Giám đốc Sở Công Thương Cần Thơ muốn các tỉnh không cạnh tranh làm gạo ST25

Chia sẻ về đề xuất xây dựng trung tâm liên kết, sản xuất và chế biến sâu nông thủy sản vùng Đồng bằng sông Cửu Long tại Hội nghị ngành Công Thương phía Nam ngày 22/10, ông Ngô Thái Chân, Giám đốc Sở Công Thương TP Cần Thơ, cho rằng việc liên kết giữa các địa phương trong vùng hiện chưa bền vững, đang tồn tại tình trạng đầu tư, phát triển những nhóm sản phẩm tương tự nhau.

Ông đề nghị cần một mạng lưới liên kết hoạt động hiệu quả, có cơ chế phối hợp chung giữa các sở công thương. Liên kết phải xác định rõ lĩnh vực ưu tiên của từng địa phương, hạn chế tình trạng đầu tư trùng lặp và cạnh tranh trực tiếp không cần thiết.

Để liên kết hiệu quả, lãnh đạo Sở Công Thương Cần Thơ cho rằng cần quy chế phối hợp, phân định rõ mỗi địa phương phát huy thế mạnh riêng của mình. Địa phương nào đã có thế mạnh ở lĩnh vực này thì các địa phương khác phải xây dựng thế mạnh ưu tiên ở lĩnh vực khác, tránh cạnh tranh.

“Ví dụ như đối với ngành hàng gạo, Cần Thơ thương hiệu gạo ST25, là gạo ngon nhất thế giới thì cũng không nên có địa phương nào cạnh tranh với thương hiệu gạo ST25 này với Cần Thơ, mà tập trung vào ngành khác.

Tương tự, đối với cua, Cà Mau có lợi thế riêng cần được phát huy, và Cần Thơ cũng không cạnh tranh về thương hiệu cua mà dành nguồn lực để làm những việc khác”, ông Ngô Thái Chân nói.

Theo Giám đốc Sở Công Thương Cần Thơ, muốn các địa phương có sự phân định rạch ròi thế mạnh của mình thì cần đầu tàu là TP.HCM đứng ra xây dựng quy chế, các địa phương nghiên cứu, thống nhất. Bộ Công Thương là trọng tài, tư vấn, giám sát để các địa phương thực hiện đúng quy chế phối hợp.

“Nếu chúng ta xây dựng được quy chế phối hợp như vậy, tôi tin mỗi địa phương sẽ rất mạnh dạn trong việc đầu tư, phát triển thế mạnh của mình và ‘né’ thế mạnh của địa phương khác. Để mỗi địa phương đều có cơ hội phát triển ngành hàng thế mạnh, tăng khả năng tham gia chuỗi xuất khẩu”, ông Ngô Thái Chân đề xuất.

Ông cho rằng TP.HCM làm đầu tàu bởi đây là thị trường tiêu thụ lớn nhất vùng kinh tế phía Nam, là thị trường xuất khẩu chủ lực, nên việc chủ trì xây dựng quy chế cần TP.HCM thực hiện. Có như vậy thì liên kết vùng mới bền vững và các địa phương tránh cạnh tranh nhau, để phát huy thế mạnh của mình; dành nguồn lực phát triển sản phẩm có thế mạnh và bổ trợ cho nhau trong chuỗi cung ứng chung.

Theo Giám đốc Sở Công Thương TP.HCM Bùi Tá Hoàng Vũ, các địa phương trong vùng cần kết hợp giữa cạnh tranh và liên kết, hỗ trợ nhau cùng phát triển, chứ không phải địa phương có thế mạnh sản phẩm này thì nơi khác không được tập trung phát triển.

“Tham gia sự kiện xúc tiến thương mại, hội chợ quốc tế, chúng tôi nhận thấy Thái Lan luôn có thông điệp rất rõ ràng, rằng nhắc đến gạo là nhắc đến Thái Lan. Trong khi đó các địa phương chúng ta ai cũng muốn khẳng định mình là số một về gạo, khiến đối tác quốc tế đôi khi khó nhận diện đầu mối và thương hiệu đại diện.

Cần vừa phát huy thế mạnh riêng của từng địa phương, vừa xây dựng sự liên kết chung, để nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam trên thị trường quốc tế”, ông Bùi Tá Hoàng Vũ đề xuất.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng cho rằng chỉ có thị trường trong nước người tiêu dùng mới phân định, hiểu sản phẩm nào là đặc trưng của vùng miền nào. Còn hàng Việt ra thị trường quốc tế phải xây dựng tiêu chuẩn thống nhất, có khả năng cạnh tranh về chất lượng và uy tín, để hàng Việt Nam cạnh tranh với hàng hóa các nước.

Nếu các địa phương chỉ tập trung cạnh tranh riêng lẻ mà thiếu liên kết, doanh nghiệp Việt Nam có thể gặp bất lợi trong đàm phán và bị đối tác gây sức ép về giá.

Bà Thắng yêu cầu nghiên cứu kỹ lợi thế của từng tỉnh, từng nhóm sản phẩm của các địa phương Đồng bằng sông Cửu Long, từ đó hình thành chuỗi liên kết từ vùng nguyên liệu, chế biến, tiêu chuẩn chất lượng đến xúc tiến thương mại và phân phối.

Đặc biệt với mặt hàng gạo, các địa phương cần tăng cường phối hợp để xây dựng tiêu chuẩn chung, nâng cao chất lượng và phát triển thương hiệu.

“Các sở công thương chủ động đề xuất một số ngành hàng, sản phẩm có tiềm năng để tập trung triển khai sâu, từ vùng nguyên liệu, chế biến, xây dựng thương hiệu đến xúc tiến xuất khẩu và phòng vệ thương mại.

Các đơn vị có thể lựa chọn một số sản phẩm trọng điểm để phối hợp thực hiện ngay trong một quý, xác định rõ khó khăn, giải pháp và kết quả cần đạt. Cách làm này sẽ giúp hoạt động liên kết vùng đi vào thực chất, thay vì dừng lại ở các báo cáo chung”, bà Thắng nói.

Theo định hướng xây dựng trung tâm liên kết, sản xuất và chế biến sâu nông thủy sản vùng Đồng bằng sông Cửu Long được Sở Công Thương Cần Thơ đưa ra, trung tâm này không nên hiểu đơn thuần là một dự án hay một khu đất cố định. Đây cần là một mạng lưới liên kết có sự phân vai trò rõ ràng giữa các địa phương, dựa trên lợi thế riêng của từng nơi.

Cần Thơ tập trung phát triển chế biến sâu, phát huy thế mạnh trong lĩnh vực lúa gạo, đồng thời hỗ trợ chuyển giao công nghệ, phát triển logistics, kho lạnh và xúc tiến thương mại.

Các địa phương khác tập trung phát triển vùng nguyên liệu, xây dựng các trung tâm đầu mối và phát huy thế mạnh đối với từng ngành hàng đặc trưng.

Trong mô hình đó, TP.HCM giữ vai trò là thị trường tiêu thụ lớn, đồng thời là cửa ngõ kết nối xuất khẩu quan trọng của toàn vùng.

Ông Chân nhấn mạnh điểm nghẽn của Cần Thơ nói riêng và toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long nói chung là tỷ trọng chế biến sâu nông thủy sản còn rất thấp. Chỉ số tồn kho rất cao. Chỉ số tồn kho ngành chế biến thực phẩm trong 9 tháng năm 2026 của vùng tăng khoảng 30,8%.

Như với thủy sản, sản phẩm đóng hộp hiện chỉ chiếm khoảng 4% tổng sản lượng sản lượng phi lê đông lạnh toàn vùng.