Đề xuất chỉ phong tỏa tài khoản tương ứng mức phạt tiền, tịch thu, bồi thường

Nội dung trên nêu tại báo cáo tổng hợp, nghiên cứu, tiếp thu, giải trình đối với ý kiến của đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ và hội trường về dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) được VKSND Tối cao trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội sáng 25/9.

Liên quan quy định về phong tỏa tài sản tại Điều 141, một số đại biểu đề nghị chỉ phong tỏa phần tài sản thực sự cần thiết. Đối với pháp nhân đang hoạt động, cần có cơ chế duy trì các khoản tiền tối thiểu phục vụ trả lương, thực hiện nghĩa vụ thuế và các hoạt động thiết yếu, dưới sự giám sát chặt chẽ của cơ quan có thẩm quyền. Đồng thời, cần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bên thứ ba khi tài sản của họ bị ảnh hưởng bởi vụ án.

Một số ý kiến khác đề nghị biện pháp phong tỏa phải bảo đảm tính tương xứng, cần thiết, không làm đình trệ hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp; đồng thời cho phép áp dụng các biện pháp khác thay thế phong tỏa tài khoản trong những trường hợp phù hợp.

Giải trình nội dung này, VKSND Tối cao cho biết Bộ luật hiện hành và dự thảo Bộ luật sửa đổi đều quy định chỉ phong tỏa số tiền trong tài khoản “tương ứng” với mức có thể bị phạt tiền, tịch thu tài sản hoặc bồi thường thiệt hại.

Cơ quan soạn thảo cho rằng quy định này bảo đảm biện pháp phong tỏa chỉ được áp dụng trong phạm vi thực sự cần thiết, tránh ảnh hưởng quá mức đến quyền tài sản và hoạt động bình thường của tổ chức, cá nhân.

“Việc quy định nguyên tắc khi thực hiện phong tỏa tài khoản phải bảo đảm một mức tiền tối thiểu để duy trì tiền lương, nghĩa vụ thuế và các hoạt động thiết yếu của pháp nhân là nội dung không thuộc trách nhiệm chứng minh của cơ quan tiến hành tố tụng và phạm vi điều chỉnh của Bộ luật này”, VKSND Tối cao nêu quan điểm.

Theo Điều 141 dự thảo Bộ luật, biện pháp phong tỏa tài khoản chỉ áp dụng đối với người bị buộc tội về tội mà Bộ luật Hình sự quy định hình phạt tiền, tịch thu tài sản hoặc để bảo đảm bồi thường thiệt hại, khi có căn cứ xác định người đó có tài khoản tại tổ chức tín dụng, Kho bạc Nhà nước, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, tổ chức quản lý tài khoản giao dịch, tài khoản lưu ký chứng khoán hoặc tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản số.

Phong tỏa tài khoản cũng được áp dụng đối với tài khoản của người khác nếu có căn cứ cho rằng số tiền trong tài khoản đó liên quan đến hành vi phạm tội của người bị buộc tội.

Dự thảo Luật nêu rõ, chỉ phong tỏa số tiền trong tài khoản tương ứng với mức có thể bị phạt tiền, bị tịch thu tài sản hoặc bồi thường thiệt hại. Người được giao thực hiện lệnh phong tỏa, quản lý tài khoản bị phong tỏa mà giải tỏa việc phong tỏa tài khoản thì phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Thẩm tra nội dung này, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận định biện pháp phong tỏa tài khoản là một trong những biện pháp cưỡng chế được áp dụng trong quá trình giải quyết vụ án hình sự nhằm tránh tẩu tán tài sản.

Theo Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, việc áp dụng các biện pháp này cần được quy định chặt chẽ, vừa bảo đảm giải quyết vụ án hình sự, vừa không ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của các chủ thể liên quan.

Về vấn đề này, khi giao chỉ tiêu cho các cơ quan tư pháp, Nghị quyết số 34 được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất quy định việc áp dụng các biện pháp kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản... phải đúng căn cứ, thẩm quyền, trình tự; bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người thứ ba ngay tình và không làm đình trệ hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp.

Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị VKSND Tối cao tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện quy định về biện pháp phong tỏa tài khoản, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của các chủ thể có liên quan.