NATO đang "đói" vũ khí ở Libya

(VTC News) - Các quan chức cấp cao của NATO và Mỹ cho hay, chưa đầy một tháng kể từ khi can thiệp vào Libya, NATO đang bắt đầu thiếu hụt lượng bom thông minh, cho thấy rõ những hạn chế của Anh, Pháp và các nước châu Âu khác trong việc duy trì hoạt động quân sự một thời gian dài, ngay cả với một hoạt động tương đối nhỏ.

Tình trạng thiếu đạn dược cùng với sự hạn chế về số lượng của máy bay sẵn có của châu Âu đã khiến một số quan chức tỏ ra nghi ngờ về việc liệu Hoa Kỳ có thể tiếp tục từ chối tham gia vào chiến dịch không kích nữa hay không nếu nhà lãnh đạo Libya Moammar Gaddafi vẫn duy trì quyền lực trong vài tháng tới.

Trước khi Hoa Kỳ từ bỏ quyền chỉ huy NATO và thực hiện cái mà mà Tổng thống Obama gọi là “vai trò hỗ trợ”, máy bay chiến đấu của Mỹ đã tham gia trong giai đoạn đầu của chiến dịch này vẫn túc trực tại chiến trường và luôn trong tình thế sẵn sàng chờ lệnh với những đội “liên tục báo cáo nhanh về tình hình hiện tại”, một quan chức NATO cho biết.

Cho đến nay, chỉ huy NATO chưa yêu cầu sự triển khai của lực lượng này. Một số quan chức quân sự Mỹ cho biết họ dự đoán sẽ được kêu gọi trở lại trận chiến, mặc dù một quan chức chính quyền cấp cao cho biết ông đang hy vọng ​​các nước khác sẽ đưa ra thông báo “trong vài ngày tới” về việc sẽ đóng góp máy bay trang bị những vũ khí dẫn đường bằng laze.

Trong bối cảnh những những cuộc oanh tạc pháo kích dữ dội từ phía chính phủ vẫn đều đặn diễn ra, phát ngôn viên phe đối lập tại thành phố Misurata phía tây Libya hôm thứ 6 đã cho biết rằng lực lượng của Gaddafi đã sử dụng bom chùm, còn Tổ chức Giám sát Nhân quyền cho biết những đại diện của mình đã chứng kiến ​​những vụ nổ bom chùm xảy ra tại các khu vực dân sự ở đó. Chính phủ Libya phủ nhận việc sử dụng loại vũ khí này.

Một phát ngôn viên của Hội đồng Thành phố Misurata kêu gọi NATO cử lực lượng lục quân tới để bảo vệ nơi ẩn náu duy nhất của người dân trong thành phố đã bị bao bây vây này.

Phe đối lập cũng đã nhiều lần kêu gọi gia tăng các cuộc không kích của NATO. Sáu quốc gia đã tiến hành các cuộc không kích, dẫn đầu là Anh và Pháp, đã không thành công trong việc thuyết phục các đồng minh khác trong NATO tham gia vào chiến dịch tại một cuộc họp vừa diễn ra ở Berlin. Các quan chức NATO nói rằng tiến độ hoạt động của họ không hề suy giảm kể từ khi Hoa Kỳ từ bỏ quyền chỉ huy các hoạt động tại Libya và rút máy bay tấn công của mình vào đầu tháng tư. Họ cho rằng nhiều máy bay hơn không nhất thiết sẽ đưa đến nhiều nhiệm vụ tấn công hơn.

Tuy nhiên, họ cho biết, tỷ lệ ném bom hiện tại của các quốc gia tham gia là không bền vững. “Lý do chúng ta cần chắc chắn hơn không phải là vì chúng ta không đánh trúng những gì chúng ta nhìn thấy - đó là để chúng ta có thể duy trì khả năng làm như vậy. Vấn đề đâu tiên là thời gian bay, thứ hai là vũ khí,” một quan chức trong số những người không có thẩm quyền để thảo luận về các vấn đề thực chất cho hay.

Các quan chức cho biết, số bom dẫn đường bằng tia la-ze dự trữ của châu Âu, loại vũ khí được NATO chọn sử dụng trong chiến dịch tại Lybia, đã nhanh chóng giảm mạnh. Mặc dù Mỹ có những kho dự trữ vũ khí khổng lồ nhưng chúng không tương thích với những máy bay được sản xuất tại Anh và Pháp sử dụng trong hàng loạt các nhiệm vụ của chiến dịch này.

Anh và Pháp mỗi nước đã đóng góp khoảng 20 máy bay tấn công cho chiến dịch. Bỉ, Na Uy, Đan Mạch và Canada mỗi bên đóng góp sáu máy bay - tất cả đều được sản xuất tại Mỹ sản xuất và tương thích với vũ khí của Mỹ.

Từ cuối tháng ba, hơn 800 nhiệm vụ tấn công đã được tiến hành với mục tiêu nhằm vào hệ thống phòng thủ không quân chiến lược của Lybia, trong đó máy bay Mỹ chỉ tiến hành ba. Mỹ vẫn tiến hành khoảng 25 % trong tổng thể chiến dịch, phần lớn là các nhiệm vụ mưu lược, gây nhiễu và tiếp nhiên liệu.

Một số nước NATO khác, cùng với Các Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất, Qatar và Jordan, dù đã đóng góp máy bay để thi hành một vùng cấm bay trên không phận Libya, ngăn chặn Gaddafi sử dụng không lực, nhưng cho đến nay vẫn từ chối tham gia vào các nhiệm vụ tấn công.

Sau cuộc họp tại Berlin, Tổng thư ký NATO Anders Fogh Rassmussen nói rằng hơn 10 chiếc máy bay là cần thiết và ông tin tưởng chúng sẽ được cung cấp. Một quan chức Mỹ cho biết, Ý - vài ngày trước đó nói rằng Ý không hào hứng với chiến dịch - có thể sẽ đóng góp máy bay cho nhiệm vụ tấn công trên mặt đất, và rằng các nước Ả Rập cũng có thể làm như vậy.

Nhưng trong bối cảnh quân đội của Gaddafi và lực lượng nổi dậy đang rơi vào thế bế tắc, Obama đã không đồng ý yêu cầu của các nhà lãnh đạo phe đối lập cũng như một số nhà lập pháp cứng rắn của nước này trong việc đưa máy bay chiến đấu Mỹ trở lại vai trò chỉ huy.

Thượng nghị sĩ John McCain và một số người khác đã kêu gọi TT Mỹ Obama cho triển khai lại hoạt động của những máy bay “gunship AC-130” (loại máy bay chiến đấu hạng nhẹ được trang bị dúng ống hạng nặng) mà được cho là hiệu quả hơn tại các khu vực đông dân cư.

Mặc dù đã được triển khai ngay từ đầu chiến dịch, Tướng Carter Ham, người chỉ huy nhiệm vụ trước khi nó được chuyển cho NATO, cho biết rằng tuần trước họ thường xuyên phải đáp xuống mặt đất vì lý do thời tiết và một số trở khác.

Máy bay di chuyển chậm, bay ở tầm thấp 4.000 feet (khoảng 1,2 km) so với mặt đất cũng dễ bị tấn công hơn đáng kể so với máy bay phản lực chống tên lửa đất đối không. Trong khi phần lớn cơ sở phòng không cố định của Libya đã bị phá huỷ, Ham cho biết Gaddafi được cho là có khoảng 20.000 tên lửa SAM loại mang trên vai trong thời gian đầu cuộc chiến, và “phần lớn” chúng vẫn chưa thấy được sử dụng.

Lo ngại về việc nguồn cung cấp bom thông minh gắn động cơ phản lực đang trở nên thiếu hụt ở châu Âu đã gây ra những cuộc tranh cãi gay gắt về việc chia sẻ gánh nặng cũng như về tính tương thích trong NATO. Các quan chức quân sự cao cấp của Hoa Kỳ cho biết, dù máy bay của các nước trong khối phần lớn đã chuyển đổi thành vũ khí chính xác giống như Hoa Kỳ đã làm trong thập kỷ qua, chúng vẫn được giữ nguyên tốc độ.

“Libya chưa phải là một cuộc chiến quá lớn. Nếu các nước châu Âu sớm thiếu hụt những vũ khí này trong một chiến dịch nhỏ như vậy, thì họ phải suy nghĩ lại về kiểu chiến tranh mà đã lên kế hoạch tham gia,” ông John Pike, giám đốc của trang GlobalSecurity.org, một cố vấn quốc phòng nói, “có lẽ họ lên kế hoạch sử dụng lực lượng không quân chỉ để biểu diễn mà thôi.”

Mặc dù Mỹ liên tục yêu cầu, các nước đồng minh ở châu Âu đã chậm trễ trong việc sửa đổi máy bay và các hệ thống vũ khí khác của họ để có thể sử dụng được bom của Mỹ. Trang bị lại các máy bay chiến đấu để tương thích với các hệ thống vũ khí của Hoa Kỳ đòi hỏi nhiều tiền của, và quân đội của tất cả các nước châu Âu đã đang phải đối mặt với việc cắt giảm đáng kể trong những năm gần đây.

Elizabeth Quintana, một nhà phân tích hàng không vũ trụ của Vụ công tác tổng hợp Hoàng gia tại Luân Đôn cho biết, thông thường quân đội Anh và Pháp mua và dự trữ vũ khí theo lô. Khi kho vũ khí bắt đầu xuống cấp, các nhà máy phải được trang bị lại cũng như dây chuyền sản xuất được tái khởi động để sản xuất vũ khí thay thế, tất cả đều có thể mất thời gian và tiền bạc.

Vũ Mạnh (Theo The Washington Post)