Lạt mềm

Mình gặp Thủy tại lớp tập huấn thay sách giáo khoa do Sở tổ chức. Biết Thủy là giáo viên dạy toán ở một trường điểm của thành phố, mình nửa đùa nửa thật bảo: “Nếu sau này tớ có gửi thư tay đến xin cho con cháu vào “lò luyện” của cậu thì đừng từ chối nhé”. Thủy nói em không mở lớp dạy thêm ở nhà, không dạy thêm ở trường. Chỉ chuyên đi “đánh thuê” cho các lò trong mấy trường đại học. Họ mở lớp, thu tiền, mời thì em dạy. Học trò mình cũng không biết mình dạy ở đâu. Khỏi mang tiếng bị bắt buộc đi học lớp ngoài giờ của cô.

Hai chị em đang cười nói râm ran thì một cậu con trai từ trên gác bước xuống. Chưa kịp hỏi thì Thủy đã giới thiệu “em trai em đấy” rồi quay sang cậu bé nói: “chào chị Phương đi em”. Thủy theo thằng bé vào bếp không quên ngoái lại dặn mình: “Chị đọc báo chờ em chút. Đến giờ Tuấn đi học rồi. Em làm cho nó bát mỳ đã”.

Thủy kể nhà em có “sáu con vịt giời”. Lần nào đưa u em đi đẻ, thầy em cũng cắp theo một nắm rơm và một ấm nước. Đến trạm xá là nhóm lửa đun nước ngay. Khi nghe thấy tiếng reo: “con gái rồi” thì ông bỏ về. Bà ngoại em, các bá, các dì cứ thay phiên nhau phục vụ. Đẻ xong chưa được mười ngày, u em đã phải ra ao giặt tã. Hơn tháng là đi làm đồng bình thường như mọi người. Tụi em, cứ con chị trông con em mà lớn.Bảo ban nhau học hành, rồi đi thoát ly mỗi đứa mỗi nơi.

Hồi ấy chưa có quy định “mỗi gia đình chỉ có từ một đến hai con” như bây giờ. Thầy em tuy chỉ có toàn “vịt giời”, nhưng nhà em đứa nào học cũng giỏi, đi thi hết huyện lại tỉnh nên bà con tín nhiệm lắm. Đầu tiên ông được bầu làm chủ nhiệm Hợp tác xã. Sau rồi lên đến chủ tịch xã, đang định cơ cấu lên huyện thì có thằng Tuấn. Mình đùa xen vào: “bà già đẻ… dai nhỉ”. Thủy bảo, nếu u em đẻ được thì đã không sao…

Ở quê em, đàn ông không có con trai rất khổ. Ma chay, cỗ bàn, cưới xin luôn bị đem ra làm đầu câu chuyện. Có ông giả tỉnh giả say còn chỉ vào mặt thầy em mà lè nhè: “Ông Lũy kia không có thằng chống gậy thì xuống ngồi mâm nia với mấy bà nấu bếp”. Có dạo thầy em không thèm đi một đám nào trong làng. Ông bảo đến đấy mà nghe chúng chửi à. U em luôn mặc cảm có lỗi với thầy em về chuyện đó.

Nói ba tháng, chẳng ai nói được ba năm. Ở trường, người ta cũng nể thầy em mà không kỷ luật cô giáo. Ngày cô giáo sinh, U em đón về nhà mình chăm như chăm con gái đẻ. Chè lá vằng, sưởi than củi, canh rau ngót thịt nạc, gà kho gừng… đủ ba tháng. Thằng Tuấn giống thầy em như lột nên U em càng vui. Tụi em nhất nhất phải một điều thưa dì, hai điều thưa dì… Mỗi lần em về chơi, U em đều dặn mua cho cu Tuấn thứ nọ, sắm cho cu Tuấn thứ kia. Thầy em sau đó cũng xin nghỉ luôn việc ở xã. Suốt ngày ông quanh quẩn làm ngựa cho thằng Tuấn cưỡi, nhong nhong nó lên cổ đi khắp làng. U em đi vắng thì chớ, về nhà câu đầu tiên là hỏi: “Em Tuấn của U đâu rồi?”. Cô giáo ở cùng nhà em đến khi thằng Tuấn được năm tuổi thì xin chuyển trường sang huyện khác. Lúc đi, cô ấy chỉ nhờ thầy U em dạy cho thằng Tuấn biết hương khói cho cả ông bà và “bố” nó ở bên nhà. Nghe đâu cô ấy đã gá nghĩa cùng một ông cán bộ về hưu, góa vợ.

Thằng Tuấn vào cấp ba thì thầy u em đều đã già. Nó được thầy u em chiều chuộng nên cũng chểnh mảng học hành. Em bảo đưa “cậu” lên để hai cháu nó kèm cặp. May mà cũng vào được đại học chị ạ. Hai “con vịt” nhà em đi vắng cả nên có nó nhà cửa cũng đỡ hiu quạnh. Năm nào em cũng mua quà tết cho nó mang về biếu cô giáo. Mẹ nó không sinh nở thêm. Em bảo nó là cây cột cho cả ba người dựa vào. Vì thế phải cố gắng làm một cây gỗ tốt.

Hôm vừa rồi Thủy gọi điện tíu tít. Chị ơi con gái em về chơi. Chị đến xem mặt con dâu tương lai nhé. Mình đến nơi không gặp thằng Tuấn. Hỏi thì Thủy bảo, nó được trường cho đi trao đổi sinh viên năm cuối ở Ý. “Thầy U em vui như tết. Gặp ai cũng khoe thằng Tuấn thế này, thằng Tuấn thế kia”. Mình bảo U Thủy mà chẻ lạt bán, chắc chắn sẽ đắt như tôm tươi.

Thanh Chung