Khung kỹ năng số: 'Thước đo' mới giúp người dân tự tin làm chủ công nghệ

Lấy nền tảng con người làm trung tâm

Bám sát các mục tiêu chiến lược của Nghị quyết 57, ngày 29/4/2025, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Quyết định số 757/QĐ-BKHCN về Khung kiến thức, kỹ năng số cơ bản và Hướng dẫn đánh giá, xác nhận hoàn thành mức độ phổ cập kỹ năng số. Văn bản này tạo ra tài liệu tham chiếu quan trọng để các cơ quan, đơn vị tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, đồng thời giúp người dân tự học, tự phát triển kỹ năng số theo nhu cầu cá nhân, nâng cao khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động hiện đại.

Cấu trúc khung kiến thức, kỹ năng số cơ bản tập trung vào hai nhóm chính: Nhóm kiến thức (bao gồm kiến thức về chuyển đổi số, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo - AI) và Nhóm kỹ năng (gồm sử dụng thiết bị số, khai thác dữ liệu, giao tiếp và hợp tác trên môi trường số, sáng tạo nội dung số, đảm bảo an toàn an ninh mạng và giải quyết vấn đề nhờ ứng dụng công nghệ).

Chuyển đổi số (CĐS) lấy người dân làm trung tâm, và thước đo thành công của quá trình không nằm ở số lượng nền tảng được dựng lên, mà nằm ở mức độ người dân làm chủ công nghệ, sử dụng thành thạo và an toàn các dịch vụ số trong đời sống hằng ngày.

Khung kiến thức, kỹ năng số cơ bản được thiết kế chuyên biệt, phân tầng rõ rệt cho các nhóm đối tượng trọng điểm nhằm đảm bảo tính thực tiễn và dễ tiếp cận.

Đối với người dân nói chung, khung kỹ năng số hướng tới phổ cập các kỹ năng thiết yếu như sử dụng dịch vụ công trực tuyến, định danh điện tử, nhận diện lừa đảo trực tuyến và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Mục tiêu trong năm 2026, có tới 80% người dân trong độ tuổi trưởng thành có trí thức cơ bản về chuyển đổi số, có kỹ năng số, sử dụng tốt thiết bị thông minh để khai thác thông tin, sử dụng nền tảng, dịch vụ số thiết yếu và tham gia tương tác an toàn trên môi trường số. 60 triệu người dân trong độ tuổi trưởng thành được xác nhận đạt phổ cập trí thức về chuyển đổi số, kỹ năng số trên nền tảng VNeID.

Đối với nhóm cán bộ, công chức, viên chức, khung kỹ năng số tập trung vào năng lực quản lý điều hành dựa trên dữ liệu, vận hành hệ thống chính quyền điện tử, bảo mật thông tin công vụ và khai thác hiệu quả các công cụ trợ lý ảo chuyên ngành. Năm 2026 kỳ vọng 100% cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong khu vực công có hiểu biết về chuyển đổi số, kiến thức và kỹ năng số, sử dụng tốt các nền tảng dịch vụ số phục vụ công việc.

Đối với nhóm học sinh, sinh viên, khung kỹ năng số tập trung vào việc trang bị nền tảng tư duy số, kỹ năng khai thác, kiểm chứng thông tin, sáng tạo nội dung số lành mạnh và phòng tránh các cạm bẫy trên không gian mạng. Mục tiêu trong năm 2026 đạt 100% học sinh từ cấp tiểu học được trang bị kiến thức, kỹ năng số để phục vụ học tập, nghiên cứu và sáng tạo, nhận biết được nguy cơ, có kỹ năng đảm bảo an toàn trên môi trường số.

Đối với người lao động trong doanh nghiệp, khung kỹ năng số hướng tới thúc đẩy năng lực ứng dụng công nghệ vào quy trình sản xuất, thương mại điện tử, thanh toán số và tối ưu hóa năng suất lao động trong bối cảnh kinh tế số. Năm 2026, 100% người lao động tại các doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hợp tác xã có kiến thức cơ bản về công nghệ số, có kỹ năng số, sử dụng tốt thiết bị thông minh để phục vụ sản xuất, kinh doanh, nâng cao năng suất lao động.

Khung kỹ năng này hoạt động như một thước đo chuẩn hóa, giúp mỗi cá nhân tự soi chiếu, đánh giá chính xác trình độ hiện tại của bản thân thuộc nhóm nào, từ đó định hình lộ trình tự học, bồi dưỡng kiến thức theo tinh thần phong trào bình dân học vụ số.

Khoảng cách số bị xoá nhoà

Là địa phương tiên phong triển khai xây dựng khung kỹ năng số cho người dân, ông Đỗ Đình Quang, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Hưng Yên, cho biết, tỉnh đã xác định phát triển nhân lực số là nhiệm vụ trọng tâm, gắn với mục tiêu phát triển công nghiệp hiện đại và thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Hưng Yên đã ban hành nhiều chương trình, đề án phát triển nguồn nhân lực, đặt mục tiêu đến năm 2030 phổ cập kỹ năng số cơ bản cho người lao động, đồng thời nâng cao tỷ lệ lao động có kỹ năng số nâng cao và chuyên sâu. Các hoạt động đào tạo, tập huấn cho cán bộ, công chức, triển khai phong trào bình dân học vụ số và các lớp phổ cập công nghệ thông tin được thực hiện đồng bộ, góp phần nâng cao rõ rệt năng lực của đội ngũ lao động địa phương.

Ở khối doanh nghiệp, tại Nhà máy Bông Sen của Nestle Việt Nam đã triển khai mô hình “Nhà máy kết nối”, số hoá toàn bộ dữ liệu và quy trình sản xuất, đi kèm với việc đào tạo số hoá cho người lao động, từ đó giúp cắt giảm tới 60% các hoạt động không tạo ra giá trị. Đây là một điển hình cho thấy vai trò của việc đào tạo kỹ năng số cho người lao động, đem tới hiệu quả cao trong sản xuất và vận hành.

Khung kỹ năng số không chỉ là kiến thức mà còn là công cụ hỗ trợ việc chuyển đổi số cho người dân, doanh nghiệp. Nếu như trước kia, mỗi lần đi làm các thủ tục hành chính như đất đai hay giấy phép kinh doanh trực tuyến, chị Nguyễn Thị Lan (38 tuổi, tiểu thương tại Hà Nội) thường phải nhờ con cháu hướng dẫn vì sợ bấm nhầm, thao tác sai. Từ khi có trợ lý ảo hướng dẫn từng bước bằng tiếng Việt rất trực quan, chị có thể tự thao tác trên điện thoại thông minh ngay tại nhà mà không gặp khó khăn gì.

Khi mỗi người dân được trang bị đầy đủ thước đo năng lực và công cụ hỗ trợ đắc lực, khoảng cách số sẽ bị xóa nhòa. Đó chính là bệ phóng vững chắc để Việt Nam hiện thực hóa khát vọng xây dựng một xã hội số toàn diện, an toàn, văn minh và thịnh vượng trong kỷ nguyên mới.