Đối ngoại Việt Nam và thước đo mới của hội nhập

Đường lối nhất quán, nhiệm vụ rộng hơn

Ngày 25/9, chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Liên hợp quốc, Hoa Kỳ và Canada đã khép lại. Việt Nam nêu lập trường về hòa bình tại Đại hội đồng Liên hợp quốc, thúc đẩy hợp tác kinh tế với Hoa Kỳ và nâng quan hệ với Canada lên Đối tác Chiến lược. Ba kết quả cùng đặt ra một yêu cầu: mở rộng quan hệ phải đi liền với tăng cường nội lực.

Trước đó, vào tháng 8/2024, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc. Đây là chuyến công du nước ngoài đầu tiên của ông sau khi trở thành lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam. Tháng 9/2024, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm cấp Nhà nước tới Cuba. Tới tháng 11 cùng năm, Tổng Bí thư Tô Lâm thăm chính thức Malaysia.

Tháng 3/2025, Tổng Bí thư thăm Indonesia, Ban Thư ký ASEAN và Singapore - quan hệ với hai nước được nâng lên Đối tác Chiến lược toàn diện. Tháng 5/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm thăm chính thức Liên bang Nga và dự Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Chiến thắng trong chiến tranh Vệ quốc vĩ đại. Tới tháng 8, Tổng Bí thư Tô Lâm thăm cấp Nhà nước tới Hàn Quốc. Tháng 10/2025, Tổng Bí thư thăm chính thức Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ireland. Đầu tháng 12/2025, ông thăm cấp Nhà nước tới Lào.

Tháng 4/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước trở lại Trung Quốc trong chuyến công tác nước ngoài đầu tiên sau khi Việt Nam kiện toàn các chức danh lãnh đạo Nhà nước. Quan hệ láng giềng và ASEAN tiếp tục giữ vị trí ưu tiên. Trong tháng 5-6/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đi thăm Ấn Độ, Sri Lanka, Thái Lan, Singapore và Philippines. Tháng 8/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã tới Australia và New Zealand.

Trong tháng 9/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga, thăm chính thức Cộng hòa Pháp và dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ tại Paris, trước khi tới New York và Ottawa. Văn kiện với Nga nhấn mạnh năng lượng; với Pháp, nhấn mạnh khoa học, công nghệ. Các chuyến đi cho thấy quan hệ với bạn bè truyền thống và những đối tác tại nhiều châu lục được thúc đẩy song song.

Đó là sự tiếp nối đường lối ngoại giao độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa. Điểm đáng chú ý của giai đoạn hiện nay là vị trí đối ngoại trong chiến lược phát triển.

Theo phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Nghị quyết Đại hội XIV lần đầu xác định ngoại giao, đối ngoại là nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên”. Giữ vững môi trường hòa bình và huy động thêm nguồn lực cho đất nước trở thành hai mặt gắn bó của công tác đối ngoại.

Tại Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 ngày 22/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh xung đột và đối đầu không phải điều tất yếu; Việt Nam đề cao Hiến chương Liên hợp quốc, luật pháp quốc tế và Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982.

Hai ngày sau, Việt Nam và Canada nâng quan hệ lên Đối tác Chiến lược. Đây là chuyến thăm Canada đầu tiên của một Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1973.

Quan hệ đối ngoại đi vào bài toán phát triển

Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/1/2025 đặt hội nhập quốc tế trong mối liên hệ với việc phát huy nội lực.

Tháng 2/2026, trong bài viết Đẩy mạnh đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm xác định: “Giai đoạn thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng (2026-2031) là giai đoạn bản lề, có tính quyết định việc bứt phá trở thành nước phát triển, thu nhập cao, trình độ tiên tiến. Hoặc sẽ lặp lại bài học mắc kẹt trong bẫy thu nhập trung bình khi nhiều điểm nghẽn có tính cấu trúc trong mô hình phát triển và quản trị quốc gia dần bộc lộ”.

Cũng trong bài viết này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng kỷ nguyên mới đòi hỏi phải triển khai “đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới”: Bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia dân tộc; lấy hòa bình, độc lập, tự chủ, tự cường là nền tảng; đặt người dân là trung tâm của mọi chính sách; coi đóng góp cho cộng đồng quốc tế là trách nhiệm.

Nghị quyết số 06-NQ/TW ngày 19/5/2026 cụ thể hóa đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng, hướng tới giữ vững môi trường hòa bình và mở thêm không gian phát triển. Tại hội nghị quán triệt Nghị quyết 06 ngày 11/6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu định hướng đưa ngoại giao từ bảo vệ không gian phát triển sang kiến tạo năng lực phát triển quốc gia; từ hội nhập thị trường sang kiến tạo thị trường; từ tham gia luật chơi sang góp phần định hình luật chơi.

Nội hàm ấy hướng công tác đối ngoại đến những việc cụ thể: tìm thị trường phù hợp cho doanh nghiệp, kết nối nghiên cứu với sản xuất, thu hút nhân lực và tri thức để phục vụ những mục tiêu phát triển trong nước.

Nội dung hợp tác đối ngoại đang được mở rộng theo hướng ấy. Với Trung Quốc, hai nước bàn về kết nối kinh tế, hạ tầng và khoa học, công nghệ. Với Liên bang Nga, năng lượng tiếp tục là một trụ cột; đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được chú trọng hơn. Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Australia vào tháng 8 dẫn tới ba tuyên bố chung về làm sâu sắc quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện, sức chống chịu kinh tế và kết nối khoa học, công nghệ.

Tại New York ngày 21/9/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tiếp Trưởng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Jamieson Greer, hoan nghênh tiến triển đàm phán và mong sớm ký Hiệp định Thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng.

Việt Nam cũng đề nghị cách tiếp cận tổng thể với những vấn đề còn tồn tại, trong đó có cuộc điều tra theo Mục 301 Đạo luật Thương mại năm 1974 của Hoa Kỳ. Hiệp định hiện vẫn là mục tiêu hai bên hướng tới.

Với Canada, quan hệ Đối tác Chiến lược có 8 trụ cột, bao gồm thương mại, đầu tư, chuỗi cung ứng, công nghệ số, năng lượng, an ninh lương thực, quốc phòng, an ninh, giáo dục và giao lưu nhân dân. Phạm vi ấy phản ánh tiềm năng hợp tác rộng hơn một hiệp định thương mại.

Tuyên bố chung Việt Nam - Canada nêu việc Bộ trưởng Ngoại giao hai nước phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng Kế hoạch hành động triển khai quan hệ Đối tác Chiến lược. Trong cuộc phỏng vấn sau chuyến đi, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết các bộ, ban, ngành, địa phương và các đơn vị sẽ cùng đối tác cụ thể hóa cam kết với Canada, Hoa Kỳ thành chương trình, kế hoạch có lộ trình, thời hạn và phân công rõ ràng.

Doanh nghiệp cần đáp ứng tiêu chuẩn của đối tác; các địa phương phải chuẩn bị điều kiện tiếp nhận dự án và nhân lực. Đó là phần việc trong nước để tận dụng các cơ hội đối ngoại.

Từ cam kết đến kết quả

Ở bình diện đa phương, Việt Nam đăng cai lễ mở ký Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng tại Hà Nội năm 2025. Tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 tháng 5/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước phát biểu dẫn đề về kiến tạo hòa bình và phòng ngừa khủng hoảng. Việt Nam cũng đang chuẩn bị đăng cai Năm APEC 2027. Mỗi hoạt động có tính chất riêng, thể hiện sự chủ động tham gia giải quyết vấn đề chung.

Theo Quyết định số 198-QĐ/TW ngày 10/6/2026, Bộ Chính trị thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương về đối ngoại và hội nhập quốc tế do Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm làm Trưởng ban.

Tại Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 ngày 1/8, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ: một số thỏa thuận được cụ thể hóa còn chậm; quan hệ chính trị tốt đẹp ở một số nơi chưa chuyển hóa tương xứng thành thị trường, dự án, công nghệ và lợi ích cho người dân, doanh nghiệp. Sau mỗi chuyến thăm cấp cao phải có kế hoạch triển khai, nêu rõ cơ quan chủ trì, tiến độ và cách kiểm tra.

Đặt trong bối cảnh chuyến công tác vừa kết thúc, yêu cầu đó xác định các công việc tiếp theo. Quan hệ mới với Canada đã có 8 trụ cột và nhiệm vụ xây dựng Kế hoạch hành động; đàm phán thương mại với Hoa Kỳ đã đạt tiến triển và tiếp tục hướng tới ký kết.

Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cũng nêu việc tận dụng tri thức của các tổ chức Liên hợp quốc, nhất là kinh nghiệm xây dựng thể chế trong những lĩnh vực mới. Đây là những đầu việc có thể giao trách nhiệm, theo dõi tiến độ và đánh giá kết quả.

Hơn hai năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đối ngoại Việt Nam tiếp tục mở rộng quan hệ trên nền tảng độc lập, tự chủ. Dấu ấn trong chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là yêu cầu gắn quan hệ quốc tế với phát triển đất nước, chuyển thỏa thuận thành công việc có người thực hiện và kết quả kiểm chứng được. Đó là thước đo cho chặng đường hội nhập tiếp theo.