Doanh nghiệp chịu lãi suất 25%/năm, có được ký lại?

(VTC News) - Ông Cao Sỹ Kiêm, Nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho rằng: Theo nguyên tắc, khi lãi suất tiền gửi và lãi suất tiền vay tăng hay giảm thì ngân hàng phải gọi khách hàng đến ký lại. Những hợp đồng đã ký trước đó ở mức 25 - 26%/năm cũng phải ký lại, giảm xuống theo mức lãi suất mới.

Liên quan đến việc Ngân hàng nhà nước vừa tuyên bố đưa lãi suất cho vay về mức 17 - 19%/năm và quy định trần lãi suất tiền gửi là 14%/năm, PV VTC News đã có cuộc trao đổi với ông Cao Sỹ Kiêm, Nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước về vấn đề này.

Vừa qua, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã tuyên bố sẽ đưa lãi suất cho vay về mức 17 - 19%/năm và nghiêm túc thực hiện trần lãi suất huy động là 14%/năm sau một thời gian ngấm ngầm bị đẩy lên 17 - 18%/năm, thậm chí là 19%/năm. Theo ông, đây có phải là thời điểm thích hợp không?

Đây là chủ trương đúng và kịp thời, thể hiện nghiêm túc việc thực hiện Nghị quyết 11. Thời điểm đưa ra quyết định nà đã có những yếu tố kinh tế mới và có thể làm được.

Thứ nhất, tình hình diễn biến lạm phát đang trên đà giảm xuống. Vài tháng gần đây, tỷ lệ lạm phát luôn dưới 1%. Theo dự báo, đến năm 2012, chúng ta sẽ thực hiện duy trì mức lạm phát ở 9 - 10%, và lãi suất kỳ vọng sẽ là 12%/năm.

Thứ ba, lần này NHNN rất quyết tâm chỉ đạo, thể hiện ở chỗ có giải pháp, có chương trình hành động kiên quyết và có chế tài xử lý nghiêm những ngân hàng nào vi phạm.

Như đã biết, chúng ta đã rất nhiều lần tuyên bố hạ lãi suất, nhưng không ít lần vẫn chỉ là hình thức. Vậy lần này, theo ông, chúng ta có thể thực hiện được không?

Muốn làm được và có chuyển biến rõ nét, chúng ta đáp ứng thêm 5 - 6 yêu cầu nữa. Kết hợp cùng với các giải pháp khác như các giải pháp về chính sách tài khóa, chính sách thương mại, đầu tư,…sao cho lạm phát giảm xuống.

Cụ thể là bội chi ngân sách, nhập siêu phải giảm xuống, lạm phát giảm thì lãi suất mới giảm. Chứ giảm lãi suất mà 1 tháng nữa áp lực lạm phát lại tăng lên, các mặt hàng lại có biểu hiện tăng giá thì không thể duy trì mức lãi suất đó được.

Các NHTM cũng phải lên phương án cơ cấu lại tiền gửi và cho vay, để có chiến lược phát triển và triển khai phù hợp.

Mặc khác, lãi suất tiền gửi giảm, thì cùng phải giảm lãi suất cho vay. Nếu không sẽ tạo ra lỗ hổng, thiệt cho người gửi và lợi cho ngân hàng. Thí dụ, bắt người gửi hưởng mức lãi suất 14%/năm, trong khi ngân hàng cho vay ở mức 20 - 21%/năm, tức là ăn lãi 7%/năm, thì người gửi chắc chắn sẽ mất lòng tin và gây rối hệ thống ngân hàng.

Do vậy, các NHTM buộc phải ép lãi suất cho vay xuống. Đích của lãi suất tiền gửi là lãi suất cho vay và đích của lãi suất cho vay là để giải cứu sản xuất.

Nhưng giảm xuống thì những hợp đồng đã ký trước đó ở mức 25 - 26%/năm cũng phải ký lại, giảm xuống theo mức lãi suất mới. Theo nguyên tắc thì khi lãi suất tiền gửi và lãi suất tiền vay tăng hay giảm thì đều phải gọi khách hàng đến ký lại ở mức mới. Nếu không điều chỉnh cho họ, khi tăng bắt ký tăng, giảm không giảm thì rất có thể sẽ thành vấn đề lớn và gây bất ổn thị trường.

Ngoài ra, việc giảm lãi suất cho vay như vậy sẽ gây khó khăn rất lớn đối với các ngân hàng nhỏ. Vì vậy, NHNN phải hỗ trợ các ngân hàng này, giúp họ chịu đựng được mặt bằng lãi suất chung. Có sự phối hợp đồng bộ giữa các ngân hàng. Không để xảy ra tình trạng một ngân hàng phá “vây” ảnh hưởng dây chuyền đến cả hệ thống.

NHNN phải theo dõi sát tình hình diễn biến của thị trường để có điều chỉnh linh hoạt, thì mới có thể cành không.

Mức lãi suất mới đã được đưa ra đến nay là 15 ngày, tuy nhiên theo phản ánh từ các doanh nghiệp và trên báo chí, thì lãi suất vay thực tế vẫn cao hơn so với mức 17 - 19%/năm. Trong khi đó, điểm mới của quyết định lần này là hành động quyết liệt và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Ông đánh giá thế nào về vấn đề này?

Quyết định này được đưa ra hôm 1/9, mới qua 15 ngày, tôi nghĩ chưa giải quyết được gì. Bao giờ cũng thế, có quyết định xong thì các ngân hàng bắt đầu tiến hành phổ biến chính sách, lên chương trình, xét duyệt hồ sơ cho cái mới. Do đó, theo tôi mới có vài ngày, cũng chưa cho vay được gì hết.

Có ý kiến cho rằng, việc siết chặt trần lãi suất huy động ở mức 14%/năm và giảm lãi suất cho vay, sẽ khiến cho nhiều ngân hàng nhỏ chịu sức ép lớn về tính thanh khoản, thậm chí dẫn đến đổ vỡ. Vậy có giải pháp nào đối với các ngân hàng không, thưa ông?

NHNN phải “thò bàn tay” ra để cho các ngân hàng này không bị vỡ thôi, cụ thể, NHNN có thể cho vay tái chiết khấu, cho vay qua thị trường mở, thị trường qua đêm để không mất cán cân thanh toán, không gây rối thị trường và không bị vỡ nợ.

Mặt khác, phải làm cho người dân có quan niệm ngân hàng nhỏ cũng như ngân hàng lớn, muốn rút tiền lúc nào cũng được. Nếu một vài lần không rút được tiền, sẽ dẫn đến tâm lý ngân hàng mất khả năng thanh toán, không trả được tiền cho khách hàng. Và vì vậy, họ sẽ nhanh chóng rút hết tiền, để chuyển sang gửi ở các ngân hàng lớn. Như vậy sẽ rất nguy hiểm.

Vừa qua, trên báo chí có công bố một số doanh nghiệp được vay với đúng mức lãi suất quy định. Tuy nhiên, theo một số ngân hàng, việc áp dụng mức lãi suất này chỉ được tiến hành với các doanh nghiệp lớn và là khách hàng “ruột” của ngân hàng. Vậy đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, phải làm thế nào để tiếp cận được mức lãi suất này?

Vốn ít, các ngân hàng cũng buộc phải lựa chọn khách hàng tốt, khách hàng “ruột” và khách hàng lớn. Còn các doanh nghiệp vừa và nhỏ không phải khách hàng “ruột” của họ, điều kiện cũng không đảm bảo như các doanh nghiệp lớn, nên các doanh nghiệp vừa và nhỏ gặp phải rất nhiều khó khăn.

Vì vậy, theo tôi các NHTM phải có tiêu chuẩn cho vay rõ ràng. Ví dụ cho vay xuất khẩu, cho vay nông thôn với lãi suất thấp phải cụ thể ra và vốn đưa ra phải kiểm tra và khống chế chặt chẽ.

Xin cảm ơn ông.

Châu Anh