"Chiếc áo mới" của phòng thời tiết

Từ giữa tháng 4/2013, kênh VTC14 bắt đầu lên sóng 3 bản tin Thời tiết theo format mới. Phải nói, đây là cuộc “lột xác” ngoạn mục, thay đổi hoàn toàn diện mạo của các bản tin thời tiết.

Để có được sự “thay da đổi thịt” này thì công lớn thuộc về hệ thống sản xuất đồ họa chuyên nghiệp dành cho chương trình thời tiết: Vizrt mà kênh vừa mới “tậu” được. Đây là một hệ thống đồ họa rất tiên tiến và phổ biến trên thế giới, tuy nhiên, ở Việt Nam, nó vẫn còn khá mới mẻ.

Cuộc “lột xác” này đã được lãnh đạo kênh lên kế hoạch chuẩn bị từ cuối năm 2012, và mãi đến gần nửa năm sau, nó mới thành hiện thực. Hiện tại có 3 bản tin: bản tin sáng lúc 6h00 sáng, bản tin tổng hợp lúc 19h30 và bản tin cuối ngày lúc 23h00 đang được phòng Thời tiết sản xuất với hệ thống kỹ thuật mới. Riêng bản tin 12h00 và 4 bản tin thời tiết chuyên biệt: thời tiết nông vụ, thời tiết biển, thời tiết du lịch và thời tiết đô thị vẫn đang phải đặt hàng đối tác phối hợp sản xuất. “Đến bây giờ, hệ thống mới được vận hành gần 4 tháng, tất cả vẫn đang trong quá trình vừa làm vừa thử nghiệm nên chúng tôi đặt mục tiêu tập trung làm thật tốt, thật chuyên nghiệp 3 bản tin chính đã, khi đã có một mô hình chuẩn thì mới tiếp tục với những bản tin còn lại… Chúng tôi đang cố gắng để đến cuối năm, phòng Thời tiết có thể tự chủ động sản xuất tất cả các bản tin thời tiết mà không cần phải đặt hàng bên ngoài”- BTV Hương Mai, Phó phòng Biên dịch & Khai thác bản quyền, kiêm Trưởng nhóm Thời tiết cho biết.

Xác định thời tiết luôn là mảng thông tin trọng điểm của kênh, nên ngoài việc nhập hệ thống đồ họa hiện đại, VTC14 cũng đã làm việc với trung tâm viễn thám để có được bản đồ với độ phân giải cao, giao diện đẹp hơn và cụ thể từng kinh độ, vĩ độ, để khi nhập vào phần mềm, chương trình sẽ đưa ra từng vị trí cụ thể nhất. Kênh VTC14 cũng đã phối hợp chặt chẽ hơn với trung tâm khí tượng thủy văn trung ương - đối tượng cung cấp thông tin chính thống cho kênh - để tạo nên những bản tin thời tiết sinh động, chuẩn xác và đảm bảo tính thời sự.

Các biên tập viên chia sẻ rằng, cái khó nhất khi làm chương trình về thời tiết chính là sự thay đổi của thời tiết. Ngày nay, do những ảnh hưởng của biến đổi khí hậu nên ngay cả chuyên gia dự báo khí tượng cũng không thể chắc chắn về thời tiết, đặc biệt những khi có bão. Vì thế, hầu như, mọi người luôn ở trong thế bị động trước thông tin mà mình nhận được. “Chúng tôi có thể cập nhật thông tin một cách nhanh nhất, thời sự nhất, riêng độ chính xác thì lại phụ thuộc vào trung tâm khí tượng thủy văn. Nhưng vì mình là người trực tiếp chuyển thông tin đến khán giả nên đôi khi nếu thông tin hơi sai lệch thì chính nhà đài lại phải giơ đầu chịu báng”- Hương Mai cười chia sẻ thêm.

Những hôm có bão là thời gian “hãi hùng” nhất với anh em phòng Thời tiết. Mọi người thường đùa nhau là “ở trong phòng cũng có bão”. Cứ mỗi giờ, trung tâm khí tượng thủy văn lại cập nhật thông tin sang một lần nên ngoài 8 bản chạy bình thường, tùy thuộc vào tính nghiêm trọng của cơn bão mà mỗi tiếng lại lên sóng thêm 1 bản tin. Nhiều khi thông tin thay đổi liên tục do bão đang đi lại đột ngột đổi hướng nên mọi người cũng lại lục tục… đổi hướng. “Có khi đang vẽ đường đi của bão để chuẩn bị lên sóng thì lại nhận được thông tin mới, vậy là phải vẽ lại. Nhiều bản tin đã quay dẫn xong xuôi chỉ chờ lên sóng nhưng nhận được thông tin mới là phải quay dẫn lại từ đầu để cập nhật thông tin nóng nhất cho khán giả. Đôi khi, cứ như vờn nhau với bão vậy” - Ngọc Bách, kỹ thuật đồ họa hóm hỉnh kể lại.

Không chỉ riêng phòng Thời tiết mà cứ vào mùa bão thì hầu như cả kênh VTC14 đều phải chạy đua với bão. Ngoài việc làm bản tin thời tiết bão, biên tập viên của phòng Thời tiết còn phải phối hợp với các bản tin khác như Nhật ký cuộc sống để cập nhật đường đi của bão cho các phóng viên ra hiện trường tác nghiệp. Vậy nên, không có gì lạ khi cứ khoảng 15 phút lại có người chạy sang, ló đầu vào phòng thời tiết để hỏi “Nhà mình ơi, bão đi đến đâu rồi?”.

Dù mới chỉ 4 tháng cho ra đời format mới nhưng các bản tin Thời tiết của kênh đã nhận được phản hồi khá tốt từ khán giả. Bản thân những người làm chương trình cũng không khỏi tự hào khi thấy những “đứa con” của mình đã thay đổi hoàn toàn diện mạo.

Đó là thành quả của những ngày tháng mày mò, tìm hiểu rồi thử nghiệm, rồi thất bại và lại tiếp tục thử nghiệm. Sau 8 demo “nháp” của phòng, lãnh đạo kênh mới tạm chấp nhận để có thể lên sóng, với phương châm: vừa làm vừa cải tiến.

Có hệ thống đồ họa mới thì các kỹ thuật viên là những người bận rộn và vất vả nhất. Ngọc Bách được phân công phần thiết kế đồ họa làm demo cho phần mềm mới. Nói nôm na là khi biên tập muốn có hình ảnh mây bay, gió thổi hay sấm chớp, mưa rào… thì hệ thống sẽ cung cấp công cụ cho Bách và Bách sẽ xử lý để nó có màu sắc, hình dáng, vị trí xuất hiện, âm thanh đi kèm… Ngay cả đường đi của bão, nếu như ở phiên bản cũ, chỉ được thể hiện dưới dạng mũi tên bất động thì nay nó có thể di chuyển trên bản đồ một cách sinh động theo ý đồ của kỹ thuật.

Nếu như Ngọc Bách nhận nhiệm vụ thiết kế đồ họa thì Anh Linh - Phó phòng Hậu kỳ lại tham gia với vai trò “khoai” nhất: khai thác hệ thống. “Khoai” là bởi, anh và cả ê-kip chỉ được các chuyên gia nước ngoài hướng dẫn vỏn vẹn trong 5 ngày, cộng với một tập tài liệu dày cộm toàn bằng tiếng Anh. Những buổi học cũng chỉ là “học chay” chứ chưa được thực hành trên máy nên chẳng khác nào “cưỡi ngựa xem hoa”. Bản thân Linh là dân kỹ thuật nhưng cũng chưa hình dung được hệ thống mới sẽ vận hành như thế nào. Đây cũng là lần đầu tiên, anh tiếp cận với kỹ thuật dựng thời tiết. Sau khóa học ngắn ngày đó, anh được lãnh đạo giao nhiệm vụ phải lên được 3 bản tin theo format mới trong vòng một tuần tiếp theo. Đành phải lao vào vừa tìm hiểu, vừa làm thử và rút kinh nghiệm. Dạo đó, hệ thống lại treo liên tục vì hầu như phải vận hành cả ngày lẫn đêm. Có nhiều hôm, 2h sáng vẫn thấy anh ngồi ngâm cứu với “người bạn mới” này. “Khó khăn nhất là hệ thống chỉ chạy trên một máy duy nhất nên không thể mang về nhà làm được. Vì thế, thời gian nghiên cứu và thực hành không được nhiều” - Linh chia sẻ.

Cuối cùng, sau một tuần, 3 bản tin mới cũng lên sóng. Dù chưa thực sự “long lanh” như kỳ vọng của lãnh đạo nhưng cả Anh Linh và mọi người trong phòng Thời tiết cũng thở phào nhẹ nhõm vì ít ra mình cũng đang đi đúng hướng. Sau đó là những ngày tiếp tục mày mò và thay đổi, cải tiến. Chỉ sau 1 tháng, Linh đã có được một số kinh nghiệm để truyền đạt, chia sẻ với anh em kỹ thuật trong phòng.

Với format mới, bản thân MC cũng phải thay đổi nhiều. Nếu như với phiên bản trước đây, chỉ có một studio ảo, trên màn hình xuất hiện các thông tin, các con số tĩnh thì MC sẽ không phải chỉ trỏ nhiều, có thể đứng tại chỗ và nói. Nhưng với format mới, bắt buộc MC phải linh họat hơn, sử dụng ngôn ngữ hình thể nhiều hơn để biểu đạt thông tin một cách sinh động nhất. Trước khi dẫn, MC cũng phải nghiên cứu kịch bản phân cảnh thật kỹ và trao đổi với biên tập để thống nhất vị trí đứng dẫn và cách thể hiện trong từng đoạn thông tin. Biên tập và MC lúc đó sẽ không khác gì đạo diễn và diễn viên.

Hiện, phòng có 5 MC thay nhau đảm nhiệm 8 bản tin thời tiết trong ngày, trong đó 2 MC chính là Khánh Ly và Thúy An - những gương mặt đã gắn bó với bản tin thời tiết của VTC14 từ những ngày đầu thành lập kênh. Ngoài ra, còn có sự tham gia của Thanh Huyền - nữ MC quen thuộc của bản tin Cuộc sống 24h, Hương Trà - cô nàng cá tính một thời chuyên đi “săn bão” và anh chàng đa năng “Én đồng” Thành Trung.

Khổ nhất là Thanh Huyền. Đang có con nhỏ mà vừa dẫn thời tiết lại vừa dẫn chính cho bản tin Cuộc sống 24h nên nhiều hôm dẫn xong thời tiết, 1h sáng về đến nhà thì 4h đã phải đến kênh để chuẩn bị cho Cuộc sống 24h. Vì thế, cứ hôm nào rơi vào lịch dẫn 23h00 là cô nàng lại méo cả mặt.

Trước đây, các bản tin thời tiết chủ yếu đặt hàng bên ngoài nên yếu tố đồ họa hầu như cố định, không can thiệp được. Nếu muốn thêm bớt là rất khó, thường phải liên lạc lại với đối tác để sửa đổi, rồi gửi đi gửi lại rất mất công. Còn bây giờ, tất cả những thông tin xuất hiện trên màn hình đều do biên tập và kỹ thuật chủ động. Từ vị trí đứng của MC, cho đến cách di chuyển, ngôn ngữ hình thế biểu đạt ra sao… đều do biên tập sắp đặt.

Thế nên, gánh nặng không chỉ dành riêng cho kỹ thuật hay MC mà ngay cả các biên tập cũng nắm vai trò rất lớn trong việc xây dựng bản tin thời tiết theo format mới. Trước đây, khi nhận đồ họa và dữ liệu nguồn từ đối tác thì biên tập chỉ chỉnh sửa ngôn ngữ theo văn phong truyền hình. Nhưng với format mới, biên tập phải tự thiết kế bản tin của mình. Với những thông tin nhận được từ trung tâm khí tượng thủy văn, biên tập phải chia nhỏ ra thành từng phần khác nhau, trau chuốt lời dẫn, chi tiết hóa kịch bản và mô tả bằng đồ họa tương ứng. Cách làm này đòi hỏi sự tỉ mỉ hơn, công phu hơn nhưng thể hiện dấu ấn của biên tập rõ nét hơn trong bản tin.

Để lên được bản tin 6h00 sáng thì ê-kip sản xuất phải có mặt ở kênh từ lúc 4h để cập nhật thông tin và ghi hình. Còn sau khi hoàn thành bản tin 23h00, việc mọi người về nhà lúc 1-2h sáng là chuyện bình thường. Phòng có 4 biên tập thì 3 biên tập là nữ, trong đó 2 người đang nuôi con nhỏ nên việc đảm bảo lên sóng an toàn cho 3 bản tin thời tiết chính cũng là cả một sự nỗ lực và cố gắng của mỗi thành viên trong phòng.

Hương Thảo vẫn phải đi thuê nhà, con mới chỉ 8 tháng mà nhiều hôm 8-9h tối mới về đến nhà vì còn phải hoàn thành xong bản tin 19h30. Chồng Thanh Trà đi làm xa, 2 con lại còn bé nên nhiều hôm con khóc, mẹ chồng gọi về mà chương trình vẫn chưa xong. Thời gian đầu, các bà mẹ trẻ như rơi vào khủng hoảng. Nhưng xác định chuyện gia đình là chuyện cá nhân của mỗi người và phải tự thu xếp để đảm bảo công việc nên Thảo quyết định thuê nhà gần cơ quan để tiện việc đi lại, còn Trà thì gửi một bé về nhà ngoại trông hộ. Không bao giờ lấy cuộc sống riêng tư ra để đòi hỏi sự ưu tiên trong công việc nên mấy chị em phân công lịch sản xuất rõ ràng, để “hoa thơm mỗi người hưởng một tí”, như lời mà mọi người vẫn dí dỏm bảo nhau. BTV Minh Hạnh - “chị cả” của phòng Thời tiết có “son rỗi” hơn một chút nên thường lĩnh nhiệm vụ làm bản tin 23h00 đỡ cho chị em.

Phòng có mỗi Hoàng Nam là “mì chính cánh” và cũng là người duy nhất được học về khí tượng thủy văn một cách bài bản. Nhiều khi, có những từ ngữ chuyên ngành, mọi người không hiểu, lại hỏi Nam. Đang là người “độc thân vui vẻ” nên những hôm các chị có việc gia đình đột xuất, anh chàng lại tình nguyện đổi lịch, thay ca cho mọi người. Dễ thương như thế nên cứ đợt nào cậu em út của phòng phải ra hiện trường trực bão là mọi người lại thấy nhà cửa trống vắng.

…Có một chuyện vui thế này. Ngày xưa, cái điều hòa của phòng thời tiết thi thoảng lại lăn ra “ăn vạ” nên được mọi người “khuyến mãi” thêm 2 cái xô nhỏ để hứng nước ở phía dưới. Nhưng từ hồi nhập hệ thống đồ họa mới về, cái điều hòa bỗng dưng được tân trang, sửa chữa và trở thành “cục cưng” của phòng thời tiết. Bởi hôm nào điều hòa “chết” thì máy móc cũng “quay đơ” theo. Ngoài ra, lãnh đạo kênh cũng ưu ái sắm sanh cho phòng bộ máy tính và trang thiết bị, bàn ghế hiện đại, để anh chị em yên tâm làm việc. Cũng vì sự quan tâm, đầu tư của sếp mà mỗi người trong phòng lại càng cảm thấy có trách nhiệm với công việc của mình hơn và luôn cố gắng để hoàn thành nhiệm vụ một cách tốt nhất….