Chuyện lượm lặt từ Nam Phi và Quảng Châu

Thế là hết 1 năm đến nơi rồi” - Anh bạn ở kênh VTC3 của tôi than trong quán cafe rồi anh giật mình thấy một năm đi qua nhanh chóng mặt. Tôi bảo anh: Với những ai luôn bận bịu, thì một năm chẳng mấy mà hết.

Anh thừa nhận đánh “Ừ!” một cái rồi tuôn ra một mạch chuyện tác nghiệp thể thao năm qua với hai chiến dịch lớn là World Cup Nam Phi và Asiad 16 Quảng Châu.

Tôi ngăn anh lại và bảo: “Xin ông đừng tung lên báo tôi cái chuyện báo đài nhà ông đã kể hoài rồi, chuyện đó ai cũng biết. Bây giờ cứ tưởng tượng đầu mình cũng có một phần thùng rác như máy tính, lượm những chuyện vặt mà ông và đồng nghiệp có lúc thấy nó vô bổ, delete nó, đưa ra mà kể, còn thú vị hơn. Thế là anh bắt đầu...

Tôi đi “săn” Maradona

Nam Phi bất ổn về an ninh trước World Cup nên họ làm kỹ quá mà đâm thành khổ bọn tôi. Đấy, cái Trung tâm chất lượng cao (High Performance Centre - HPC), trong khuôn viên Đại học Pretoria, ngăn thành mấy vòng bảo vệ, kín như bưng. Hôm ấy là Chủ Nhật, ngày 6/6 thì phải. Tôi cùng anh em trong kênh đi “săn” Maradona.

Lịch của Ban tổ chức là 15h nhưng không nói rõ khi nào được vào sân. Chúng tôi đến sân thì bị chặn xe từ rất xa, phải vác máy đi bộ khoảng 3km mới vào được sân tập. Vào đến nơi thì bị “tống” hết lên khán đài và cũng chỉ quay được khoảng 10 phút cuối.

Trước khi đi, tôi cứ tưởng sẽ có cơ hội tiến đến phỏng vấn “Cậu bé Vàng”, phỏng vấn những siêu sao bằng da bằng thịt như Messi, Tevez, Milito..., thậm chí xin chữ ký, chụp hình riêng về khoe với mọi người, ai ngờ phải đứng cách các thần tượng tới1/2 cái sân tập.

Cả khán đài A sân HPC ướm ra cũng bằng khán đài A sân Hàng Đẫy, toàn phóng viên và không còn một chỗ trống. Bên ngoài khu HPC, hàng nghìn CĐV Argentina và CĐV địa phương la ó đòi vào xem.

Nghe đâu các thông tin đại chúng địa phương thông báo, thứ Năm tuần trước, các fan hâm mộ ĐT Argentina sẽ có cơ hội diện kiến thầy trò HLV Maradona. Như đến thứ Năm, Ban quản lý HPC lại nói: Cơ hội cho các fan hoãn đến Chủ Nhật. Và khi Chủ Nhật đến, CĐV không những không được vào HPC mà còn không lọt qua nổi cánh cửa thứ 2 dẫn vào khu vực bên ngoài của Trung tâm này. Thế là họ la ó vì có cảm giác bị lừa.

Với chúng tôi, được nhìn thấy Maradona và các học trò dù chỉ trong 10 phút xem ra cũng là hạnh phúc. Chỉ tiếc cho nhiều người trong đó có thằng bé tên Trung người Việt Nam đang du học ở Nam Phi, mất ăn, mất ngủ để “săn” Maradona cả tuần mà không được. Nhìn cái cảnh nó phải ra về sau buổi tập của ĐT Argentina cứ thấy tồi tội, hệt như cô bé có ngón tay thon trong “Mưa xuân” của Nguyễn Bính đi dọc triền đê đẫm mưa thủa nào, sầu nỗi sầu hội chèo làng Đặng.

Trùm chăn đi xem Jong Tea Se khóc

Sẽ là điên rồ khi kéo nhau ra khỏi nhà giữa tiết trời lạnh buốt ở Johannesburg. Nhưng còn điên rồ hơn nếu có thể vào Ellis Park xem Brazil đá với Triều Tiên mà lại không đi. Brazil là đội bóng chúng tôi ngưỡng mộ, CHDCND Triều Tiên là niềm tự hào châu Á, thế nên bất chấp cái lạnh 1 độ C ở cực nam Châu Phi với lác đác tuyết rơi, chúng tôi vẫn quyết đi.

Rời nhà với tất cả những gì có thể mặc được trên người để chống rét, nhưng khi tới Ellis Park chúng tôi còn ngỡ ngàng hơn trước cảnh CĐV Nam Phi trùm chăn đi xem bóng đá và đặc biệt ở dưới khu cabin kỹ thuật, các cầu thủ dự bị của Brazil cũng mỗi người một cái chăn trùm kín vùng chân.

Đêm hôm đó là 16/6, Brazil gặp khó trước sự quả cảm của cầu thủ Triều Tiên. Đêm hôm đó, tiền đạo Jong Tae Se đi vào lịch sử bóng đá thế giới với giọt nước mắt lăn trên gò má khi hát quốc ca Triều Tiên. Và đêm hôm đó chúng tôi bị phóng viên châu Âu lao đến phỏng vấn chỉ vì nghĩ chúng tôi là người Triều Tiên.

Nam Phi một ngày nghỉ

Chúng tôi có một ngày không bóng đá, tức là một ngày nghỉ để đi dạo và mua sắm. Nơi chúng tôi chọn tới là trung tâm mua sắm bên ngoài cái “bát lửa khổng lồ” Soccer City, một nơi vô cùng náo nhiệt khi nó là tâm mắt của Thế giới trong những ngày Jabulani lăn trên xứ sở kim cương.

Nhưng thật ngạc nhiên, sau một hồi đi bộ tới đây, chúng tôi được chứng kiến một không khí vắng lặng đến lạ thường. “Điều gì thế?” - Một người trong nhóm hỏi.

Không có câu trả lời nào cả cho đến khi một người bản địa da màu gốc Zunu đi qua. Anh ta nói hôm nay là ngày nghỉ, mọi hoạt động thương mại cũng sẽ nghỉ theo. Đó là cách sinh hoạt hết sức bình thường của người Nam Phi. Hóa ra ở Nam Phi, không giống như những nơi còn lại trên trái đất, những ngày cuối tuần luôn là những ngày để đi chơi, đi mua sắm.

Vượt qua khu Soccer City, chúng tôi lại một phen ngỡ ngàng vì những thanh âm náo nhiệt của một khu vực tập trung rất đông người da màu. Họ đốt củi sửa ấm trên vỉa hè, nấu cơm trên vỉa hè và cũng ăn luôn tại đó.

“Điều gì thế?” - lại một câu hỏi vang lên trong nhóm và cũng không có câu trả lời cho đến khi một người da trắng đi qua. Anh ta nói, đó là những người giúp việc, họ đang chờ có người đến thuê họ đi làm. Trong ngày nghỉ họ ít việc hơn ngày thường nên tụ tập khá đông. Hóa ra ở Nam Phi không được giống lắm so với nhiều nơi còn lại trên trái đất, ngày cuối tuần những người lao động nghèo, người thất nghiệp càng nghèo, càng thất nghiệp hơn.

Chuyện cái badesoc ô tô

“Bùm”... một tiếng động vang lên khiến chúng tôi giật mình. Chiếc xe ô tô đi trước chúng tôi vài mét tông vào đuôi một cái xe khác cùng chiều. Chủ chiếc xe bị xô dừng lại, lôi cái badesoc đã bị bung ra, để gọn sang một bên đường rồi cùng chủ xe đã xô mình trở về đồn công an gần nhất cùng giải quyết.

Hai ngày sau, chúng tôi lại có dịp đi qua chỗ hai chiếc xe xô nhau hôm trước. Và thật là bất ngờ, cái badesoc vẫn nằm nguyên đó. Một câu hỏi được một người trong nhóm đặt ra: “Chuyện gì sẽ xảy ra nếu cái badesoc kia nằm trên một con đường ở Việt Nam và không ai để ý?”. Một loạt câu trả lời vang lên ngay sau đó và trùng nhau: “Mất!”

Ở Nam Phi dường như những thứ thuộc về công cộng luôn được coi là của công cộng, ít khi người ta lấy đi giống như cái badesoc xe ô tô, hay như khi đường dây diện chỗ chúng tôi ở bị hỏng, chủ nhà tuyệt nhiên không trèo lên sửa mà báo ngay cho đơn vị quản lý. Sau đó thì nhất mực chờ nhà quản lý đến khắc phục dù phải chịu mất điện.

Nhưng cũng ở Nam Phi người ta lại cảnh báo, hãy thận trọng khi ra đường về đêm, bởi bạn có thể bị cướp bất cứ lúc nào?. Thêm một câu hỏi nữa trong nhóm vang lên: “Sao lại mâu thuẫn thế nhỉ?” và không ai trả lời được.

Rùng mình Cape Town

Cape Town là mảnh đất cực nam của Nam Phi, ăn ra biển với Mũi Hảo Vọng nổi tiếng cùng vẻ sừng sững của núi bàn. Cape Town cũng là thủ đô về mặt lập pháp của đất nước kim cương và cũng được coi là một Tây Âu ở Châu Phi về sự hiện đại, dáng vẻ kiến trúc. Đây cũng là thành phố có sự pha trộn đa dạng nhiều nền văn hóa thế giới. Bởi lẽ ấy, ít ai nghĩ Cape Twon có một thế giới rất khác xa, ngay bên ngoài ngoại ô của thành phố. Đó là những khu ổ chuột.

Ở Nam Phi nói chung và Cape Twon nói riêng, các khu ổ chuột luôn tiềm ẩn những mối nguy hại với những người lạ. Chúng tôi có thể bị cướp, bị đánh đập bất cứ lúc nào nếu xâm phạm vào lãnh thổ của những người da màu nghèo khổ này.

Và tất nhiên, sẽ là không, nếu chúng tôi không làm quen được một người giúp việc cho người da trắng. Tên anh là Bile, anh đã lái xe đưa chúng tôi về ngôi làng ổ chuột của anh làm phóng sự “Một ngày không World Cup”.

Rùng mình là cảm giác chung của mọi người khi tới đây bởi dẫu có Bile, chúng tôi vẫn không dám chắc mình sẽ an toàn cho tới khi rời khỏi làng. Sau cảm giác rùng mình là sự bất ngờ. Bất ngờ bởi một lẽ, làng Bile xơ xác, nhếch nhạc, bốc mùi... và nghèo tới mức vượt xa trí tưởng tượng của chúng tôi.

Phần đông người trong làng là những người làm thuê, hoặc thất nghiệp, kiếm từng bữa ăn qua ngày. Cướp cũng là cách mà người nghèo Nam Phi kiếm ăn.

Vừa thực hiện phóng sự vừa canh cánh một nỗi lo. Nhưng chỉ có chấp nhận vào nơi đây, chúng tôi mới có thể phản ánh đa diện một Nam Phi đúng nghĩa. Không có sự cố nào xảy ra, chúng tôi thở phào nhẹ nhõm khi Bile đưa chúng tôi rời làng. Sau chuyến đi này, chúng tôi vỡ ra nhiều điều hơn.

Đúng là Nam Phi đẹp bởi sự đặc quyện dáng vóc kiến trúc Tây Âu, nhưng Nam Phi cũng trộn lẫn trong mình sự bụi bặm, hoang dã, cứ giằng nhau trên vỏ bọc hào nhoáng. Nơi đây không chỉ có nắng, cát châu Phi, không chỉ có ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh đánh thức “bình minh cho châu lục”, mà Nam Phi còn có những thời khắc tĩnh lặng, những đối lập đến nao lòng và chỉ khi xông vào nơi chạng vạng người ta mới bất giác cảm thấy.

“Săn” Vàng hụt

Trước khi lên đường dự Asiad 16 tại Quảng Châu, Trung Quốc, Thể thao Việt Nam đặt ra mục tiêu giành từ 4 đến 6 HCV, để nằm trong Top 20. Đây là một mục tiêu vừa tầm và TTVN hoàn toàn có thể làm được.

Tự tin mang mục tiêu này sang đất khách nhưng rồi cứ từng ngày trôi qua, những niềm hy vọng Vàng của chúng ta rơi rụng. Mục tiêu không được hiện thực hóa còn chúng tôi rất nhiều phen “săn” Vàng hụt.

Có thể kể ra như trận chúng kết môn bắn súng của cặp đội Vũ Mạnh Tường, Xuân Vinh. Sau khi hoàn thành các lượt bắt thì ở lượt cuối cùng, Xuân Vinh chỉ cần 6 điểm nữa là có thể mang về HC cho TTVN. Thế nhưng rất tiếc, ở thời điểm quyết định ấy, Xuân Vinh lại giật mình và để súng cướp cò, rồi “cướp” luôn HC của bộ đôi này.

Tiếp đến ngày 17/11, TTVN có tới 3 võ sĩ ở môn wushu lọt vào trận chung kết, cơ hội có Vàng mở rộng hơn lúc nào hết. Chúng tôi lại háo hức đi “săn” Vàng và rồi nhận lấy cả 3 lần thất bại của các võ sĩ Việt Nam.

Ngày 24/11, niềm hy vọng Vàng Nguyệt Ánh lọt vào trận chung kết Karatedo hạng 50kg. Rất nhiều người tin rằng võ sĩ sinh năm 1984 của Việt Nam sẽ giành HCV sau khi cô có chuỗi trận áp đảo ở vòng ngoài. Chúng tôi cũng tin tưởng như vậy. Nhưng rồi sau trận chung kết, lọt vào ống kính của chúng tôi vẫn chỉ là hình ảnh một VĐV Việt Nam buồn vời vợi.

Thêm nhiều ngày thất vọng nữa đi qua, dù đôi khi TTVN được an ủi với những tấm HC bất ngờ ở môn điền kinh của Vũ Thị Hương và Trương Thanh Hằng song nguy cơ không giành được HCV Asiad 16 là rất rõ.

24h trước lễ bế mạc, những VĐV cuối cùng của TTVN tham gia tranh tài, và thật bất ngờ, cô gái 18 tuổi Lê Bính Phương đã xuất sắc mang về tấm HCV quý giá cho TTVN ở môn Karatedo hạng 55kg. Còn chúng tôi sau gần 20 ngày theo đuổi quyết liệt, cuối cùng mới “săn” được Vàng. Quả là một kỳ Đại hội vất vả.

“Đợi tôi một tí để tôi đi hỏi”

Một thói quen của người Việt là thường ít khi tuân thủ những quy định khi tới nơi công cộng. Cũng bởi thói quen xấu xí này mà đến sân vận động ở Nam Phi, chúng tôi thường “tếch” vào những khu vực khán giả, thay vì vào khu vực báo chí mà chúng tôi không lạ gì.

Một lần trong lúc chưa biết vào ghế nào, chúng tôi ngồi tạm ở bậc lên xuống của khán đài và lập tức, một tình nguyện viên của Nam Phi ra trợ giúp. Anh ta hỏi chúng tôi về vị trí, nhưng chúng tôi không trả lời được. Anh tiếp tục với việc muốn xem vé để nhìn số ghế, giúp đỡ thuận tiện hơn. Chúng tôi lại không có và khi đưa thẻ phóng viên ra, thật bất ngờ, anh đã dẫn chúng tôi đi một vòng sân cho tới khi sang được khu vực báo chí.

Đó là sự nhiệt tình và cũng là ấn tượng rất lớn mà chúng tôi ghi nhận từ đội ngũ tình nguyên viên của nước chủ nhà World Cup 2010. Nó trái ngược hoàn toàn với đội ngũ tình nguyện viên của thành phố Quảng Châu, nơi diễn ra Asiad 16.

Tất cả các tình nguyên viên của Asiad Quảng Châu khi gặp chúng tôi đều bắt đầu với một câu chào tiếng Trung và khi được hỏi, họ thường có thói quen trả lời: “Đợi tôi một tý để tôi đi hỏi”.

Người vượt rào nhanh nhất thế giới và bầy ong vỡ tổ

Năm 2004 Lưu Tường giành HCV Olympic Athens ở nội dung 110m vượt rào với thành tích ngang bằng kỷ lục thế giới 12”91 của Colin Jackson thiết lập cách đấy 11m năm. Tấm HCV Olympic của Lưu Tường được coi là tấm HCV lịch sử khi lần đầu tiên một VĐV điền kinh châu Á giành HCV ở nội dung này.

Hai năm sau tại giải điền kinh Super Grand Prix tổ chức ở Thụy Sỹ, Lưu Tường còn tạo nên một mốc lịch sử mới khi anh chính thức phá kỷ lục thế giới của Colin Jackson với thành tích 12”88.

Với những thành tích ấn tượng đó, bên cạnh một lối sống nghiêm túc, có tinh thần nhân ái, Lưu Tường được coi là “biểu tượng văn hóa” của Trung Quốc.

Năm 2008, Lưu Tường phải rời Olympic Bắc Kinh vì chấn thương. Người ta tưởng rằng, sự nghiệp của anh từ đây sẽ đi xuống và rất nhiều người đã gọi anh là ngôi sao đã hết thời. Tuy nhiên, ở Trung Quốc, Lưu Tường vẫn là một biểu tượng lớn của làng thể thao nước này.

Năm 2010 Lưu Tường đã có sự trở lại không thể tốt hơn khi anh phá kỷ lục Asiad với thành tích 13”09. Kỷ lục trước đó, cũng do chính anh thiết lập tại Doha năm 2006 với thành tích 13”15.

Nhóm chúng tôi may mắn được chứng kiến ngày thi đấu trở lại của Lưu Tường trên đường chạy 110m vượt rào vòng loại Asiad Quảng Châu. Và điều khiến chúng tôi bất ngờ chính là lòng yêu mến của người Trung Quốc dành cho Lưu Tường.

Khi cái tên Lưu Tường được xướng lên trong danh sách các VĐV tham gia thi, tất cả những CĐV Trung Quốc còn đang ở bên ngoài sân đều ào lên và đẩy nhau vào trong sân như bầy ong vỡ tổ. Nhưng chỉ sau khi Lưu Tường hoàn thành phần thi của mình, cái sân 80 nghìn chỗ ngồi chất kín cách đó vài phút lại trống trơn vì dòng người ra về rất nhanh. Người Trung Quốc kéo đến sân, cốt chỉ để xem cho được Lưu Tường thi đấu. Chưa bao giờ trong lịch sử thể thao nước này, lại có một VĐV được yêu mến như Lưu Tường.