Chuyển sang xe điện, bạn đóng góp giảm phát thải bao nhiêu tấn CO₂?

Xu hướng điện hóa giao thông đang diễn ra mạnh mẽ tại Việt Nam. Bên cạnh yếu tố công nghệ và chi phí, lý do cốt lõi thúc đẩy quá trình này là mục tiêu giảm phát thải carbon. Tuy nhiên, mức độ đóng góp thực tế của mỗi cá nhân khi chuyển đổi phương tiện là bao nhiêu vẫn là câu hỏi cần được làm rõ bằng các dữ liệu cụ thể.

Bài toán phát thải từ ống xả

Để đánh giá hiệu quả giảm phát thải, giới chuyên môn thường sử dụng thước đo lượng phát thải trực tiếp dựa trên mức tiêu thụ nhiên liệu trung bình. Với ô tô cá nhân tại Việt Nam, quãng đường di chuyển trung bình được ước tính khoảng 15.000 km/năm.

Dựa trên hệ số phát thải tiêu chuẩn (1 lít xăng đốt cháy tạo ra khoảng 2,31 kg CO₂), lượng khí thải xả trực tiếp ra môi trường của các dòng xe động cơ đốt trong được phân chia theo phân khúc như sau:

Đối với phân khúc A (xe đô thị cỡ nhỏ), mức tiêu thụ nhiên liệu hỗn hợp vào khoảng 6,61 lít/100 km, tương đương phát thải 150g CO₂/km. Sau một năm vận hành, một chiếc xe hạng A xả ra môi trường khoảng 2,25 tấn CO₂.

Ở các phân khúc cao hơn, mức phát thải tăng tỷ lệ thuận với dung tích động cơ. Ô tô phân khúc C (tiêu thụ trung bình 7 lít/100 km) sẽ phát thải khoảng 2,38 tấn CO₂/năm. Riêng phân khúc E (SUV cỡ lớn, tiêu thụ khoảng 9,8 lít/100 km), lượng phát thải vọt lên mức 3,34 tấn CO₂/năm.

Trái ngược với xe xăng, ô tô thuần điện (BEV) triệt tiêu hoàn toàn lượng phát thải trực tiếp tại ống xả. Việc không xả thải CO₂, NOx hay bụi mịn PM2.5 tại nguồn giúp phương tiện này trở thành lời giải trực tiếp cho bài toán ô nhiễm không khí tại các đô thị đặc nén.

Ngay cả khi mở rộng sang đánh giá vòng đời (LCA) - tức là tính cả lượng phát thải từ quá trình khai thác khoáng sản, sản xuất pin và sản xuất điện năng, xe điện vẫn cho thấy ưu thế vượt trội.

Báo cáo Global EV Outlook 2024 của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) chỉ ra rằng, lượng phát thải vòng đời của một chiếc xe điện hạng trung thấp hơn khoảng 50% so với xe xăng cùng cỡ. Tại các khu vực có tỷ trọng năng lượng tái tạo cao, Hội đồng Quốc tế về Giao thông Sạch (ICCT) ghi nhận mức giảm phát thải có thể đạt tới 73%.

Quy đổi tác động so với cây xanh

Để trực quan hóa khối lượng hàng tấn CO₂, các chuyên gia môi trường thường sử dụng hệ quy chiếu là khả năng hấp thụ carbon của cây xanh.

Theo dữ liệu từ Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam (VACNE), trung bình một cây xanh trưởng thành (chiều cao trên 30 mét) có thể hấp thụ khoảng 22,7kg khí CO₂ trong một năm.

Áp dụng hệ số này, tác động môi trường của một chủ xe điện được lượng hóa rõ rệt. Việc từ bỏ xe xăng hạng A để dùng xe điện giúp cắt giảm 2,25 tấn CO₂/năm, tương đương khả năng thanh lọc không khí của 99 cây xanh trưởng thành. Nếu chuyển đổi từ một chiếc SUV cỡ lớn chạy xăng sang xe điện (giảm 3,34 tấn CO₂), mức đóng góp tương đương việc trồng một khu rừng nhỏ với 147 cây xanh mỗi năm.

Nếu tính trên quy mô hàng trăm nghìn xe điện đang lăn bánh tại các thành phố lớn như Hà Nội và TP.HCM, tổng lượng CO₂ tránh được tương đương với việc phát triển thêm hàng triệu cây xanh đô thị - một con số mang ý nghĩa lớn về mặt quy hoạch sinh thái.

Không chỉ là những con số vĩ mô trên các báo cáo khoa học, sự thay đổi chất lượng môi trường được chính những người dùng xe điện cảm nhận rõ trong đời sống thực tế.

Anh Hoàng Minh (Hà Nội), người dùng chuyển từ xe xăng sang ô tô điện hơn một năm nay, cho biết quyết định đổi xe ban đầu xuất phát từ sự tính toán chi phí lăn bánh, nhưng lợi ích lớn nhất lại nằm ở sức khỏe gia đình.

“Nhà tôi thiết kế chỗ đậu xe trong nhà. Trước đây, mỗi lần lùi xe nổ máy, mùi xăng và khí thải rất ngột ngạt. Từ khi dùng xe điện, không gian quanh nhà sạch và yên tĩnh hơn hẳn”, anh Minh nói.

Trong khi đó, với đặc thù công việc phải di chuyển liên tục, anh Quốc Hưng, một tài xế xe dịch vụ công nghệ tại TP.HCM chia sẻ: “Chạy xe 150 km mỗi ngày giữa những ngã tư kẹt xe, việc phương tiện của mình không xả thêm khói bụi vào luồng giao thông cũng là một cách thiết thực để giảm áp lực cho môi trường đô thị”.

Từ góc độ phân tích, quá trình chuyển đổi sang ô tô điện không đơn thuần là thay đổi thói quen tiêu dùng, mà là một bước chuyển dịch năng lượng có thể lượng hóa. Mỗi chiếc xe điện lăn bánh đang trực tiếp gạt bỏ hàng tấn carbon khỏi bầu khí quyển, góp phần hiện thực hóa mục tiêu Net Zero mà Việt Nam đang hướng tới.