Một năm “đánh bão” của VTC14

Sẵn sàng để “cháy” trong bão

Để mang đến cho khán giả những thông tin nóng nhất, hay nhất thì lực lượng của kênh “thiên tai lũ lụt” lúc nào cũng sẵn sàng để “cháy”. Người ta cứ nói vui với nhau rằng ở kênh VTC14, đến mùa bão thì đến cả gói mì tôm cũng sẵn sàng lên đường. Áo phao, áo mưa, lương khô, mì tôm… những thứ tưởng chừng chỉ có ở vùng lũ thì lại rất quen thuộc ở VTC14 vào những mùa mưa.

Giai đoạn tháng 9, tháng 10 là khoảng thời gian có thể xuất hiện nhiều cơn bão. Cứ đến thời điểm này, tư tưởng của cả lãnh đạo lẫn phóng viên, quay phim cho đến lái xe đều trong tư thế chuẩn bị “tác chiến”. Từ khi bắt đầu có tin áp thấp là lãnh đạo và các tổ chức sản xuất đã lên kế hoạch làm bão. Từ áp thấp mạnh trở thành bão chỉ trong vài ngày, đó cũng là thời gian để kênh chuẩn bị. Đến khi bão vào đến biển Đông và được đánh số gọi tên thì kênh đã có kế hoạch lên đường, xác định vùng ảnh hưởng để cử phóng viên đi tác nghiệp. Bình thường, phóng viên vẫn được thông báo lịch đi công tác trước 1-2 ngày để chuẩn bị, nhưng vào mùa bão, mọi người đều phải lên đường bất cứ lúc nào.

Trong khâu chuẩn bị thì kế hoạch làm bão là quan trọng nhất, công đoạn tiếp theo có vai trò không kém đó là việc xác định đường đi của bão, nó quyết định 80% sự thành công cả đợt “tác chiến” của kênh.

Cũng giống như mùa bão trước, phóng viên hiện trường được chia làm 3 nhóm: một nhóm trực ở tâm bão, chia ra khoảng 2-3 tỉnh; nhóm thứ 2 sẽ lo phần những câu chuyện bên lề và sau bão; nhóm còn lại túc trực ở các tỉnh miền núi, đề phòng xảy ra mưa lớn, lũ quét, sạt lở.

Năm thứ 2 làm bão, kinh nghiệm lớn nhất mà kênh VTC14 thu lại được, đó là lên kế hoạch sớm, rõ ràng hơn, chi tiết hơn để có thêm thời gian chuẩn bị cho người đi tác nghiệp lẫn người ở nhà. Từng ê-kip và bản thân mỗi cá nhân cũng có thêm kinh nghiệm cho mình. Đội tác nghiệp hiện trường biết đi sớm hơn, chủ động hơn trong việc liên hệ với các địa phương, ban chỉ huy phòng chống lụt bão của các tỉnh để nhờ giúp đỡ.

Một sự trưởng thành đáng ghi nhận hơn đó chính là tâm lý của những người trong cuộc. Sau hai năm gắn bó với kênh, mọi người đều xác định VTC14 sinh ra để làm bão, làm thiên tai. Khi đã xác định được vai trò, nhiệm vụ của kênh cũng như sứ mệnh của mình thì họ hiểu họ cần phải làm gì.

Những người“săn bão”

Trong đợt làm bão số 4 và số 5, Lưu Phước là người lâm vào tình thế bị động nhất. Phước đang đi công tác ở ĐB Sông Cửu Long làm chương trình cho Môi trường sức khỏe và Sống chung với lũ, thì ở kênh gọi điện hỏi “Còn sức làm bão không?” Sau khi gật đầu cái rụp thì vừa xuống sân bay Nội Bài, Phước đã được đón lên xe phóng thẳng về vùng bão Đồ Sơn mà không hề kịp chuẩn bị thêm gì.

Ngồi trên xe, cả nhóm cố nhai trệu trạo gói mì tôm sống và uống nước để chống lại cơn đói.Gần 9h tối, cả nhóm xuống đến Đồ Sơn, trong khi đó, kênh thông báo: 10h30 có một bản tin lên sóng, liệu có kịp để làm không? Ê-kip lại phải chạy đua với thời gian. Cũng may đã có kinh nghiệm làm bão rồi nên mọi việc được sắp xếp nhanh gọn hơn. Vừa ghi hình, vừa dựng thô để gửi về kênh. Hai người- một biên tập, một kỹ thuật ngồi dựng đến gần 10h30 thì gửi tin bài về kênh. Sáng hôm sau, nhóm của Phước làm được thêm 5 bản tin nữa để gửi về phát trong ngày.

BTV Nhật Anh cũng đã có một mùa “săn bão” đáng nhớ. Buổi sáng, đang tung tăng trên đường đến cơ quan thì cô nhận được điện thoại báo: “Chuẩn bị đi bão nhé!”, thế là cũng chỉ kịp vơ vội mấy bộ quần áo cho vào va li và lên đường.

Những mùa bão trước, Nhật Anh chỉ phụ trách phần thông tin về mưa ở Hà Nội. Bão số 5 là cơ hội đầu tiên cô được trực tiếp tác chiến. Nhỏ nhắn, mảnh mai, Nhật Anh là nữ BTV duy nhất đi làm bão đợt này. Sau khi biết bão có khả năng đổ vào Quảng Bình, chiều tối trong ngày, nhóm lập tức di chuyển vào Nghệ An, dừng lại ở đây làm một bản tin gửi về kênh phát vào lúc 9h tối rồi lại đi vào Hà Tĩnh, tiếp tục ghi hình đến 12h mới lọ mọ đi tìm khách sạn để nghỉ tối. Sáng hôm sau ê-kip hành quân vào Quảng Bình, vừa kịp sáng làm xong thì chiều bão tan. Lại nhận được lệnh di chuyển ra Thanh Hóa để theo dõi tình hình lũ quét ở vùng miền núi. Cứ thế, nhóm đi và đi liên tục trong suốt một tuần liền. Mỗi ngày di chuyển gần 400 km.

“Mình bị say xe 3 lần, mặt mày xơ xác nhưng vẫn phải lên hình, cũng may cứ đứng trước ống kính thì nhập cuộc được luôn nên công việc khá suôn sẻ”- Nhật Anh kể lại. Do thời gian di chuyển liên tục nên việc tìm nhà nghỉ cũng khó. Vào đến Hà Tĩnh lúc nửa đêm, khó khăn lắm cả nhóm mới tìm thấy một nhà nghỉ còn 2 phòng. Bốn anh em gồm cả quay phim phải chia nhau ra hai phòng. Hệ thống nóng lạnh không có nên mọi người phải “nhịn” tắm vì sợ cảm lạnh. “Mình và một biên tập nam phải chui vào một phòng, may còn có 2 giường… Mà lúc đó ai cũng đã quá mệt rồi nên chỉ mong có cái giường là đặt lưng ngủ một mạch đến sáng”.

Cũng trong đợt làm bão này, BTV Trung Kiên đã có một quá trình di chuyển kỷ lục: xuất phát từ Hà Nội đến Đồng Hới, đưa tin bài phản ánh tình hình ở Quảng Bình. Ngay hôm sau lại đi vào Huế, vùng được xem là tâm bão. Sau đó lại di chuyển về xã Hải Dương- Hương Trà. Công cuộc tìm ra cái xã này khá vất vả với cả nhóm. Đường đi khó, xã lại thuộc khu vực đầm phá Tam giang nước bao xung quanh, quảng đường di chuyển chỉ 40 km nhưng phải mất hơn 2 tiếng nhóm mới đến nơi với cung đường độc đạo sát ven biển. Vừa mới kịp làm xong tin bài ở đây thì lại nhận được lệnh của lãnh đạo phải di chuyển về Nam Định. Nhóm ở lại một ngày để đưa tin về tình hình người dân gia cố đê bao, sẵn sàng chống lũ. Khi nhận thấy tình hình bão ở Nam Định suy yếu dần và vẫn trong tầm kiểm soát của người dân thì ê-kip mới yên tâm rút về.

Bão số 4 di chuyển nhanh và suy yếu không gần bờ nên ảnh hưởng không nhiều đến người dân, tuy nhiên, nhóm phóng viên hiện trường cũng đã chuyển tải được không khí chuẩn bị đón bão và các phương án phòng tránh của chính quyền địa phương như di dân, neo đậu tàu thuyền, bảo vệ lương thực, hoa màu. Nhiều lúc sóng 3G chập chờn không gửi tin bài về kênh được, các BTV đành phải gọi điện để tường thuật trực tiếp tình hình về kênh.

Chuyện của những người lo “bếp núc”, “củi lửa”

Qua hai năm làm bão, không chỉ những phóng viên hiện trường dày dạn kinh nghiệm hơn mà những người lo “bếp núc”, hậu phương cũng đã chủ động, linh hoạt hơn trong công việc. Các biên tập viên đã có kỹ năng viết nhanh, dựng nhanh, nên đảm bảo được đúng thời gian phát sóng.

Tổ chức sản xuất có kế hoạch sớm hơn để phân người ra thành các nhóm, đảm bảo các đầu việc chạy trơn tru và phát huy năng lực từng cá nhân. Bên cạnh đó, các bản tin trong ngày của kênh được phân bổ đều đặn hơn, trọng tâm hơn và đặc biệt kênh đã biết vận dụng có hiệu quả các nguồn lực từ bên ngoài như UB Quốc gia tìm kiếm cứu nạn, Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn TW, Ban chỉ đạo phòng chống lụt bão TW… Cũng trong mùa bão 2011, lãnh đạo kênh đã bắt đầu thử nghiệm vai trò mới: MC đồng thời là tổ chức sản xuất với mục tiêu hướng tới là một người có thể làm nhiều việc và chuyên môn hóa dần.

Bên cạnh nhóm Tổ chức sản xuất còn có nhóm cập nhật chuyên thu thập thông tin bão từ các trang mạng, báo chí… để truyền đạt cho phóng viên hiện trường vào mọi thời điểm. Nhóm back-up tiếp nhận hình ảnh và thông tin từ phóng viên từ hiện trường, đọc text, xử lý thành tin bài hoàn chỉnh để phát sóng. Một nhóm nữa chuyên cập nhật thông tin từ địa phương, lấy thông tin từ các đài địa phương để xử lý. Ngoài ra còn có nhóm phụ trợ gồm: đồ họa, công nghệ thông tin, thư ký biên tập và hành chính.

Lãnh đạo kênh, ngoài việc theo dõi sát sao những bước đi của anh em phóng viên còn phải theo dõi các kênh đài khác để cân bằng thông tin, có cái nhìn tổng quát hơn để chỉ đạo kịp thời. Các cuộc họp luôn nóng và căng. Những người tưởng như nhàn nhã nhất là Trợ lý sản xuất thì vào mùa bão phải làm 5 đến 7 vỏ băng mỗi ngày, rồi lo đủ vỏ phiếu, thủ tục giấy tờ cho việc lên sóng một bản tin.

Kênh VTC14 có 3 kỹ thuật, nhưng đến mùa bão, các kỹ thuật viên đều được điều đi cùng các nhóm phóng viên, quay phim, chỉ duy nhất một người được ở nhà. Do các mùa bão trước, Mai Tùng đã ra hiện trường rồi nên năm nay được lãnh đạo ưu tiên cho trực bão ở nhà. Cứ tưởng thế là sướng nhưng cuối cùng Tùng lại là người vất vả và áp lực công việc thì không kém gì những “chiến sĩ” đang xông pha “chiến trường”.

Thường xuyên đều đặn, 5h sáng Mai Tùng đã có mặt ở kênh và phụ trách phần kỹ thuật cho bản tin Cuộc sống 24h chạy hàng ngày. Vào mùa bão, hầu như Tùng có mặt ở cơ quan 24/24 để lo 10 bản tin thường ngày và thêm gần 20 bản tin bão lũ. Toàn bộ hệ thống máy móc gần như quá tải. Thỉnh thoảng lại xảy ra sự cố như treo máy, cháy dây… nhưng cả máy và người vẫn cứ phải gồng mình đảm bảo công việc chạy đúng tiến độ. Bản tin đặc biệt về bão kết thúc vào lúc 11h đêm nên phải gần 1h sáng Tùng mới về đến nhà, ngủ qua loa rồi 5h sáng lại phải lên kênh để tiếp tục một ngày bận rộn.

Ở kênh, BTV Vũ Hương còn ít tuổi, ít kinh nghiệm nhưng được lãnh đạo đánh giá rất cao ở khả năng biên tập, back-up tin bài. Trên những thông tin thô, thậm chí tạp nham mà phóng viên gửi gấp về từ hiện trường, Vũ Hương đã biên tập, gọt giũa thành những phóng sự, tin bài hoàn chỉnh. Kỷ lục của Hương là dựng một phóng sự trong vòng hơn 3 phút để kịp đẩy file vào trường quay phát sóng.

Có lẽ, nói đến thành quả “đánh bão” của VTC mà không nhắc đến “công lao” của cái trường quay chưa đến 10m2 của kênh thì thật thiếu sót. Diện tích bé, với số lượng chương trình lên sóng hàng ngày dày đặc, nhất là vào mùa bão, hầu như trường quay hoạt động hết công suất. Thế nên không tránh khỏi những lúc bàn trộn mic bị đơ, bị mất tiếng MC, hoặc một vài trục trặc máy móc, cháy nổ... Trong hai đợt làm bão số 4 và số 5 vừa qua, kênh ghi hình 23 bản tin trực tiếp trong vòng 4 ngày, bão số 6 ghi hình 11 bản tin. Đó là chưa kể rất nhiều các bản tin khác vẫn phải lên sóng hàng ngày. Mỗi lần mời khách mời đến trường quay thì lại phải di chuyển máy móc để tạo nên không gian rộng để ghi hình. Một trường quay dã chiến, thiếu thiết bị, lại họat động liên tục nên khiến anh em ở kênh cứ nơm nớp lo sợ.

Tuy nhiên, những người “đánh bão” ở VTC14 đã xác định rõ khó khăn không nằm ở sức người hay thiếu thốn vật chất, cơ sở… mà khó khăn chính là ở việc xác định đường đi của bão, bởi các cơn bão càng về sau càng phức tạp và khó nắm bắt diễn biến. Vì thế mọi người đều chủ động cho các tình huống xảy ra để ứng phó kịp thời khi tình hình thay đổi, sao cho bám sát cơn bão, đến đúng tâm bão và đúng giờ nó đổ bộ.

Trò chuyện với các phóng viên, biên tập của VTC14 thì phần lớn đều cho rằng “Năm nay làm bão không đã lắm!”. “Trước lúc đi đã chuẩn bị tinh thần rồi, cứ tưởng đi bão thì sẽ được cống hiến hết mình nhưng ra đến hiện trường thì bão lại không về, chỉ là dự báo, cảnh báo thôi. Mừng cho bà con nhưng với nghề thì cảm thấy hơi hụt hẫng”- BTV Trung Kiên tâm sự.

Hiểu rõ lòng nhiệt huyết của anh em phóng viên, nên lãnh đạo kênh luôn dặn dò mọi người trước lúc lên đường: “Đừng nghĩ rằng đến vùng bão thì sẽ có cảnh mưa to gió lớn, cây cối gãy đổ, nhà cửa tốc mái… mà ra hiện trường, mình nhìn thấy cái gì thì cứ phản ánh đúng như thế. Đó chính là cái mà người xem quan tâm nhất.“

Thanh Hương