Mỗi phóng viên là một… người thợ

“Các phóng viên của Hướng nghiệp nhà nông thì chẳng bao giờ lo thất nghiệp. Nếu không làm phóng viên nữa, họ cũng có nhiều nghề có thể làm được”- đấy là câu nói vui nhưng cũng có phần thật của nhiều người trong kênh VTC16 khi nói về phóng viên của Hướng nghiệp nhà nông. Sở dĩ mọi người nói vậy là bởi theo format của chương trình, phóng viên là người sản xuất đồng thời cũng là nhân vật chính, người thợ học việc của câu chuyện dạy nghề.

Có những bà con giàu lên nhờ Hướng nghiệp nhà nông

Anh Đại, Phó giám đốc VTC16 có lần đã nói: “Thực tế, ở kênh VTC16 thì các chương trình khoa giáo luôn là “hot” nhất. Và nó thực sự chứng minh được định hướng của kênh và của Đài trong việc phát triển kênh chuyên biệt là đúng. Nó tạo nên một phần bản sắc của đài VTC mà các Đài khác không thể có”. Trong số các chương trình khoa giáo ấy, Hướng nghiệp nhà nông lại có một bản sắc riêng, rất đặc thù. Đây là chương trình đào tạo nghề cho nông dân được làm dưới hình thức truyền hình thực tế. Trong câu chuyện ấy, phóng viên là người học nghề, là nhân vật trải nghiệm. Qua mỗi một trải nghiệm của họ, nông dân được tiếp cập và hiểu nghề, xem xong có thể làm được theo ngay.

Trên thực tế, nhiều nông dân đã khởi nghiệp thành công từ chương trình này, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình. Nhiều người trong số họ sau đó đã gửi thư về chương trình để chia vui. Đó là trường hợp của anh Đặng Văn Tiến ở An Khải, Bắc Sơn, Ân Thi, Hưng Yên hoặc anh Lưu Văn Tuyên, (Phương Trung, Thanh Oai, Hà Nội), sau khi học làm theo chương trình Hướng nghiệp nhà nông Kỹ thuật sản xuất nến đã khấm khá lên nhờ nghề làm nến. Anh Trần Đức Thủy, Yên Hòa, Yên Dũng, Hưng Yên học nuôi chim bồ câu qua chương trình “Kỹ thuật nuôi chim bồ câu Pháp” và được VTC16 đưa lên trung tâm giống gia cầm Thụy Phương. Hiện anh đã mở mô hình cung cấp con giống cho bà con lân cận. Anh Nguyễn Tiến Mạnh tại Đại Hưng, Khoái Châu, Hưng Yên học nuôi bồ câu từ anh Thủy và cũng giàu lên từ đây…

Những nghề mà chương trình chọn để hướng nghiệp cho bà con phải là những nghề được các chuyên gia đánh giá là phù hợp, khả thi và có khả năng sinh lời. Bên cạnh đó, cũng có nhiều nghề mới chẳng hạn như nuôi lai tạo kỳ đà, chim trĩ đỏ, đà điểu… hoặc những nghề phi nông nghiệp như kỹ thuật làm đồ mỹ nghệ từ dừa, mây tre đan cũng được chương trình mang vào để hướng dẫn bà con. Đặc biệt những nghề thủ công đơn giản có thể làm trong lúc nông nhàn và quan trọng là tận dụng được những thứ tưởng như đã là “phế liệu” vừa giúp bà con tiết kiệm lại vừa có thêm thu nhập. Chính vì nội dung thiết thực và có tính ứng dụng cao như vậy nên chương trình thường xuyên được bà con gọi điện yêu cầu phát lại hoặc gọi điện, gửi thư yêu cầu giải thích và hỗ trợ thêm.

Mặc dù ra đời từ những ngày đầu tiên thành lập kênh, nhưng cho đến bây giờ chương trình vẫn giữ nguyên được sức hấp dẫn, thậm chí còn hấp dẫn hơn trước nhờ sự đổi mới không ngừng của hình thức thể hiện. Trước đây, format chỉ tập trung hướng dẫn kỹ thuật nhưng giờ cách thức thể hiện giống như một bộ phim sinh động hơn rất nhiều. Nếu như trước, yêu cầu lớn nhất của chương trình là Đúng thì bây giờ, đúng không đủ mà còn phải hấp dẫn, cuốn hút người xem. Có những chương trình dạy nghề sửa xe máy hay trồng và chăm sóc cây cảnh dài 9 tập/ phim nhưng vẫn thu hút một lượng không nhỏ khán giả thường xuyên theo dõi và gọi điện xin tư vấn. Theo BTV Như Quỳnh “lượng phản hồi của khán giả đối với chương trình là thước đo, và đồng thời cũng là nguồn động viên cho những người thực hiện chương trình tin rằng, chương trình đã đi đúng hướng và đã mang lại một điều gì đó thực sự có ý nghĩa cho bà con”.

Mỗi phóng viên là một người thợ

Để tạo ra được những chương trình hấp dẫn như vậy lại là một câu chuyện rất thú vị của các phóng viên trẻ kênh VTC16. Theo tiêu chí đặt ra của chương trình, mỗi phóng viên sau khi làm xong chương trình thì cũng phải biết nghề, thậm chí trở thành thợ.

Được biết, mỗi phóng viên đều tự phải xây dựng kịch bản đồng thời tham gia vào chính kịch bản ấy. Cái khó khăn nhất đối với họ là làm sao tạo dựng tình huống khiến chương trình trở nên hấp dẫn hơn. Mà tình huống thì không phải chương trình nào, nghề nào cũng dễ xây dựng. Chẳng hạn những nghề từ lúc bắt đầu làm cho đến lúc hoàn thành tác phẩm diễn ra trong một khoảng thời gian ngắn như các nghề thủ công đan lát chẳng hạn thì việc tạo ra các tình huống có vẻ như đơn giản hơn đối với các phóng viên. Nhưng những chương trình dạy chăn nuôi thì rất khó vì nó đòi hỏi một quá trình lâu dài và khán giả thì không thể thấy ngay kết quả tức thì.

Như Quỳnh cho biết, mỗi phóng viên có khoảng một tuần để làm một chương trình từ viết kịch bản cho đến khi hoàn thành tác phẩm. Theo định hướng của chương trình là giới thiệu và dạy nghề nên bắt buộc phóng viên phải tham gia học nghề. Trong quá trình học, họ phải đưa ra được những tình huống có thể vấp phải để chuyên gia giải đáp và hướng dẫn cách xử lý. “Trong quá trình tác nghiệp, các phóng viên phải xác định học xong mỗi nghề họ phải trở thành thợ của nghề đó. Chúng tôi vẫn hay trêu nhau, riêng phóng viên kênh này thì không bao giờ lo thất nghiệp, không làm báo nữa thì vẫn còn đầy nghề có thể làm kiếm cơm”, Như Quỳnh cười.

Mà chỉ làm theo hướng dẫn của chuyên gia thôi không đủ, theo kịch bản, phóng viên còn phải biết biểu cảm và tạo tình huống cho chính câu chuyện của mình. Thế nên mới có những câu chuyện hài hước một cách đầy sáng tạo là có chương trình phóng viên nam đi học những nghề đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ, phóng viên nữ học những nghề đòi hỏi sức khỏe và sự xông pha. Đến bây giờ nhắc lại, mọi người trong kênh vẫn cười khi kể về câu chuyện của anh chàng phóng viên Tuấn đi học nghề trang điểm, tạo mẫu tóc còn cô bạn Vui đi học làm lồng chim, Trang học làm nghề ghế nhựa giả mây cũng đeo kính ngồi hàn như một “anh thợ” thứ thiệt, hoặc cũng có khi phải “phi” vào chuồng lợn cho đúng với kịch bản…

Tuy nhiên, ngoài những tình huống được tạo ra một cách có chủ ý như vậy thì cũng có những nghề rất khó làm, bản thân nó đã đầy những khó khăn không lường trước được. Chẳng hạn, phóng viên khi nhập vai thợ học việc phải sử dụng những vật dụng ít khi phải dùng đến như cưa tự động, nếu không cẩn thận có thể gây thương tích cho bản thân. “Nhưng chúng tôi đã xác định, không thể vì khó mà bỏ qua”, Như Quỳnh chia sẻ.