Đạo diễn Nguyễn Mạnh Tuấn và góc quay cận cảnh với nghề

Không phải một đạo diễn với một gương mặt trải đời, được che ô, mắt đeo kính râm, tay cầm kịch bản, ngồi chỉ đạo công việc bên máy quay. Cũng không có một trợ lý đạo diễn thường trực chạy theo, luôn miệng hỗ trợ nhắc nhở công việc… giống như hình ảnh hậu trường tôi vẫn thường thấy ở phần cuối những bộ phim bom tấn Hollywood. Trước mặt tôi, chỉ có một gã trai gầy nhẳng, cao lênh khênh, trắng… bóc, khuôn mặt rất teen đang chạy khắp nơi ngó nghiêng tìm góc quay. Thỉnh thoảng hắn lại vác máy đi, đứng bấm bấm, chỉnh chỉnh, nắn nót từng khuôn hình. Nếu không biết trước, tôi sẽ nghĩ hắn là một quay phim chăm chỉ hơn là đạo diễn chính của một kênh truyền hình lớn như VTC HD1.

Đáp lại những thắc mắc của tôi, Nguyễn Mạnh Tuấn chia sẻ, với hắn truyền hình là sản phẩm của tập thể, mỗi ekip làm phim là một khối gắn kết, nếu cảm thấy mình cần làm gì thì cứ làm bình thường, không cần phải phân biệt vị trí hay để ý quá nhiều, miễn sao có được những khuôn hình đẹp, những thước phim hay… “Làm đạo diễn, có người nghĩ là khó, có người cho là dễ nếu được hỗ trợ bởi một ekip tốt. Nhưng tôi thấy dễ hay khó, tạo dựng được ekip tốt hay không phụ thuộc rất nhiều vào người đạo diễn ấy đạo diễn cái gì và đạo diễn như thế nào. Đã làm đạo diễn thì không thể ngồi một chỗ và không thể ngừng suy nghĩ.”

Chàng “phi công lái máy … quay”….

Từ bố mẹ, họ hàng cho đến bà con làng trên xóm dưới chẳng ai nghĩ Nguyễn Mạnh Tuấn trở thành… đạo diễn. Hắn luôn miệng mơ ước trở thành … phi công, được bay lượn trên bầu trời từ thuở tóc còn để chỏm trái đào. Cứ tưởng hắn sẽ thi Học viện Hàng không, sẽ đeo đuổi ước mơ của mình… Vậy mà đùng một cái, những năm cuối cấp 3, hắn bị hớp hồn bởi những bộ phim đậm chất kĩ xảo Hollywood rồi “máu” làm đạo diễn lúc nào không biết. Đến giờ, hắn chỉ nhớ, mình đã nộp hồ sơ thi Đại học Sân khấu điện ảnh - Khoa đạo diễn một cách hoàn toàn… bản năng và cảm tính.

Càng học hắn càng mê. Hắn thấy, thực ra những gì học vẫn có chút gì đó liên quan tới ước mơ thuở bé. Hắn vẫn được lái, nhưng chỉ thay máy bay bằng… máy quay. Hắn bắt đầu nghĩ về một công việc được “ngồi” ghế cao bên máy quay, được “chỉ trỏ”, được tạo ra những tác phẩm tạo tiếng vang… giống như hình ảnh những đạo diễn lớn trên thế giới mà hắn từng thấy qua màn ảnh nhỏ. Nhưng khi bước chân vào thực tế, những va vấp đầu tiên với nghề, những trải nghiệm, những thất bại đã khiến ảo tưởng trong hắn dần thay đổi.

Năm thứ 2 đại học, hắn được giao làm phim ngắn đầu tay. Lúc đó hắn nghĩ mình phải làm cái gì đó mới lạ, phải “độc” và chưa có ai làm. Thành phẩm đầu tiên vừa thành công vừa thất bại. Hắn đã làm được phim. Nhưng cũng phải gánh chịu một đống hệ lụy từ việc thiếu kinh nghiệm để dàn dựng đúng ý tưởng trong kịch bản, đến thất bại trong quản lý kinh phí…Phim của hắn có người khen và cũng không ít người chê. Cứ từng bước đi qua những vấp váp, cho tới năm cuối Đại học, ước mơ của hắn chỉ giới hạn là làm được những bộ phim đơn giản, dễ hiểu nhưng phải nhiều cảm xúc để khán giả đồng cảm. “Có mới, lạ đến đâu mà không tìm được sự đồng điệu trong cảm xúc của người xem, không khiến họ thấy được mình trong đó thì cũng chỉ là một “bom tấn” thất bại mà thôi”, hắn chiêm nghiệm.

Và những trải nghiệm đầy cảm xúc…

Nhìn gương mặt trẻ trung, phong cách “xì tin” của Nguyễn Mạnh Tuấn, khó có thể tin hắn đang làm đạo diễn cho phim… tài liệu.Ấp ủ làm phim ngắn, nhưng khi đầu quân về VTC, đảm nhận vai trò đạo diễn cho chương trình “Chân dung cuộc sống”, hắn nhận ra phim tài liệu không hề khô khan, cứng nhắc như hắn từng nghĩ. Những con người hắn gặp, những sự kiện hắn đi qua, những câu chuyện hắn nghe kể, những mảnh đời hắn chứng kiến, những kiến thức hắn thâu nạp… thực sự là một chân trời rất rộng mở và đầy sức hút.

Phần lớn những nhân vật hắn làm đều là những tượng đài được nhiều người biết đến. Cái khó và cũng là cái khiến hắn cảm thấy hấp dẫn là phải làm sao để không trở thành một họa sĩ vẽ lại những tượng đài ấy. Phải phác họa nhân vật ở những góc mới hơn, lạ hơn những vẫn phải giữ được sự đồng điệu về tâm hồn và cảm xúc. Có đôi khi thấy khó, hắn cũng hoang mang, sợ mình chưa có đủ sự tinh tế, trải nghiệm để vẽ được những nét vẽ mang phong cách riêng ấy…

Hắn nhớ những ngày thực hiện bộ phim tài liệu về nhà báo Phạm Ngọc Dương (nhà báo chuyên viết phóng sự của báo điện tử VTC News), khi tiếp nhận những tư liệu trên chặng đường khám phá của nhà báo, hắn đã buồn. Buồn vì so với Phạm Ngọc Dương (Nhà báo chuyên viết phóng sự của Báo điện tử VTC News), hắn thấy mình đi ít quá, trải nghiệm còn mỏng quá. Và buồn hơn bởi “không ngờ trên đất nước mình còn nhiều di tích lịch sử trở thành phế tích, bị tàn phá nhiều như vậy”.

Cho đến bây giờ hắn vẫn không quên được chuyến leo sườn Tây Yên Tử cùng Phạm Ngọc Dương. Sau nửa ngày leo núi với hành trang toàn máy móc và đồ ăn nhanh, đến đỉnh Bạch Vân Am, cả ekip được xả láng ăn cơm chùa do chính tay tăng ni Phật tử nấu. Xôi lạc, chè bí đỏ, củ cải khô xào, mì gói nấu rau muống, canh ngải cứu và rau rừng là những món chay ngon không tả nổi. Uống bát canh nóng, ăn cơm chay, ngủ thêm 10 phút, mọi mệt nhọc dường như đều tan biến…

Những ngày lang thang làm phim cùng nhân vật, trải nghiệm những chuyến đi thực tế, hắn thấy mình giống như chú ếch dám can đảm bỏ lại cái ao đầy nước để đi tìm một chân trời hoàn toàn khác biệt đầy màu sắc.

Không ít người nói công việc của một đạo diễn phim tài liệu khó và nhàm chán, nhưng hắn vẫn tìm thấy trong đó những kiến thức, những khoảnh khắc vô giá. Hiếm người Việt nào biết được rằng quốc hiệuĐại Cồ Việt đã được dùng sai, thực chất nó phải là Đại Cù Việt (nghĩa là nước Việt lớn theo Phật Giáo). Đây là kiến thức vô giá hắn biết được trong quá trình làm phim “Hành trình 1000 năm” về Hoàng thành Thăng Long. Rồi khi làm phim về nghệ sĩ Quyền Văn Minh, hắn đã được nghe tiếng kèn Saxophone tràn đầy cảm xúc của nghệ thuật đích thực giữa căn phòng chật hẹp và bừa bộn…

Làm phim tài liệu không phải sở thích, cũng không phải sở trường của hắn, nhưng là nơi để Nguyễn Mạnh Tuấn tích lũy kinh nghiệm và tiếp tục… ấp ủ giấc mơ của mình. Hắn vẫn nuôi mộng về một bộ phim điện ảnh. Ý tưởng kịch bản đã hòm hòm, nhân vật hắn cũng đã dự tính… Chỉ một thời gian nữa thôi hắn sẽ… bấm máy và thực sự được bay trên những ước mơ của riêng mình….

Thảo Nguyên