Khởi công phục dựng Điện Kính Thiên: Ngoại lệ chưa từng có của UNESCO

Sau 15 năm nghiên cứu và khảo cổ, Điện Kính Thiên sẽ bước vào giai đoạn bảo quản, tu bổ, phục hồi. (Nguồn: TTXVN)

Trước Lễ khởi công phục dựng Điện Kính Thiên, năm 2010, khi được UNESCO công nhận Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội) là Di sản văn hóa thế giới, Chính phủ Việt Nam đã cam kết triển khai các biện pháp bảo tồn, nghiên cứu, phát huy giá trị di sản.

Tháng 7/2025, tại kỳ họp lần thứ 48 tổ chức tại Busan (Hàn Quốc), Ủy ban Di sản thế giới của UNESCO thông qua Quyết định số 48 COM 7B.25 về “Tầm nhìn về việc chỉnh trang, tôn tạo trục trung tâm của Hoàng thành Thăng Long”. Trong đó, UNESCO đồng thuận với việc phục dựng Điện Kính Thiên và không gian chính Điện Kính Thiên.

Đồng thời UNESCO cũng cho phép Việt Nam “hạ giải có kiểm soát” 6 tòa nhà Pháp vốn nằm trong vùng lõi của di sản Hoàng thành Thăng Long để phục vụ việc phục dựng Điện Kính Thiên. Đây là trường hợp cá biệt, Việt Nam đã chứng minh được việc bỏ các công trình này không làm giảm giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản thế giới Hoàng thành Thăng Long.

Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội Nguyễn Thanh Quang giải thích “hạ giải có kiểm soát” nghĩa là trước khi hạ giải, các công trình này đã được số hóa, để sau khi hạ giải, công trình không còn hiện hữu ở đó nhưng sau này vẫn còn tồn tại ở dạng thức khác.

“Hơn 50 năm Công ước về Bảo vệ Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới được Đại hội đồng UNESCO thông qua, chưa có quốc gia nào được UNESCO cho phép bỏ các công trình trong vùng lõi di sản thế giới.

Chúng ta đã minh chứng và thuyết phục được UNESCO cho phép và việc phục dựng đảm bảo tính giá trị nổi bật toàn cầu của Hoàng thành Thăng Long, nên UNESCO mới đồng ý cho chúng ta phục dựng Điện Kính Thiên”, ông Nguyễn Thanh Quang cho biết.

Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực do Việt Nam và UNESCO đồng tổ chức từ ngày 27/9 - 1/10/2026 tại Hà Nội và Ninh Bình, quy tụ khoảng 250 đại biểu trong và ngoài khu vực, gồm đại diện các cơ quan chính phủ, chuyên gia di sản, đơn vị quản lý di sản, nhà nghiên cứu, đại diện cộng đồng, chủ thể nắm giữ tri thức và thanh niên.

Hội nghị hướng tới tạo diễn đàn khoa học quốc tế để tiếp tục nghiên cứu, trao đổi về tính xác thực trong bảo tồn di sản thế giới, gắn với Giá trị nổi bật toàn cầu, tính toàn vẹn và các giá trị văn hóa của di sản. Thông qua đối thoại giữa các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế và giới chuyên gia, hội nghị hướng tới tìm kiếm những cách tiếp cận phù hợp với đặc điểm lịch sử, văn hóa, xã hội và điều kiện thực tiễn của khu vực châu Á - Thái Bình Dương, hướng xây dựng “Văn kiện Hà Nội về Tính xác thực và Di sản”.