Hotline: 0855.911.911 
RSS 
(VTC News) - Nếu không có một lần đi vào rừng sâu, tôi vẫn đinh ninh là hiện nay không còn các đội chiếu bóng lưu động nữa. Cái cảnh chiếu phim ở sân kho hợp tác xã từ lâu chỉ còn trong những câu chuyện, kỷ niệm tuổi thơ xa xưa mà thôi. Thế nhưng, thực tế vẫn còn những con người hàng ngày đem phim vào rừng chiếu. Những ngày giáp Tết, họ vẫn tất bật với các chuyến đi, để mong bà con có được cái Tết vui vẻ.
Sao người to thế sao lại chui được vào cái hộp nhỏ thế nhỉ?
Cách đây 10 năm, lần đầu tiên được xem phim, trưởng bản Suối Dinh (Suối Tọ, Phù Yên, Sơn La) Sùng A Lầu băn khoăn: “Sao người to thế mà lại chui được vào cái hộp bé tí teo thế nhỉ?”. Vợ Lầu thì cứ thắc mắc: “Sao vợ chồng không đóng cửa bảo nhau lại chui vào tivi cãi vã cho người khác biết thế. Ngu quá!”.
Địa điểm chiếu phim là một bãi đất vài chục mét vuông, ngay đầu bản Suối Dinh. Tiếng loa rè rè vang lên bằng tiếng Mông: “A lô, đây là đội chiếu bóng vùng cao…”. Tiếng loa náo nức khiến tôi nhớ lại cái thời còn thiếu thốn đủ thứ, mỗi lần chiếc xe bò chở cái mớ lỉnh kỉnh những máy chiếu, máy nổ, phông màn… của đội chiếu bóng đến sân kho hợp tác xã, là cả làng cả xã vui như hội. Nhà nào nhà nấy ăn cơm sớm hơn mọi ngày, rồi í ới gọi nhau ra sân kho để xem. Người đến sau hết chỗ, phải đứng kiễng chân mà chỉ nhìn thấy nửa màn hình, song vẫn sướng, vẫn mê say.
Chỉ 18 giờ 30, những ánh đèn pin đã loang loáng từ các hướng tập trung về đông nghịt.
Bộ phim đầu tiên mà đội chiếu bóng cho bà con xem có tên “Say Páo tỉnh dậy”, lồng tiếng Mông. Bộ phim có 3 nhân vật chính là Say Páo, Seo Mây và Vàng Giống.
Một hôm Vàng Giống đến gặp Seo Mây và cho một chiếc đài nhỏ có băng ghi lời lẽ mị dân, phản động. Vàng Giống còn tuyên truyền cho Seo Mây về một vị vua Mèo có tên Vàng Chứ sắp giáng thế.
Khi giáng thế, Vàng Chứ sẽ làm cho mọi người được sung sướng, không làm cũng có cái ăn, người bệnh sẽ tự khỏi, người chết sẽ sống dậy, ai ai cũng được bất tử. Vàng Chứ sẽ dạy mọi người biết bay từ ngọn núi này sang ngọn núi khác. Mọi người phải tháo hết bạc vàng rồi ra bờ ruộng, bờ suối tập bay, sang năm thế giới nổ tung thì phải bay lên trời mới thoát được.
Vàng Giống khuyên mọi người bỏ bàn thờ tổ tiên để thờ Vàng Chứ. Say Páo và rất nhiều thanh niên trong bản tin và đi theo Vàng Chứ, chỉ có Seo Mây là không tin. Seo Mây đã cùng với anh bộ đội biên phòng tuyên truyền vạch trần bộ mặt của Vàng Giống và cái gọi là Vàng Chứ khiến Say Páo và dân bản tỉnh ra.
Bộ phim tuy ngắn song tiết tấu nhanh, hài hước khiến đồng bào rất thích thú theo dõi. Xem xong phim, trưởng bản Sùng A Lầu làm luôn công tác tư tưởng: “Bà con thấy chưa, tôi và các anh bộ đội nói có sai đâu, Vàng Chứ là giả đấy, là lừa đảo đấy, từ nay đừng có mà nghe Vàng Chứ và đi theo Vàng Chứ nữa nhá!”.
Sau khi xem xong phim “Say Páo tỉnh dậy”, bà con còn được xem tiếp vài bộ phim thế giới động vật, nói về những loài vật có trong các khu rừng bà con đang sống và dạy bà con biết bảo vệ thú rừng như những người bạn.
Bình thường bà con đi ngủ từ 7, 8 giờ tối, nay thì thức đến gần 12 giờ đêm, xem hết phim này đến phim khác. Các cán bộ đội chiếu bóng mệt mỏi là vậy, lại có quy định chỉ chiếu đến 10 giờ đêm, song chẳng mấy khi vào được đến đây nên chiếu theo nhu cầu cho bà con đã mắt.
Chủ tịch xã Suối Tọ Sồng A Lừ cho biết, đời sống văn hóa tinh thần của bà con chưa có gì nên bà con luôn mong mỏi được thưởng thức nhiều hơn nữa những hoạt động tập thể kiểu như buổi chiếu phim hôm nay.
Nhọc nhằn khai sáng
Phù Yên là một huyện rất rộng lớn, địa hình núi non hiểm trở. Vì thế, huyện Phù Yên đã thành lập 4 đội chiếu bóng lưu động, mỗi đội có 3 người và được giao phụ tránh vài xã nhất định. Đội chiếu bóng số 1 gồm có Bạc Cầm Nuôi, Ngô Quốc Tuấn, Lường Văn Kiểm, phụ trách chiếu phim ở 7 xã, giáp với hai tỉnh Yên Bái và Hoà Bình. Với chiếc xe kích và chiếc Minsk cũ nát, các anh rong ruổi suốt ngày trên các con đường sỏi đá, vào các bản làng tít tận rừng sâu.
Đây là lần thứ 3 đội chiếu bóng của Bạc Cầm Nuôi vào bản Suối Dinh. Suối Dinh chưa phải là bản xa nhất, song các cán bộ của đội chiếu bóng cũng phải dậy từ 5 giờ sáng, cùng 7 thanh niên khoẻ mạnh của bản vác đồ nghề đi liên tục đến tối mịt mới vào đến nơi.
Để thông báo cho bà con về buổi chiếu phim, mặc dù cả bản chỉ có 20 nóc nhà, song ông trưởng bản Sùng A Lầu phải đi từ sáng sớm đến tận chiều muộn mới hết.
Xã Suối Tọ có 100% đồng bào Mông sinh sống, họ làm nhà, làm nương trên các sườn núi cao gần 2000 mét, cạnh rừng pơ-mu, giáp với Trạm Tấu (Yên Bái).
Đường vào bản chỉ là những lối đi nhỏ men bên sườn núi đá cheo leo, nên vác được người không vào bản đã khó, vậy mà các anh còn phải mang theo hơn tạ đồ nghề. Các anh phải nhờ đám thanh niên khỏe mạnh, chuẩn bị võng, cáng đầy đủ mới chuyển được máy móc vào bản.
Nhìn cảnh vận chuyển đồ nghề như kéo pháo lên Điện Biên ngày nào mới hiểu vì sao chiếc loa phóng thanh lại có cái miệng méo mó, rúm ró đến vậy.
Mỗi lần vào bản Páp Pệ A, Páp Pệ C, Pay Trò hay Suối Dinh, đội chiếu bóng lại phải hạ quyết tâm. Anh Nuôi kể rằng, mấy năm trước, khi anh em đang cùng đồng bào vận chuyển đồ nghề vào bản Pay Trò thì gặp mưa to. Cả đoàn phải lấy áo mưa bọc kín tivi, đầu, băng, còn mình thì mặc kệ gió rét. Lúc mưa vừa ngớt thì có tiếng ầm ầm trước mặt, cả đoàn vứt đồ lại, chạy thục mạng lên phía sườn núi. Trận lũ quét cuốn phăng tất cả đồ nghề.
Duyên nợ với nghề
Cũng như những đội chiếu bóng lưu động khác trên cả nước, những đội chiếu bóng lưu động ở Sơn La đã trải qua một quãng thời gian dài bi đát khi điện ảnh Việt Nam rơi vào khó khăn hồi đầu những năm 90 của thế kỷ trước. Ở nhiều nơi, các đội chiếu bóng lưu động đã biến mất không để lại dấu tích. Chung cảnh ngộ, đội chiếu bóng ở Phù Yên cũng từng “chết” vào thời kỳ ấy.
Khi đội chiếu bóng giải tán, người về quê, người xin chuyển ngành, người nghỉ không lương…Trong những năm dài đằng đẵng ấy, 10 cán bộ đã phải làm đủ nghề từ bán báo, vé số, cắt tóc, chạy xe ôm… để kiếm tiền nuôi vợ, nuôi con. Giờ đây, Nhà nước đã bao cấp 100% để đội chiếu bóng lưu động hồi sinh.
Huyện Phù Yên khó khăn cả về kinh tế lẫn đời sống văn hóa tinh thần, các thế lực xấu tích cực tuyên truyền trái phép, nên việc hồi sinh các đội chiếu bóng lưu động là rất cần thiết.
Tuy nhiên, để kiếm sống, ngoài việc hoàn thành nhiệm vụ, các anh phải kiếm sống thêm bằng đủ các nghề. Các anh tranh thủ mua lợn, mua gà của bà con đem ra ngoài huyện cho vợ bán lại kiếm lời.
Cũng như các huyện khác, lãnh đạo Phù Yên đã vạch ra nhiều chương trình phát triển như sẽ kéo điện về 100% số xã, phấn đấu mỗi xã sẽ có một điểm sinh hoạt văn hóa. Như vậy, trong tương lai, có thể đội chiếu bóng của đội trưởng Bạc Cầm Nuôi sẽ lại “chết” một lần nữa.
Tuy nhiên, để tất cả các bản xa xôi, nằm sâu trong rừng có điện còn là một tương lai dài. Các đội chiếu bóng sẽ còn phải tiếp tục vất vả ngược xuôi, khi mà điện chưa về tới nơi, khi bà con còn đói thông tin, thiếu hiểu biết.
Nói về tiền lương thì chẳng ngành nào thấp bằng. Tuy nhiên, các cán bộ đều không kêu ca, bởi vì đã trót gắn với cái ngành văn hóa thì ở đâu cũng vất vả, cũng nghèo, chỉ có lòng hăng say, yêu nghề thì mới tồn tại được.
Anh Ngô Quốc Tuấn kể chuyện: “Còn nhớ một ngày đội chiếu phim của mình về phục vụ đồng bào bản Mường Ca, xã Mường Bang. Từ huyện vào đến xã là 50 cây số. Từ xã vào đến bản là 10 cây số đi bộ. Vào đến bản trời xẩm tối, bà con tề tựu đông đủ. Bà con đã làm thịt một con bò từ chiều và chuẩn bị 3 can rượu 20 lít để chờ các cán bộ huyện lên… chiếu phim. Đêm đó, cả bản Mường nhảy sạp, uống rượu suốt đêm với đội. Hôm sau, trước khi về bà con lại mang nào gà, nào lợn chạy theo biếu các cán bộ chiếu phim, nhiều đến mức không thể mang theo hết được. Làm cái nghề này tuy vất vả song được bà con yêu quý nên đã trót bén duyên rồi thì khó mà rời ra được”.
Ánh Diễm
Sao người to thế sao lại chui được vào cái hộp nhỏ thế nhỉ?
Cách đây 10 năm, lần đầu tiên được xem phim, trưởng bản Suối Dinh (Suối Tọ, Phù Yên, Sơn La) Sùng A Lầu băn khoăn: “Sao người to thế mà lại chui được vào cái hộp bé tí teo thế nhỉ?”. Vợ Lầu thì cứ thắc mắc: “Sao vợ chồng không đóng cửa bảo nhau lại chui vào tivi cãi vã cho người khác biết thế. Ngu quá!”.
| Những cuộc chiếu bóng thu hút rất đông đồng bào miền núi. |
Địa điểm chiếu phim là một bãi đất vài chục mét vuông, ngay đầu bản Suối Dinh. Tiếng loa rè rè vang lên bằng tiếng Mông: “A lô, đây là đội chiếu bóng vùng cao…”. Tiếng loa náo nức khiến tôi nhớ lại cái thời còn thiếu thốn đủ thứ, mỗi lần chiếc xe bò chở cái mớ lỉnh kỉnh những máy chiếu, máy nổ, phông màn… của đội chiếu bóng đến sân kho hợp tác xã, là cả làng cả xã vui như hội. Nhà nào nhà nấy ăn cơm sớm hơn mọi ngày, rồi í ới gọi nhau ra sân kho để xem. Người đến sau hết chỗ, phải đứng kiễng chân mà chỉ nhìn thấy nửa màn hình, song vẫn sướng, vẫn mê say.
Chỉ 18 giờ 30, những ánh đèn pin đã loang loáng từ các hướng tập trung về đông nghịt.
Bộ phim đầu tiên mà đội chiếu bóng cho bà con xem có tên “Say Páo tỉnh dậy”, lồng tiếng Mông. Bộ phim có 3 nhân vật chính là Say Páo, Seo Mây và Vàng Giống.
Một hôm Vàng Giống đến gặp Seo Mây và cho một chiếc đài nhỏ có băng ghi lời lẽ mị dân, phản động. Vàng Giống còn tuyên truyền cho Seo Mây về một vị vua Mèo có tên Vàng Chứ sắp giáng thế.
Khi giáng thế, Vàng Chứ sẽ làm cho mọi người được sung sướng, không làm cũng có cái ăn, người bệnh sẽ tự khỏi, người chết sẽ sống dậy, ai ai cũng được bất tử. Vàng Chứ sẽ dạy mọi người biết bay từ ngọn núi này sang ngọn núi khác. Mọi người phải tháo hết bạc vàng rồi ra bờ ruộng, bờ suối tập bay, sang năm thế giới nổ tung thì phải bay lên trời mới thoát được.
Vàng Giống khuyên mọi người bỏ bàn thờ tổ tiên để thờ Vàng Chứ. Say Páo và rất nhiều thanh niên trong bản tin và đi theo Vàng Chứ, chỉ có Seo Mây là không tin. Seo Mây đã cùng với anh bộ đội biên phòng tuyên truyền vạch trần bộ mặt của Vàng Giống và cái gọi là Vàng Chứ khiến Say Páo và dân bản tỉnh ra.
Bộ phim tuy ngắn song tiết tấu nhanh, hài hước khiến đồng bào rất thích thú theo dõi. Xem xong phim, trưởng bản Sùng A Lầu làm luôn công tác tư tưởng: “Bà con thấy chưa, tôi và các anh bộ đội nói có sai đâu, Vàng Chứ là giả đấy, là lừa đảo đấy, từ nay đừng có mà nghe Vàng Chứ và đi theo Vàng Chứ nữa nhá!”.
Sau khi xem xong phim “Say Páo tỉnh dậy”, bà con còn được xem tiếp vài bộ phim thế giới động vật, nói về những loài vật có trong các khu rừng bà con đang sống và dạy bà con biết bảo vệ thú rừng như những người bạn.
Bình thường bà con đi ngủ từ 7, 8 giờ tối, nay thì thức đến gần 12 giờ đêm, xem hết phim này đến phim khác. Các cán bộ đội chiếu bóng mệt mỏi là vậy, lại có quy định chỉ chiếu đến 10 giờ đêm, song chẳng mấy khi vào được đến đây nên chiếu theo nhu cầu cho bà con đã mắt.
Chủ tịch xã Suối Tọ Sồng A Lừ cho biết, đời sống văn hóa tinh thần của bà con chưa có gì nên bà con luôn mong mỏi được thưởng thức nhiều hơn nữa những hoạt động tập thể kiểu như buổi chiếu phim hôm nay.
Nhọc nhằn khai sáng
Phù Yên là một huyện rất rộng lớn, địa hình núi non hiểm trở. Vì thế, huyện Phù Yên đã thành lập 4 đội chiếu bóng lưu động, mỗi đội có 3 người và được giao phụ tránh vài xã nhất định. Đội chiếu bóng số 1 gồm có Bạc Cầm Nuôi, Ngô Quốc Tuấn, Lường Văn Kiểm, phụ trách chiếu phim ở 7 xã, giáp với hai tỉnh Yên Bái và Hoà Bình. Với chiếc xe kích và chiếc Minsk cũ nát, các anh rong ruổi suốt ngày trên các con đường sỏi đá, vào các bản làng tít tận rừng sâu.
| Chuẩn bị chiếu phim. |
Đây là lần thứ 3 đội chiếu bóng của Bạc Cầm Nuôi vào bản Suối Dinh. Suối Dinh chưa phải là bản xa nhất, song các cán bộ của đội chiếu bóng cũng phải dậy từ 5 giờ sáng, cùng 7 thanh niên khoẻ mạnh của bản vác đồ nghề đi liên tục đến tối mịt mới vào đến nơi.
Để thông báo cho bà con về buổi chiếu phim, mặc dù cả bản chỉ có 20 nóc nhà, song ông trưởng bản Sùng A Lầu phải đi từ sáng sớm đến tận chiều muộn mới hết.
Xã Suối Tọ có 100% đồng bào Mông sinh sống, họ làm nhà, làm nương trên các sườn núi cao gần 2000 mét, cạnh rừng pơ-mu, giáp với Trạm Tấu (Yên Bái).
Đường vào bản chỉ là những lối đi nhỏ men bên sườn núi đá cheo leo, nên vác được người không vào bản đã khó, vậy mà các anh còn phải mang theo hơn tạ đồ nghề. Các anh phải nhờ đám thanh niên khỏe mạnh, chuẩn bị võng, cáng đầy đủ mới chuyển được máy móc vào bản.
| Chờ phim. |
Nhìn cảnh vận chuyển đồ nghề như kéo pháo lên Điện Biên ngày nào mới hiểu vì sao chiếc loa phóng thanh lại có cái miệng méo mó, rúm ró đến vậy.
Mỗi lần vào bản Páp Pệ A, Páp Pệ C, Pay Trò hay Suối Dinh, đội chiếu bóng lại phải hạ quyết tâm. Anh Nuôi kể rằng, mấy năm trước, khi anh em đang cùng đồng bào vận chuyển đồ nghề vào bản Pay Trò thì gặp mưa to. Cả đoàn phải lấy áo mưa bọc kín tivi, đầu, băng, còn mình thì mặc kệ gió rét. Lúc mưa vừa ngớt thì có tiếng ầm ầm trước mặt, cả đoàn vứt đồ lại, chạy thục mạng lên phía sườn núi. Trận lũ quét cuốn phăng tất cả đồ nghề.
Duyên nợ với nghề
Cũng như những đội chiếu bóng lưu động khác trên cả nước, những đội chiếu bóng lưu động ở Sơn La đã trải qua một quãng thời gian dài bi đát khi điện ảnh Việt Nam rơi vào khó khăn hồi đầu những năm 90 của thế kỷ trước. Ở nhiều nơi, các đội chiếu bóng lưu động đã biến mất không để lại dấu tích. Chung cảnh ngộ, đội chiếu bóng ở Phù Yên cũng từng “chết” vào thời kỳ ấy.
Khi đội chiếu bóng giải tán, người về quê, người xin chuyển ngành, người nghỉ không lương…Trong những năm dài đằng đẵng ấy, 10 cán bộ đã phải làm đủ nghề từ bán báo, vé số, cắt tóc, chạy xe ôm… để kiếm tiền nuôi vợ, nuôi con. Giờ đây, Nhà nước đã bao cấp 100% để đội chiếu bóng lưu động hồi sinh.
| Dù lương rất thấp, song những cán bộ văn hóa này vẫn rất yêu nghề. |
Huyện Phù Yên khó khăn cả về kinh tế lẫn đời sống văn hóa tinh thần, các thế lực xấu tích cực tuyên truyền trái phép, nên việc hồi sinh các đội chiếu bóng lưu động là rất cần thiết.
Tuy nhiên, để kiếm sống, ngoài việc hoàn thành nhiệm vụ, các anh phải kiếm sống thêm bằng đủ các nghề. Các anh tranh thủ mua lợn, mua gà của bà con đem ra ngoài huyện cho vợ bán lại kiếm lời.
Cũng như các huyện khác, lãnh đạo Phù Yên đã vạch ra nhiều chương trình phát triển như sẽ kéo điện về 100% số xã, phấn đấu mỗi xã sẽ có một điểm sinh hoạt văn hóa. Như vậy, trong tương lai, có thể đội chiếu bóng của đội trưởng Bạc Cầm Nuôi sẽ lại “chết” một lần nữa.
Tuy nhiên, để tất cả các bản xa xôi, nằm sâu trong rừng có điện còn là một tương lai dài. Các đội chiếu bóng sẽ còn phải tiếp tục vất vả ngược xuôi, khi mà điện chưa về tới nơi, khi bà con còn đói thông tin, thiếu hiểu biết.
Nói về tiền lương thì chẳng ngành nào thấp bằng. Tuy nhiên, các cán bộ đều không kêu ca, bởi vì đã trót gắn với cái ngành văn hóa thì ở đâu cũng vất vả, cũng nghèo, chỉ có lòng hăng say, yêu nghề thì mới tồn tại được.
| Làm nghề chiếu bóng tuy vất vả, song được bà con quý mến. |
Anh Ngô Quốc Tuấn kể chuyện: “Còn nhớ một ngày đội chiếu phim của mình về phục vụ đồng bào bản Mường Ca, xã Mường Bang. Từ huyện vào đến xã là 50 cây số. Từ xã vào đến bản là 10 cây số đi bộ. Vào đến bản trời xẩm tối, bà con tề tựu đông đủ. Bà con đã làm thịt một con bò từ chiều và chuẩn bị 3 can rượu 20 lít để chờ các cán bộ huyện lên… chiếu phim. Đêm đó, cả bản Mường nhảy sạp, uống rượu suốt đêm với đội. Hôm sau, trước khi về bà con lại mang nào gà, nào lợn chạy theo biếu các cán bộ chiếu phim, nhiều đến mức không thể mang theo hết được. Làm cái nghề này tuy vất vả song được bà con yêu quý nên đã trót bén duyên rồi thì khó mà rời ra được”.
Ánh Diễm
Bình luận 
