“Làm giá” và thể diện Quốc gia

Sáng nay uống cà phê lại gặp thằng bạn. Hắn biết thể nào tôi cũng đến nên đợi sẵn. Sau câu chào, hắn phang ngay:

- Ông điện lực, ông xăng dầu, bà y tế lại đang đòi tăng giá ông ạ. Cứ như thế này thì gay go to.

- Ông phải nghĩ thoáng lên một chút. Không tăng giá bán bằng các nước trong khu vực, thì làm sao thu hút nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào đó. Bằng cớ là 13 dự án nhiệt điện buộc phải trả lại Chính phủ vì thiếu vốn. Thiếu vốn, còn thiếu điện dài dài. Rồi dịch vụ y tế thì vẫn dừng ở mức 3000 đồng cho 1 lần khám, bèo quá, chưa bằng tiền công cho 1 miếng vá xe máy. Mà ông có thấy nước mình giờ đầy đường các loại ô tô đời mới thậm chí, siêu xe loại vài chục tỉ cũng khối thế mà giá xăng lại rẻ hơn các nước khác, ông bảo thế coi sao được.

- Nhưng lương của mình còm cõi, đâu có cao như các nước. Cái gì cũng nâng lên thì sống thế nào nổi.

- Phải ráng thôi. Các bác điện lực, xăng dầu, y tế họ cũng khổ tâm lắm chứ. Mỗi khi ra nước ngoài, nghe họ chê giá bán điện, bán xăng, giá khám bệnh của mình thấp, nghĩa là nước mình còn lạc hậu, các bác ấy chỉ muốn tìm lỗ nẻ chui xuống. Đành phải tăng giá lên. Nước mình là nước anh hùng, đánh thắng ba đế quốc to, chẳng lẽ mấy cái vấn đề giá điện, giá xăng… cỏn con mà để thế giới người ta coi thường à. Phải giữ thể diện quốc gia chứ !

- Nhưng như thế dân mình sẽ khổ!

- Dân mình chịu khổ quen rồi. Ngày xưa ăn rau tàu bay, uống nước lã, thắp đèn dầu còn sống khỏe nữa là. Mọi người thắt lưng, buộc bụng để ngẩng cao đầu trước thế giới chứ!

- Ông điện lực luôn kêu lỗ. Nhưng báo cáo tài chính năm nào đấy, lãi mấy ngàn tỷ đồng. Ông đòi chi 1.002 tỷ để thưởng cho cán bộ, nhân viên ngành điện. Như thế có bất công không?

- Nhiệm vụ của ông điện là làm ra điện. Nay ông đầu tư vào viễn thông, du lịch, địa ốc... vốn phát triển nguồn điện bị chia sẻ, nên điện cứ thiếu hoài. Đầu thế kỷ 21 rồi mà điện chập chờn như hồi thập niên 70, 80 của thế kỷ trước. Buồn quá.

- Việc gì phải buồn. Đầu tư đa ngành mới hợp thời đại ông ạ. Ông dầu khí mở ngân hàng trách chi ông Điện. Ngay ông cũng thế. Có chính thất rồi mà vẫn tòm tem cô này, cô khác. Có sao đâu. Phải thông cảm cho ông Điện chứ! Ngày xưa kinh tế chưa phát triển, nhà máy điện ít nên thiếu điện. Ngày nay kinh tế phát triển quá nhanh, thiếu điện cũng là lẽ đương nhiên. Thủy điện đã hết tiềm năng, nhiệt điện thì khó khăn vì vốn. Phải từ từ khắc phục. Quốc hội khi đặt chỉ tiêu phát triển đất nước, phải hỏi ý kiến ngành điện mới dám biểu quyết. Quan trọng lắm.

- Theo ông phải khắc phục thiếu điện như thế nào ?

- Thiếu điện thì cúp điện chứ làm sao nữa. Ta cúp luân phiên, cúp cách nhật, cúp giờ cao điểm, cúp những ngành không quan trọng. Tăng cường bán bóng đèn tiết kiệm điện, ký kết giao ước với các địa phương cam kết tiết kiệm điện… Rồi cũng đâu vào đấy thôi.

- Cái kế sách cúp điện là vô trách nhiệm. Các nước người ta thừa điện mà mình lại thiếu điện. Dân tình kêu ca ghê lắm.

- Chỉ những nuớc phát triển mới không thiếu điện. Ông xem châu Phi, một số nước Đông Nam Á, Tây Á thiếu điện triền miên. Điện ở ta được thế này là khá rồi. Dân mình lúc nào mà chẳng kêu ca. Kêu ca đã thành mốt rồi. Kêu ca có khi cũng hay, chứng tỏ xã hội Việt Nam rất dân chủ. Ở nước khác, kêu ca là công an xích tay ngay.

- Vậy quan điểm của ông thế nào về tăng giá điện?

- Tăng giá điện sẽ thêm vốn làm ra điện. Tăng giá điện còn làm cho bộ mặt quốc gia sáng sủa hơn so với các nước trong vùng, vì chúng ta đuổi kịp họ về giá điện. Vinh dự lắm chứ.

Thế còn các dịch vụ y tế. Đương nhiên dù họ không nói ra điều mà người bệnh biết rất rõ là không ai chỉ bỏ ra có 3000 đồng mà có thể khám được bệnh. Thậm chí thương binh, bà mẹ Việt Nam anh hùng còn được miễn phí khám bệnh nhưng trong phiếu khám thường có yêu cầu chiếu chụp X quang, chụp cắt lớp, xét nghiệm máu, điện tâm đồ… khiến cho cuối cùng tổng chi phí lên tới nửa triệu đồng, ông vẫn cho là có lý à?

-Thì lương cơ bản của ông đã tăng từ 120.000 đồng từ (năm 1999) lên 830.000 đồng mà giá dịch vụ y tế vẫn không thay đổi chẳng phải vô lý sao?

Vâng, vô lý thế mà sao gần hai mươi năm nay họ không kêu ca gì, hay họ ngủ nướng trong bao cấp, kết dư thậm chí cho vay lấy lãi đến nỗi có nguy cơ mất trắng tiền tấn nay mới bừng tỉnh và đòi tăng giá luôn một lèo. Không lẽ họ không hiểu giờ đang là thời điểm lạm phát cao, số hộ nghèo không giảm? Còn nhớ ngành Bảo hiểm đã công bố năm ngoái kết dư tới 3.500 tỉ đồng dù vẫn còn 45 vạn hộ không có khả năng mua bảo hiểm y tế. Nếu mua hết sẽ dư nhiều hơn.

-Tóm lại giá dịch vụ y tế sẽ vẫn phải tăng để tránh sự vô lý, cũng như giá điện, giá xăng, giá than, giá máy bay thôi.

- Ông nói vậy thì bênh vực cho ông độc quyền rồi. Phải phá bỏ thế độc quyền mới mong bà con dễ thở.

- Nhà nước không thể bỏ độc quyền những ngành quan trọng. Nếu giao cho tư nhân kinh doanh những ngành này, nhỡ bị kẻ địch xúi giục, họ không phát điện, không cung cấp xăng dầu nữa… thì nhà nước biết làm thế nào. Đây là chiến lược bảo vệ an ninh chế độ ông ạ. Thôi ráng chịu cực vài mươi năm, nhất định nước ta sẽ đủ điện. Mà đủ điện thì các thứ khác cũng sẽ ổn thôi.

- Nói như ông không lọt cái lỗ nhĩ.

- Ông lại nóng rồi. Ông đừng dân chủ quá trớn kẻo oan mạng đó.

Hắn vồ lấy ly cà phê đá, uống ực một hơi cạn sạch rồi phủi đít đùng đùng bỏ về. Hắn có vẻ tức tối lắm. Đúng là đồ lạc hậu…

Nguyễn Đức Đát