Chấp nhận sự khác biệt

Chị bạn đồng nghiệp tôi người Myanmar, nuôi con một mình. Thằng bé mười bảy tuổi, từ nhỏ đã theo mẹ đi nhiều nước trên thế giới. Đến năm mười bốn tuổi thì sang Mỹ. Gà trống choai, gặp văn hoá Mỹ thì đâm ra mê mẩn nhạc Rap. Đi làm thì thôi, về đến nhà, đầu óc chị cứ căng lên bởi những âm thanh giậm dựt, nói không ra nói, hát chẳng ra hát. Đất chẳng chịu trời thì trời chịu đất. Chị ngồi nghe cùng con và nhờ thằng bé giảng giải niềm say mê của nó. Cuối cùng chị nói với tôi, nhờ nghe được nhạc Rap mà chị và con trai đã tìm được tiếng nói chung.

Những năm thuộc thập kỷ 70, 80 của thế kỷ trước, đoàn viên thanh niên chúng tôi được huy động làm thanh niên cờ đỏ - đứng chặn các góc phố để rạch quần ống bé, cắt quần ống loe và đi một đường tông-đơ từ trán ra tận sau gáy với những ai để tóc dài quá 3cm. Sự khác biệt du nhập từ đám sinh viên du học nước ngoài hoặc còn “rơi rớt” lại từ trước năm 75 đã không được những người chỉ quen mặc áo quần đồng phục chấp nhận.

Hai, ba chục năm về trước, những người đang yêu chở nhau trên chiếc xe đạp cà tàng mà vòng tay ôm eo thường bị coi là “thiếu đứng đắn”. Nhưng những kẻ “cấp tiến” vẫn cứ ôm nhau. Những kẻ bảo thủ như tôi vẫn chỉ dám thỉnh thoảng chạm vào thắt lưng người phía trước. Bây giờ ngẫm lại, nếu không có họ vượt lên dư luận thì lứa tuổi chúng tôi bây giờ, vợ chồng chắc vẫn chẳng dám khoác tay nhau đi trên đường phố.

Anh bạn vong niên mà tôi hằng kính trọng hay nói, xã hội muốn phát triển, mọi người sống trong đó phải biết chấp nhận sự khác biệt.

Đọc thơ Vi Thuỳ Linh, nhiều khi tôi chẳng hiểu. Nhưng thỉnh thoảng cũng “rón rén” đọc một hai câu, biết đâu sẽ đến lúc thơ chẳng cần có vần.

Gặp trên blog những bạn trẻ gọi “bạn” xưng “tôi” tuốt tuột với mọi lứa tuổi, định cáu. Rồi lại nghĩ đấy cũng là sự khác biệt. Có thể nửa thế kỷ nữa, tiếng Việt hiện đại chỉ còn “You” và “Me” như tiếng Anh. Họ sẽ được ghi công là những người đi trước (!) Mình sẽ được quyền tự hào đã không là hòn đá ngáng đường bánh xe lịch sử (!)

Có lần tôi ngỡ mình là lính cứu hoả, nhưng ngộ ra thuốc chữa cháy đã quá hạn, không còn tác dụng. Sau đám cháy, mỗi người rút ra được một vài điều cho mình và xã hội blog nhích thêm một bước về phía văn minh: chấp nhận sự khác biệt của nhau để cùng tồn tại và phát triển.

Thầy tôi dạy, muốn hiểu ai nên đặt mình vào hoàn cảnh của người đó. Mỗi lần định “hậm hực” trước một sự khác biệt, tôi lại cố gắng nhớ đến lời thầy để tìm được sự bình an cho mình.

T.C