Châu Á gấp rút ứng phó 'siêu' El Nino

Nhiều nước châu Á đang khẩn trương chuẩn bị cho đợt El Nino được dự báo đạt cường độ rất mạnh vào cuối năm nay và kéo dài sang năm 2027. Nắng nóng cực đoan, hạn hán, mưa lớn và nguy cơ thiếu lương thực có thể cùng lúc ảnh hưởng đến hàng trăm triệu người trong khu vực.

Trung Quốc lập bản đồ rủi ro, Nam Á chống hạn

Tại Trung Quốc, chiến dịch kéo dài 100 ngày được triển khai nhằm ứng phó thời tiết cực đoan và bảo vệ mùa màng trước cả hạn hán lẫn mưa lớn. Bắc Kinh dự kiến nâng cấp hệ thống giám sát, cảnh báo sớm, đồng thời khuyến khích các thành phố xây dựng “bản đồ rủi ro khí hậu” để xác định khu vực dễ ngập lụt hoặc chịu nắng nóng nghiêm trọng.

Đặc khu hành chính Hong Kong điều chỉnh quy định tại nơi làm việc sau khi ghi nhận ngày nóng nhất lịch sử hôm 9/8. Doanh nghiệp được yêu cầu sắp xếp lại lịch làm việc, cung cấp thiết bị làm mát và bố trí giờ nghỉ khi nắng nóng cực đoan. Người sử dụng lao động có thể bị truy tố nếu không thực hiện các biện pháp bảo vệ nhân viên.

Khu vực Đài Loan xác định thời tiết cực đoan là tình huống khẩn cấp, tổ chức diễn tập tương tự hoạt động ứng phó động đất hoặc tấn công khủng bố.

Đầu tháng 9, hàng trăm người tham gia cuộc diễn tập giả định nhiệt độ vượt 40 độ C trong ba ngày liên tiếp, kéo theo mất điện, thiếu nước, gián đoạn đường sắt, hỏng điều hòa và nhiều ca sốc nhiệt. Chính quyền địa phương cũng thử nghiệm nền tảng trực tuyến “Cool Map”, hướng dẫn người dễ bị tổn thương tìm đến không gian mát mẻ.

Ở Nam Á, El Nino đã ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp. Một số khu vực Ấn Độ ghi nhận lượng mưa gió mùa tháng 9 thấp hơn bình thường gần 50%, đe dọa năng suất lúa, đậu, bông và ngô. Nguy cơ mất mùa có thể tiếp tục đẩy giá thực phẩm lên cao, gia tăng gánh nặng cho các gia đình thu nhập thấp.

Chính phủ Ấn Độ đang tăng cường hạ tầng bảo tồn, thu trữ nước tại hơn 350 huyện dễ bị tổn thương, đồng thời khuyến khích nông dân chuyển sang cây trồng cần ít nước, có thời gian sinh trưởng ngắn như đậu và kê.

Sri Lanka chịu hạn hán nghiêm trọng nhất trong 10 năm. Hơn 160.000 người thiếu nước uống khi nhiều hồ chứa cạn kiệt. Giới chức phải đóng cửa các khu vực du lịch tại Vườn quốc gia Yala, đưa xe bồn đến bổ sung nước cho ao hồ để bảo vệ động vật hoang dã. Tại đầm phá Mullaithivu, hàng nghìn con cá chết do thiếu nước ngọt.

Trung tâm Quản lý Thảm họa Sri Lanka đang chuẩn bị cho kịch bản nguồn nước ngọt tiếp tục cạn. Khi đó, nước này có thể phải xử lý nước biển, dù việc phụ thuộc vào nhà máy khử mặn duy nhất hiện không được xem là giải pháp khả thi.

Đông Nam Á đối mặt nguy cơ giảm sản lượng lúa

Tại Đông Nam Á, El Nino xuất hiện trong bối cảnh khu vực chịu sức ép từ nhiều cuộc khủng hoảng. Xung đột Iran làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng, đẩy chi phí phân bón tăng cao. Khói mù từ các đám cháy theo mùa tại Malaysia và Indonesia tiếp tục ảnh hưởng đến sức khỏe người dân và cây trồng.

Trong đợt El Nino 2023 - 2024, các nước Đông Nam Á đã giảm tác động lên nông nghiệp bằng cách điều chỉnh lịch gieo trồng và quản lý nguồn nước. Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo những biện pháp này có thể không đủ trước mức độ nghiêm trọng của đợt El Nino hiện nay. Sản lượng lúa gạo khu vực được dự báo giảm 8 - 10%.

“Chúng ta không thể mặc nhiên cho rằng đợt El Nino này sẽ giống đợt trước, bởi có quá nhiều thách thức đang chồng chất”, Elyssa Kaur Ludher, chuyên gia khí hậu và an ninh lương thực tại Singapore, nói.

Bà Ludher nhận định Philippines, Malaysia và Indonesia đặc biệt dễ bị tổn thương trước biến động giá thực phẩm. Trong khi người dân Singapore chi dưới 10% thu nhập cho ăn uống, tỷ lệ này ở Indonesia có thể lên tới 50% hoặc hơn.

“An ninh lương thực cần được nhìn nhận như vấn đề an ninh quốc gia, bởi giá thực phẩm có ảnh hưởng lớn đến ổn định xã hội, đặc biệt tại Indonesia và Philippines”, bà nói.

Các chính phủ và hợp tác xã nông nghiệp Đông Nam Á đang thúc đẩy phương pháp canh tác tái sinh và chuyển dần sang phân bón sinh học để giảm sức ép lên sản xuất.

Hàn Quốc, Nhật Bản chuẩn bị ứng phó bão mạnh

Hàn Quốc trải qua tháng 7 khô hạn nhất từng ghi nhận tại khu vực đông nam, trước khi thời tiết đột ngột đảo chiều với những trận mưa lớn. Nắng nóng gay gắt khiến nông dân mô tả khoai tây hỏng như bị “luộc chín” ngay dưới đất.

Cơ quan khí tượng Hàn Quốc đã cải tổ hệ thống cảnh báo nắng nóng lần đầu sau 18 năm, bổ sung cấp cao nhất. Khi nhiệt độ cảm nhận đạt 38 độ C, cơ quan chức năng sẽ hướng dẫn dừng những công việc ngoài trời không khẩn cấp. Người dân liên tục nhận cảnh báo qua điện thoại, khuyến cáo ở trong nhà vào giờ nóng nhất.

Nước biển quanh bán đảo Triều Tiên vẫn ấm bất thường. Các nhà dự báo lo ngại khu vực tây bắc Thái Bình Dương có thể xuất hiện nhiều cơn bão mạnh hơn bình thường khi El Nino tăng cường, làm suy yếu vùng áp cao từng ngăn bão tiến đến Hàn Quốc.

Nhật Bản cũng chuẩn bị đối phó nguy cơ siêu bão. Nước này ghi nhận ngày “nóng khắc nghiệt” đầu tiên trong tháng 7, ngay sau khi đợt El Nino hiện tại bắt đầu. Thuật ngữ “kokushobi” lần đầu được Nhật Bản đưa vào sử dụng hồi tháng 4, chỉ những ngày nhiệt độ vượt 40 độ C.

Khi mùa hè kết thúc, chính quyền chuyển trọng tâm sang phòng chống bão, khuyến cáo người dân dự trữ thực phẩm, nước uống, tuân thủ lệnh sơ tán và cố định đồ đạc có thể bị gió cuốn bay.

Bộ phụ trách cơ sở hạ tầng Nhật Bản đã xác định một số đường chui trên quốc lộ có nguy cơ ngập cao để chủ động đóng khi mưa lớn. Biện pháp được đưa ra sau khi hai người lái xe mắc kẹt và chết đuối tại đường chui trong đợt mưa kỷ lục ở tỉnh Chiba, phía đông Tokyo, tháng trước.