Nghệ sĩ nhiếp ảnh Đào Trình định kiện hàng loạt NXB

(VTC News) - Nghệ sĩ nhiếp ảnh Đào Trình, người đang giữ những tấm phim mà ông nhận là phim gốc một số bức ảnh quý về ngày giải phóng Thủ đô cho biết: Sẽ nhờ luật sư xem xét để kiện hàng loạt NXB lớn vì đã vi phạm tác quyền ảnh - sử dụng ảnh của ông mà lại ghi tên tác giả khác.

Để lý giải những thắc mắc của các Hội viên Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh (NSNA) Việt Nam cùng độc giả xung quanh quyền tác giả bức ảnh Trung đoàn thủ đô tiến về Hà Nội ngày 10/10/1954, phóng viên đã gặp lại ông Đào Trình - người đang giữ tấm phim mà theo ông nhận chính là phim gốc nguyên bản - để tiếp tục tìm hiểu vấn đề.

- Thưa ông, tại sao bức ảnh Trung đoàn thủ đô tiến về Hà Nội ngày 10/10/1954 được chụp từ năm 1954 nhưng đến năm 2007 ông mới công bố? Ông có biết bức ảnh Trung đoàn Thủ tiến về Hà Nội ngày 10/10/1954đã được nhiều sách ảnh sử dụng từ năm 1975 tới nay với tên tác giả Vũ Minh không?

- Tôi từng công bố 3 bức ảnh trong loạt chụp Hà Nội ngày giải phóng: Trung đoàn thủ đô tiến về Hà Nội, Chủ tịch Trần Duy Hưng vẫy chào nhân dân Thủ đô và Chị em phụ nữ phố Hàng Đào rợp bóng cờ hoa đón chào anh bộ đội nhân dịp kỷ niệm 10 năm ngày giải phóng Thủ đô tại triển lãm Vân Hồ năm 1964. Những bức ảnh này được tôi phóng lớn và cung cấp cho phòng tư liệu để trưng bày.

Tuy nhiên, triển lãm hồi ấy rất bình thường, không được quan tâm nhiều và các bức ảnh cũng không được ghi tên tác giả. Hiện giờ thì không còn ai lưu giữ những tấm ảnh đã triển lãm đó.

Tháng 12/1965, tôi chuyển công tác từ Sở Văn hóa Hà Nội sang xưởng phim Đèn Chiếu (thuộc Bộ Văn hóa). Từ năm 1965 được phân công tác từ khu Bốn cũ vào vĩ tuyến 17 (Vĩnh Linh) cho tới năm 1967, rồi tôi đi chiến trường Lào, Campuchia, tới năm 1980 mới về làm ở phòng tư liệu bộ Lâm nghiệp. Tôi về nghỉ hưu năm 1983 và ở TP.HCM cho tới nay.

Suốt thời gian đó tới nay, tôi không hề quan tâm và chưa từng xem các sách ảnh nên không biết. Tôi hiện có nhiều ảnh tư liệu lịch sử nữa cũng chưa từng công bố.

Năm 2007 tôi gửi đăng báo một loạt hình rồi sau đó mới xảy ra vấn đề. Khi có phóng viên tới phỏng vấn, tôi được cho biết bức ảnh của tôi đã được đăng sách từ lâu với tên người khác, nhưng đến nay tôi vẫn chưa hề xem các sách ảnh đó.

- Ông lý giải sao trước ý kiến của NSNA Dương Tiến rằng: Thời đó một thanh niên mới 20 vô danh như ông không cớ gì mà lại được một vị Thiếu Tướng tiết lộ một bí mật quân sự như chuyện quân ta vào tiếp quản thủ đô, và cũng không thể được đi chụp ảnh trong sự kiện trọng đại như vậy?

- Đó là do một nhà báo khi phỏng vấn đã viết không đúng ý tôi. Năm 1954, tôi làm ở hiệu ảnh Universal lớn nhất Hà Nội lúc đó tại số 11 Hàng Khay. Ông chủ hiệu ảnh là Phan Xuân Thúy có 2 ông em ruột là Phan Xuân Sử và Phan Xuân Hùng đều làm bộ đội. Trước ngày bộ đội vào tiếp quản Thủ đô, các ông ấy về nhà nên tôi biết. Tôi hỏi ông Thúy còn có ai về không, ông Thúy cho biết có nhiều người và trong đó có ông Thiếu Tướng Thiết Hùng.

Sự kiện ngày hôm sau bộ đội vào không riêng tôi mà hầu như người dân Hà Nội ai cũng biết vì trước đó, các anh bộ đội thuộc Trung đoàn Thủ đô đã được nghỉ phép về tìm nhà rồi mới quay lại đơn vị. Ngay buổi chiều trước ngày giải phóng Thủ đô, mọi người đều truyền tai nhau ngày mai đồ xôi, làm bánh mì… để tiếp bộ đội về. Chẳng có gì gọi là bí mật cả!

20 tuổi chúng tôi đã “làm trời” ở Hà Nội, cớ gì không chụp ảnh được? Thời ấy quan trọng nhất là cái máy ảnh vì nó rất hiếm và đắt nhưng tôi làm ở hiệu ảnh lớn nhất Hà Nội, cái gì cũng có nên tôi có thể mượn máy đi chụp bộ đội vào Thủ đô sáng ngày 10/10/1954.

- Ông có biết cố NSNA Vũ Minh không?

- Hồi còn làm ở hiệu ảnh Universal, tôi có biết ông Minh vì khi ấy, tôi hay dẫn người quen đến cửa hiệu của ông Minh để mua máy quay phim. Ông Minh chỉ bán máy quay phim và in tráng phim, không có chụp ảnh.

- Ông có ý kiến gì khi NSNA Mạnh Thường khẳng định: “Năm 1975, NXB Văn Hóa cho ra mắt sách ảnh Hà Nội. Là người biên tập chính, tôi đến nhà cụ Vũ Minh mượn tấm phim âm cỡ 6x6 cm đưa về cho NSNA Dương Tiến phóng ảnh để in sách trang 3 với chú thích “Quân đội nhân dân vào giải phóng Thủ đô, ảnh Vũ Minh”?

- Đây chỉ là những ý kiến bịa đặt. Phim của tôi là phim âm cỡ 4x6 mới cho ra bức ảnh đó được chứ phim 6x6 thì không thể. Phim 6x6 sẽ cho ra ảnh vuông. Khi rửa ra, nhìn có thể thấy bức ảnh của tôi có chiều sâu, rộng hơn còn bức ảnh chú thích của ông Vũ Minh hẹp hơn. Hai bức ảnh là một, chỉ khác nhau phần cắt cúp.

- NSNA Dương Tiến cho biết, ông đã xem ảnh Trung đoàn Thủ đô tiến về Hà Nội trong một triển lãm gần đây, có chú thích tác giả Vũ Minh và ông lý giải ảnh giống nhau là do chụp trùng góc độ?

- Ông Dương Tiến nói vậy cũng là bịa đặt, không có căn cứ vì đúng là tôi có đến xem triển lãm nhưng hôm ấy tôi không xem ảnh Trung đoàn Thủ đô tiến về Hà Nội vì nó trưng bày ở tầng trên, tôi chỉ xem phía dưới rồi về. Tôi cũng không nghe ai hỏi han gì cả về bức ảnh. Hôm sau tôi mới đến xem và thấy bức ảnh đó.

- Hội NSNA TP.HCM đã có văn bản trả lời rằng, ông muốn sử dụng ảnh phải ra pháp luật để làm rõ tác giả ảnh là ông hay NSNA Vũ Minh. Ông có ý định đưa sự việc ra nhờ luật can thiệp không?

- Ảnh của tôi thì tôi cứ sử dụng, không cần phải đi kiện tụng tốn kém và mất thời gian. Nếu ai sử dụng chưa được tôi đồng ý thì tôi sẽ kiện.

- Từ năm 1975 tới nay, có nhiều NXB sử dụng ảnh Trung Đoàn Thủ đô tiến về Hà Nội với tên tác giả Vũ Minh, gần nhất là năm 2010 có 2 NXB lớn cũng sử dụng như vậy, ông tính sao?

- Tôi chưa xem các sách ảnh của các NXB đó. Tôi sẽ tìm xem và nếu thật như vậy, tôi sẽ tìm luật sư nhờ tư vấn kiện các NXB đã vi phạm tác quyền. Họ phải chịu trách nhiệm về các thông tin sai sự thật khi đã đăng sách.

- Xin cảm ơn ông!

Phượng Hoàng(thực hiện)