Ðời thay đổi khi ta thay đổi
Chị Nguyễn Thị Hiền chia sẻ: “Mình không hiểu sao, khi yêu nhau thì mọi thứ đều dễ dàng, có đánh chết cũng tưởng như không thể rời xa nhau được nhưng đến khi cưới nhau rồi, chỉ một cái nguýt, một câu nói cũng dễ dàng khiến hai người chia tay. Nhìn xung quanh mình có rất nhiều gia đình bạn bè ly dị, ngoại tình, có cuộc hôn nhân không hạnh phúc mình mới thấy là rất cần thiết phải trang bị những kỹ năng sống trong đời sống vợ chồng”.
Chị Hiền là giáo viên. Lấy chồng được 2 năm, có một cháu nhỏ thì anh đi học tiến sĩ ở nước ngoài. Một năm chỉ về nước thăm vợ được 1, 2 lần, “nên mỗi lần vợ chồng sum họp cứ thấy xa lạ như là khách, chị Hiền cười”. Nhưng buồn nhất là trong thời gian ngắn ngủi ở bên nhau, nhiều khi vẫn xảy ra những bất đồng không đáng có. “Mình là phụ nữ, đi làm về lại phải chăm con, lo cơm nước, nhiều khi tiện mồm kêu ca vài câu. Lúc ấy chỉ cần một lời an ủi thôi là mọi chuyện lại bình thường. Nhưng những lúc ấy chồng mình hay gắt, “không làm được thì đừng làm” khiến mình rất tủi thân. Mình nghĩ, nếu lúc ấy chỉ cần ôm một cái thật chặt là mọi thứ sẽ trôi qua hết. Đến khi tham dự lớp học rồi, nghe các chuyên gia giải thích về sự khác nhau về mặt nhân chủng giữa đàn ông và đàn bà mình cũng hiểu hơn về chính bản thân mình, và biết cách điều chỉnh”, chị Hiền kể.
Khác với chị Hiền, chưa có chồng, thậm chí là chưa có người yêu nhưng chị Nguyệt vẫn rất hào hứng đi học bởi đơn giản theo chị, xung quanh mình có quá nhiều cuộc hôn nhân đổ vỡ của bạn bè, người quen, đồng nghiệp… Vì vậy, cách tốt nhất là ngay từ đầu đã nên trang bị cho mình những kiến thức và kỹ năng sống về hôn nhân để tránh được những vết xe đổ của người đi trước.
Là người tổ chức ra lớp học tiền hôn nhân ở trung tâm CTD, chị Lưu Thị Lịch, Thạc sĩ Tâm lý học cho rằng, thật ra có nhiều đôi không phải không yêu nhau đâu, thậm chí yêu nhiều là khác nhưng họ lại không biết cách thể hiện thế nào để chạm được đến trái tim người kia. Nên nhiều khi cứ bị ám ảnh là người kia không yêu mình, không hết lòng với mình. Rất nhiều trường hợp các cặp đôi xảy ra mâu thuẫn lớn vì những chuyện nhỏ nhặt như vậy, nhưng nếu họ không tìm cách tháo gỡ ngay từ đầu thì mọi chuyện sẽ càng trở nên tệ hại hơn.Các lớp học kỹ năng sống này thực chất là sự ứng dụng của khoa học tâm lý vào trong đời sống, giúp họ tháo gỡ khó khăn bằng những cách điều chỉnh suy nghĩ, hành động theo phương châm “đời thay đổi khi ta thay đổi”.
Chị Phan Bích Thủy, cố vấn cao cấp cho Foundation, chuyên gia về Giới và Gia đình Quỹ Concept và là giảng viên tại Trung tâm Đào tạo phát triển Cộng đồng CTD cho biết, sau mỗi khóa học của chị rất nhiều học viên đề nghị có thêm những lớp học nâng cao. Bản thân chị cũng đã gặp nhiều trường hợp đến gặp để xin tư vấn sâu. Điều đó khiến chị tin rằng, những lớp học tiền hôn nhân như thế này sẽ còn phát triển, đặc biệt là khi xã hội càng hiện đại, càng có nhiều mối nguy cơ đe dọa sự bền vững của gia đình.
Những bài học giữ lửa
Tiền hôn nhân tức là lớp học dành cho những đôi bạn trẻ sắp bước vào cuộc sống gia đình. Thế nhưng, thực tế, thành phần đến những lớp học này thậm chí có cặp đã kết hôn và có con, có người vừa chia tay người yêu, thậm chí có người còn chưa có người yêu. Khác với thái độ rụt rè ban đầu, chỉ sau một thời gian ngắn bắt tay vào buổi học, các học viên đã trở nên rất cởi mở và sẵn sàng chia sẻ.
Thạc sĩ Phan Bích Thủy vẫn còn cảm động khi nhắc đến hai cặp vợ chồng mà chị không thể nào quên. Một là cặp Trường - Dương ở Vĩnh Yên, Vĩnh Phúc, ngày nào cũng đi hơn một trăm cây số cả đi cả về để đến dự lớp học. Một cặp nữa là Bình - Hải ở Hoài Đức, Hà Nội, đã kết hôn được 6 năm và có hai con nhưng vẫn gửi con cho ông bà trông để đi học chẳng thiếu buổi nào. Theo chị Thủy, họ là những người cấp tiến khi đã quan tâm và tìm đến những lớp học như thế này. Trong lớp học của mình chị vẫn thường hỏi học viên, điều gì là quan trọng nhất đối với bạn? Phần lớn mọi người đều trả lời đó là Gia đình. Nhưng khi chị hỏi lại: “Vậy các bạn đã dành bao nhiêu thời gian và sự quan tâm cho nó?” thì hầu như đều giật mình nhận ra hình như mình đã dành cho nó quá ít. Theo chị Thủy, đa phần những học viên tìm đến các lớp tiền hôn nhân này có thể rất giỏi chuyên môn nhưng chưa chắc đã giỏi các kỹ năng “giao tiếp trong hôn nhân”.
Một khóa học tiền hôn nhân sẽ có nhiều nội dung khác nhau. Chẳng hạn như: Hiểu tâm lý hai giới và các giai đoạn của cuộc sống lứa đôi; Sự ra đời của những đứa trẻ; Đời sống tình dục trong hôn nhân; Những giá trị trong cuộc sống hôn nhân; Giải quyết mâu thuẫn trong cuộc sống vợ chồng. Giảng viên của lớp học này đều là các chuyên gia trong từng lĩnh vực. Họ không chỉ nói chuyện, tư vấn mà còn có nhiều buổi học trải nghiệm khá thú vị.
Một khóa học chỉ có 6 buổi nhưng các buổi học không chỉ có trò chuyện, chia sẻ, tư vấn mà còn có nhiều bài tập thực hành. Một buổi học ở Trung tâm Đào tạo phát triển Cộng đồng CTD bắt đầu lúc 7 giờ. Bài giảng về giao tiếp của chị Thủy bắt đầu bằng một bài tập. Mỗi người sẽ viết ra một tờ giấy trắng một câu nói của chồng/ vợ, hay người yêu khiến họ cảm thấy bị tổn thương nhất. Sau đó, mọi người ngồi lại trao đổi và tìm một cách diễn đạt khác cho cùng một nội dung câu nói ấy làm sao vẫn truyền đạt được thông tin cho đối phương mà vẫn không khiến họ cảm thấy bị tổn thương.
Theo thạc sĩ Phan Bích Thủy, vấn đề mà các cặp đôi gặp nhiều nhất trong cuộc sống hiện đại ngày nay là giao tiếp. Có những người đàn ông, đàn bà ra xã hội nổi tiếng là khéo léo giao tiếp, cư xử lịch thiệp, hào hoa nhưng cứ về đến nhà là cái vỏ bọc ấy biến đi đâu mất. Thay vào đó là một ông chồng/ bà vợ nói năng cộc lốc, lạnh nhạt, cáu bẳn. Hầu hết những đôi yêu nhau đều cảm thấy thất vọng và hụt hẫng khi bước từ giai đoạn yêu sang kết hôn. Thúy Hằng, một học viên chia sẻ “khi yêu ông xã thường ăn nói nhẹ nhàng, quan tâm tới cảm xúc của vợ nhưng sau khi kết hôn thì khác hẳn, thậm chí lúc mình nói ông ấy còn chẳng buồn trả lời”.
Như trường hợp của chị Hằng chị Thúy giải thích cái sự “không thèm trả lời đó” là một dạng ngôn ngữ không lời. Có nhiều loại ngôn ngữ không lời kiểu như ánh mắt coi thường, cái nhếch mép cười khinh bỉ, cái nhăn trán, cau mày, thở dài, không nhìn vào mắt… đều là những biểu hiện của ngôn ngữ không lời tiêu cực. Rất nhiều người không để ý đến nó nhưng tác hại của nó thì rất lớn. Nó gây ra cho người chịu đựng nó một loạt các phản ứng sinh học tiêu cực, lâu dần có thể gây ra stress, trầm cảm… cho đối phương”. Khi đến lớp học, nhiều người mới nhận ra điều này và được giảng viên hướng dẫn để cùng nhau điều chỉnh.
Có khá nhiều các bài tập thú vị để điều chỉnh. Chẳng hạn như bài tập vẽ tranh học cách diễn đạt chính xác thông điệp mình muốn nói. Mỗi người sẽ vẽ một bức tranh sau đó hướng dẫn người kia bằng lời vẽ lại bức tranh mình vừa vẽ. Ban đầu mọi người đều thấy việc này thật dễ dàng nhưng khi xem kết quả thì thấy bức tranh sau khác xa với bức tranh ban đầu.
Lớp học cũng giúp họ tìm hiểu những nguyên nhân gây nên bất đồng trong gia đình bằng cách liệt kê các nguyên nhân dẫn đến mâu thuẫn trong gia đình. Sau đó yêu cầu từng đôi một chọn một vấn đề để đóng kịch trong vòng từ 1 - 3 phút. Họ thoải mái sử dụng ngôn ngữ bằng lời, ngôn ngữ không lời. Và sau khi kết thúc cả lớp sẽ cùng nhau thảo luận. Chính vì vậy, các buổi học thường diễn ra khá sôi nổi, vui vẻ và học được nhiều thứ trong chỉ 2 tiếng rưỡi ngồi học.
Thạc sĩ Phan Bích Thủy chia sẻ, “trong các bài giảng của mình tôi luôn cố gắng đi đến tận cùng vấn đề. Chẳng hạn bàn về sự hòa hợp giới, có những sự khác biệt thuộc về đặc thù giới như tại sao đàn ông nói ít nhưng chất lượng, đàn bà nói nhiều nhưng lại lòng vòng. Bàn về tình dục, tại sao con người ngoại tình... Tất cả đều có tính chất nhân chủng học của nó. Và làm sao chia sẻ để học viên họ hiểu được điều đó để biết thông cảm với nhau, lựa cách để bảo vệ tổ ấm của mình”.
Chị Lịch cho biết, thật ra những mô hình này ở nước ngoài từ lâu đã rất phổ biến và hiệu quả nhưng ở Việt Nam thì còn khá lạ lẫm với nhiều người, thậm chí nhiều người nghi ngờ vào tính ứng dụng thực tiễn của nó. Tuy nhiên, cho đến nay phản hồi tốt từ phía những học viên đã đến học tại các trung tâm này khiến cho chị tin rằng, tương lai sẽ nhiều người biết, quan tâm và tìm đến nó hơn. Bởi vì, cuộc sống càng hiện đại người ta càng phải tìm cách để cân bằng giữa công việc và gia đình và gia đình có êm ấm, hòa thuận, hậu phương có vững chắc thì sự nghiệp mới thuận buồm xuôi gió.
H.T

