Học kém vì kém thông minh?

Đã thành thông lệ, hằng năm cứ kết thúc học kỳ I chuyển sang học kỳ II của chương trình lớp 1 là có không ít phụ huynh dẫn con đi khám để xin giấy chứng nhận trẻ chậm phát triển. Giấy này gọi chính xác là chứng nhận sức khỏe tâm thần, tâm lý. BV sẽ kết luận chính xác dạng tật của trẻ: Khuyết tật trí tuệ, khó khăn về vận động hay học lực (nếu có) để làm cơ sở cho bé học hòa nhập hoặc chuyển sang trường chuyên biệt theo quy định.

Ông Nguyễn V. có cháu nội là bé S. (sáu tuổi, ở Bình Thạnh) rất bất bình khi kết thúc học kỳ 1, cô giáo phê bé S. học kém, không tập trung, chậm hiểu, viết chậm và đọc chưa nhanh so với các bạn trong lớp. Cô yêu cầu gia đình đưa bé S. đi khám bệnh chậm phát triển. Ông V. bức xúc: Gia đình không chủ trương cho cháu học đọc, viết trước khi vào lớp 1. Ngay từ đầu năm học, giáo viên chủ nhiệm của bé S. đã kiểm tra chất lượng để phân loại em nào đọc thạo, em nào đọc chậm hoặc chưa biết đọc; biết cầm bút viết a, b, c hoặc chưa biết cộng trừ phạm vi 10. Em nào chưa biết gì như bé S. sẽ bị phân biệt đối xử và phụ huynh em đó sẽ bị giáo viên phàn nàn.

Mẹ bé Nguyên (Gò Vấp) cho biết con chị vào học hai tuần ở lớp 1 đã bị cô giáo phê là học kém. Khi cô giáo yêu cầu gia đình dắt bé đi khám bệnh nhằm sắp xếp cho bé hưởng chính sách ưu tiên dành cho trẻ khuyết tật thì chị vô cùng hoang mang và bức xúc vì không ngờ con mình bị nhà trường gắn mác là trẻ khuyết tật!

Chị Xuân cũng có con học lớp 1 tâm sự lúc bé Kiên con chị học lớp lá, chị có tham khảo ý kiến cô hiệu trưởng thì được khuyên không nên cho bé học trước chương trình vì như vậy là làm mất đi niềm hứng thú học tập của con mình sau này. Nhưng khi con vào lớp 1, chị mới tá hỏa vì hầu hết các bạn của bé Kiên đã biết đọc, biết viết, biết làm toán. Con chị trở thành học sinh cá biệt do học chậm. Cô giáo nhận xét: “Chậm đọc, chữ xấu, chưa biết làm toán” và yêu cầu chị đưa con đến bệnh viện khám.

Kết quả học tập cho thấy trẻ học kém trong lớp thường biểu hiện: Không nhận dạng được mặt chữ, khó khăn trong việc đọc, đánh vần, học số, viết… Nhưng thực tế trong một số trường hợp trẻ học kém được dẫn đến khám bệnh, các chuyên viên tâm lý đo chỉ số thông minh IQ thì thấy ở mức trung bình, thậm chí là cao hơn trung bình.

Không chỉ một số trẻ có vấn đề chậm phát triển thật sự mới cần tờ giấy chứng nhận để nộp cho nhà trường mà ngay cả những đứa trẻ có biểu hiện nói lắp, nói ngọng… cũng bị phán là “chậm phát triển”. Một cậu bé được điểm cao về toán, Anh văn... nhưng có khi lại rất rụt rè khi tiếp xúc với người khác hay không phân biệt nổi một con ngỗng với một con vịt. Hay một đứa trẻ khác thường học kém ở lớp nhưng chỉ cần xem qua một món đồ chơi là có thể về nhà làm giống y hệt, hay truyền đạt lại một lời nhắn của khách với cha mẹ một cách chính xác. Như vậy cả hai đứa trẻ trên đều không thể kết luận là chậm phát triển được.

Nếu đứa trẻ chỉ bị nói ngọng (rối loạn phát triển ngôn ngữ), hiếu động… hoàn toàn có thể trở thành trẻ bình thường, tránh hiện tượng trẻ nào cũng bị “chụp mũ” là chậm phát triển. Kết luận của bác sĩ giúp giáo viên có cơ sở tìm ra phương pháp giảng dạy phù hợp sao cho mỗi trẻ tiếp cận với việc học dễ dàng hơn, tuyệt đối không dùng kết quả kiểm tra tâm lý như lá bùa hộ mệnh chạy đua với thành tích giảng dạy.

Rõ ràng tờ giấy chứng nhận được ngầm hiểu việc trẻ học không tốt là “tại trẻ” chứ chẳng phải do cô dạy dở. Có thể thông cảm với “hàng trăm” thứ áp lực đổ xuống người giáo viên, nhất là khi lớp có thêm một vài trẻ “tiếp thu chậm” thì càng đòi hỏi trách nhiệm và sự kiên nhẫn của người thầy lớn hơn. Thế nhưng bên cạnh những giáo viên chịu khó chăm chút cho các em học sinh chậm vẫn còn nhiều trường hợp bị bỏ lơ như cho các em ngồi cuối lớp để không ảnh hưởng đến bạn bè và kỷ luật của lớp. Trẻ muốn làm gì thì làm nhưng cuối năm vẫn được lên lớp để cô không mang tiếng dạy dở.