Hotline: 0855.911.911 
RSS 
Bà vừa nói tới “Bi kịch”? Liệu có phải người phụ nữ Việt Nam vẫn đang bị chông chênh, giằng xé giữa những giá trị truyền thống và hiện đại?
Đương nhiên là họ bị giằng xé, bị chông chênh như vậy! Tôi nhớ Viện Goethe từng tổ chức một cuộc Hội thảo “Thế nào là phụ nữ thành đạt?”. Khi đó tôi đã nghĩ rằng: “Phụ nữ Việt Nam muốn thành đạt trong xã hội hôm nay thì không hề dễ dàng, có lẽ hầu hết trong số những người thành đạt là phụ nữ, đều phải trải qua bi kịch”. Tôi còn muốn nghĩ thêm, đó chính là bi kịch của sự phát triển hiện đại. Bước vào xã hội hiện đại, phụ nữ Việt Nam vẫn buộc phải làm hai việc mà trong truyền thống họ không quen làm song song, (bởi phụ nữ ngày xưa chỉ quanh quẩn phục vụ chồng con trong khuôn viên gia đình. Đến nhân vật Nora trong kịch “Nhà búp bê” của Ipsen thoạt đầu cũng tưởng là mình chỉ làm người nội trợ, sống dựa hẳn vào chồng, hàng ngày xin tiền chồng đi chợ là được hạnh phúc, nhưng cuối cùng đã nhận được một bi kịch của sự vỡ lẽ: hạnh phúc không phải vậy. Vì thế hạnh phúc của người phụ nữ hiện đại, đó là: Phục vụ gia đình và phục vụ xã hội. Từ một người vốn quanh quẩn trong gia đình, giờ chuyển thành người của xã hội, thậm chí người của công chúng, thì phải học lấy một nghề và học rất nhiều. Phải học Tây, học Ta, học ngoại ngữ, kĩ năng.. đủ thứ trên đời… thì mới đủ hành trang sống cho một phụ nữ hiện đại, nhất làphụ nữ trí thức.
Muốn phục vụ tốt xã hội thì gia đình sẽ có nguy cơ không được chăm sóc đến nơi đến chốn, nên dễ xảy ra bi kịch, và ngược lại. Thật khó để có thể làm xuất sắc hai việc cùng một lúc. Tôi dám chắc kiểu người phụ nữ đạt tới sự hài hòa xuất sắc cả hai việc: việc nước việc nhà, như bà Tôn Nữ Thị Ninh chẳng hạn, ở Việt Nam không nhiều lắm. Tôi ngờ rằng chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay.
Nhưng hi sinh cho chồng, cho con, cho xã hội, đó đã trở thành phẩm chất tốt đẹp mà dường như người phụ nữ Việt Nam nào cũng muốn hướng tới… Nó dường như trở thành bản năng của họ..
Bản năng ấy rất tự nhiên. Nhưng nếu biến nó thành tham vọng thì đến tuổi này tôi chắc rằng không có cách nào làm được hai việc đó xuất sắc như nhau. Và đương nhiên, càng cố làm thì họ càng tự làm mình chìm trong bi kịch hơn. Phục vụ gia đình, phục vụ xã hội, trong quá trình thực hiện hai công việc ấy, vì cái này hoặc vì cái kia họ đều phải trả giá cả. Mà trả giá đắt đấy!
Phần lớn phụ nữ Việt Nam vẫn đang cố gắng làm một lúc hai việc đó, và rồi họ cảm thấy mình “phải chịu gánh nặng kép”, bị vắt kiệt sức lực…
Điều này một phần do xã hội phải chịu trách nhiệm. Một xã hội tạo cho phụ nữ những điều kiện thoải mái thì họ hoàn toàn có thể làm tốt một lúc hai việc. Tuy nhiên, như tôi đã nói ở trên, xã hội chúng ta đang vận động, biến chuyển cho nên ngay lập tức tạo điều kiện tốt cho phụ nữ (cả về luật pháp lẫn các mối quan hệ) rất khó.
Có phần nào sự bất bình đẳng xuất phát từ chính những người phụ nữ chứ không phải từ xã hội?
Tất nhiên. Các cụ nói “Tại anh, tại ả, tại cả đôi bên”, “Tiên trách kỷ, hậu trách nhân”. Bản thân người phụ nữ hôm nay cũng chưa ý thức được sự bình đẳng của mình. Họ chưa được trang bị những kiến thức, kĩ năng để nhận thức đúng về sự bình đẳng, để theo kịp với những sự vận động, biến đổi chung của xã hội, và điều đó cũng là lý do gây ra những bi kịch cho chính bản thân họ.
Người ta vẫn thường kêu lên khi gặp một sự vụ nguy hiểm “Làng nước ơi, cứu tôi” chẳng hạn, vì người nông dân xưa chỉ quen sống trong cái làng, và “nước” theo quan điểm truyền thống, chính là hình ảnh phóng to của làng (vẫn theo nghiên cứu tổng kết của cụ Đào Duy Anh), vì thế, nước ta giống hệtmột cái làng to. Phụ nữ sinh ra trong một cái làng to nếu không được chuẩn bị kiến thức, kỹ năng thì liệu họ đã ngay lập tức sống tốt trong một xã hội, một thành phố hiện đại?
Tôi nhớ cách đây 10 năm, khi Nauy (một nước đã mất hàng thế kỉ để đạt đến bình đẳng giới) muốn thông qua vở kịch “Nhà búp bê” để giáo dục bình đẳng giới ở Việt Nam. Vở kịch nói về nhân vật chính là cô Nora, một phụ nữ luôn cảm thấy hạnh phúc khi được ở nhà chăm chồng, chăm con. Cho tới khi biến cố xảy ra, cô nhận thấy mình không khác gì một con búp bê trong tay chồng. Nora quyết định rời bỏ “Nhà búp bê” để tìm lại mình với tư cách một con người. Sau khi vở kịch công diễn ở nhà hát Tuổi trẻ, VTV6 đã làm buổi hội thảo, với câu hỏi “Nora sẽ đi đâu sau khi rời khỏi nhà” cho phụ nữ trẻ Việt Nam? Trong một hội thảo quốc tế cũng đưa ra câu hỏi này, thì có người Trung Quốc cho rằng cô ấy sẽ đến “khu đèn đỏ”, một vài người cho rằng “cô sẽ kiếm một công việc nào đó để làm lại cuộc đời”. Rất nhiều người Việt cho rằng “Cô ấy giận chồng vớ vẩn thôi, tôi chắc Nora Việt bế con sang hàng xóm một lúc rồi vể. Chồng giàu, con đẹp như thế sao phải đi đâu?”.Đó hẳn là một ý thức phụ thuộc người đàn ông đã hằn sâu vào trong não rất nhiều người phụ nữ Việt hiện đại?.
Nói vậy thì cũng nên trách những người đàn ông. Đa số họ không muốn tồn tại, không muốn chấp nhận cái gọi là bình đẳng giới?
Tất nhiên. Bạn không thể tách sự bình đẳng giới của phụ nữ ra khỏi mối quan hệ với đàn ông. Ngoài việc phụ nữ phải tự nhận thức về sự bình đẳng ấy thì chính đàn ông cũng muốn chèn ép ngay cái nhận thức đó của vợ, của bạn gái, của em gái mình. Khi tôi lấy chồng lần thứ nhất, chồng tôi nói việc của tôi là sinh con, chăm sóc gia đình. Tôi hỏi thế còn việc của một nhà báo thì sao? Chồng tôi bảo vứt đi, thay bằng việc đánh máy, khỏi phải gặp ai, khỏi phải viết bài, khỏi chạy long nhong ngoài đường… Và bắt tôi lựa chọn hoặc đánh máy hoặc làm báo. Kết quả chúng tôi chia tay. Lần thứ hai thất bại cũng cùng một nguyên nhân gần gần như vậy.
Đàn ông Việt Nam ý thức gia trưởng đã nằm sâu trong máu họ. Nhiều người trong số họ thích thể hiện, thích quyết định trong khi thực tế có những việc họ không thể nào quyết định được.
Liệu bình đẳng giới có dẫn tới sự đồng đẳng, tức là đàn ông và phụ nữ ăn chơi như như nhau, hưởng thụ như nhau, hút thuốc như nhau, và… vô trách nhiệm như nhau không, thưa bà?
Bình đẳng không phải là sự đua đòi. Càng không phải là việc con gà tức nhau tiếng gáy hay kém miếng khó chịu. Và càng không có nghĩa đàn ông làm gì tôi cũng phải làm việc ấy. Bình đẳng về mặt triết học là tôi ý thức được thân phận của mình sinh ra không phải để làm nô lệ cho anh, cũng không phải để thấp hơn anh trong gia đình, mà cùng hòa hợp tôn trọng nhau với sâu thẳm tính cách đàn bà và thẳm sâu tính cách đàn ông. Thế giới có đàn ông và đàn bà làm gì nếu họ không phải là hai nửa của nhau, để suốt đời phải đi tìm nhau, để hòa hợp, để hòa nhập, để hạnh phúc bên nhau và sinh con đẻ cái?
Bình đẳng phải dựa trên việc nhận chân nó trong ý thức triết học của người phụ nữ chứ không phải bình đẳng một cách mù quáng. Đàn ông hút thuốc tôi hút thuốc, đàn ông uống rượu tôi uống rượu… Nếu vậy thì tôi làm đàn ông luôn cho xong, cần gì phải sinh con, phải làm phụ nữ? Trong cấu trúc cơ thể đã quy định bản năng gốc của từng giới rồi.
Đến bây giờ bà có thấy mình có được cái gọi là bình đẳng giới cho bản thân không?
Tôi đã phải tự đoạt lấy nó chứ làm gì tự nhiên mà có? Nếu muốn đạt đến bình đẳng giới mà xung quanhxã hội chưa cho phép thì tự mình phải trả giá thôi.
Làm thế nào để đạt đến bình đẳng giới mà không phải trả giá?
Cái đó cũng là ao ước của tôi đấy. Bởi giá không phải trả đắt như thế thì giờ này tôi đã có thêm một đứa con, có một gia đình yên ấm. Sẽ có hai người chứ không phải thui thủi cô đơn một mình như bây giờ.
Bà có tiếc không?
Tiếc nhưng cũng không tiếc. Vì tiếc cũng chẳng được gì!
Cách đây không lâu có cô học trò đến nói với tôi: “Em muốn trở thành cô”. Tôi nói “Tôi không phải là trường hợp tốt cho bạn. Bạn có nuôi con được một mình không, có ở một mình được không, có dám đánh đổi không?”. Ở một mình không có gì hay nhưng tôi phải trả giá. Cái số của tôi nó là như thế. Tôi hiểu điều đó, nhưng không phải vì thế mà tôi thích một mình và tôi thù ghét đàn ông. Cho tôi làm lại tôi vẫn sẽ làm như thế bởi tôi là một trong số những người phụ nữ đương đại muốn sống đúng với thân phận của mình và tôi không thích bị ràng buộc bởi những thói quen cũ kĩ.
Nhưng đâu phải ai cũng mạnh mẽ, dám trả giá giống bà? Vậy có giới hạn nào cho bình đẳng giới không?
Giới hạn của mỗi người là khác nhau. Mỗi người phải tự trang bị tất cả các kĩ năng sống của một người phụ nữ trong xã hội hiện đại để nhận thức được thì sẽ tự biết giới hạn của mình là đến đâu, mình sẽ phải vượt qua cái gì? Bi kịch cũng là một giới hạn của xã hội mà con người phải tự vượt qua nó!
Cảm ơn bà!
K.T
Bình luận 
