nói thì nghe có vẻ to tát nhưng thực tế nhiều khi cũng chỉ thể hiện ở những chuyện nhỏ nhặt như vậy. Ðấy là chưa nói đến chuyện đi đâu cũng dính với nhau. Người Việt mình có cái “thói” đi đâu cũng phải đông đàn dài lũ nó mới vui. Nếu có đoàn đi công tác nước ngoài thì cả đoàn gần như ăn mặc cùng kiểu và đều được “nhốt” vào cùng một chuyến máy bay. Sang đến nước bạn hầu như cả đoàn bao giờ cũng dính vào nhau như nhựa, đến shopping cũng đi cùng chỗ, mua sắm cùng loại.

Nếu bác nào có mua cho vợ được cái áo khoác đèm đẹp một tí thì kiểu gì đa phần các bác cùng đoàn cũng hí hởn tậu một cái tương tự, có chăng chỉ khác kích cỡ và màu sắc. Ít ở đâu mà tâm lý đám đông lại có “sức mạnh lan tỏa” nhanh chóng và mãnh liệt như ở người Việt... Chẳng bù cho Tây, toàn người cùng trường, sang làm việc cùng ở một chương trình nhưng chẳng mấy khi bay cùng giờ, cùng chuyến hay cùng hãng và sang cũng mỗi người ở một nơi (ai nấy đều tự book vé máy bay và khách sạn). Trước khi vào làm việc chỉ gặp nhau một buổi bia bọt và bàn bạc về kế hoạch triển khai rồi “đường ai nấy đi”.

Mấy người bạn Ðức bảo mình, họ không thể hình dung được là khi ra nước ngoài mà lại mò đi tìm người Ðức để gặp gỡ hay trò chuyện. Nếu để gặp người Ðức thì thà ngồi luôn ở Ðức cho tiện. Ði nước nào thì phải xông xáo mọi ngóc ngách, nhìn ngó, quan sát, tìm cách trò chuyện, giao tiếp với người bản xứ để tìm hiểu về phong tục, tập quán, văn hóa bản địa. Chẳng bù cho dân Việt, dù có sống đến mấy chục năm trời Tây thì quanh đi quẩn lại chủ yếu cũng chỉ giao tiếp co cụm với nhau. Cả tuần học hành, làm ăn vất vả, cuối tuần nào không ngủ nghỉ thì cũng chỉ chạy vòng quanh tụ tập ăn uống, tán phét nay nhà nọ, mai nhà kia. Bởi thế, dù có định cư lâu năm đến mấy thì khả năng hội nhập thực sự vào xã hội sở tại cũng rất hạn chế.

Tuy định cư lâu ở xứ người nhưng sự hiểu biết thực sự về kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội hay những phong tục tập quán, lề thói suy tư duy, suy nghĩ của dân tộc đó phải nói là rất khiêm tốn. Hè năm ngoài, chị gái cô bạn mình qua Ðức chơi. Bà chị vừa chân ướt chân ráo đến Berlin đã phát “mệnh lệnh” cho vợ chồng đứa em gái là bận mấy cũng phải đưa chị đi Leipzig để thăm gia đình người em của bà thông gia đấy nhé... Thật đúng là “thắm tình đoàn kết quân dân”. Nghĩ đến đây, chợt lóe ra trong đầu ý nghĩ ” hình như nhiều người Việt mình chỉ nhìn và cảm nhận thế giới xung quanh qua kẽ ngón tay”. Liệu so sánh như thế có ngoa không nhỉ?

Nguyễn Thị Phương Hoa