Cách dạy con của hai bà mẹ

Cậu bé hàng xóm không chịu đi học. Cậu mới tám tuổi, học lớp hai. Sáng nào bố mẹ gọi cậu dậy đi học cứ y như gọi bò. Hết quát tháo đến đánh đòn, cậu vẫn ương ngạnh. Riết rồi cậu mới miễn cưỡng leo lên xe để mẹ chở đi học.

Một hôm, đứng trước cổng trường, hai mẹ con nhìn thấy mấy đứa trẻ bán vé số. Lũ choai choai chừng sáu, bảy tuổi, trai có, gái có, đứa nào cũng đen nhẻm. Mỗi đứa bê một khay vé số các tỉnh, len lỏi vào đám phụ huynh, năn nỉ chào mua. Nhìn bọn chúng, bà mẹ chợt nghĩ ra một mẹo.

Chờ con vào trường, chị ra quầy đại lý vé số, xin những tấm vé số đã sổ rồi. Về nhà, chị gắn từng tập vé số lên một tấm bảng nhỏ như của các em bé bán vé số thường dùng.

Sáng hôm sau, cậu con lại tái diễn như mọi hôm, khóc lóc không chịu đi học. Chị nhẹ nhàng bảo con, vẻ thông cảm:

- Thôi! Học hành vất vả, con không đi học cũng được. Mẹ đồng ý cho con nghỉ học.

Cậu con nhảy cẫng lên, vui ra mặt. Bà mẹ lại thủng thẳng nói với con:

- Nhưng con không đi học thì ở nhà làm gì? Ai nuôi con? Từ nay bố mẹ cho con đi bán vé số.

Chị vào buồng lấy ra tấm bảng găm đầy vé số và một chiếc mũ nan rộng vành. Chị đội mũ cho con, sửa đi, sửa lại ngay ngắn, ấn tấm bảng vào tay con, chị nói:

- Mỗi ngày con bán hết ngần này vé số rồi về nhà ăn cơm. Không bán hết thì ráng nhịn đói. Không đi học thì phải đi làm con à.

Cậu bé tiu nghỉu, tần ngần nhìn tấm bảng vé số. Một lát sau, cậu lí nhí:

- Thôi, từ nay con sẽ cố gắng đi học. Mẹ đừng cho con đi bán vé số, mẹ nhé!

Từ hôm đó, cậu bé ngoan hẳn, học hành chăm chỉ. Cả nhà rất vui.

Tôi quen vợ chồng anh chị V. Anh chị tuổi gần bảy mươi, ở với người con đang công tác tại Xí nghiệp liên doanh dầu khí Vietsopetro. Một hôm, chúng tôi gặp nhau ở bãi biển, anh kể về đứa con của mình:

- Mình lấy vợ sớm rồi đi bộ đội. Ba lần về phép, sinh ba đứa con, hai trai, một gái. Ðứa lớn và đứa út rất ngoan, không phải bận lòng lắm. Thằng cháu Quân (anh chị đang ở với nó) nổi tiếng ngỗ ngược, hư hỏng. Nó chẳng chịu học, suốt ngày theo bọn trẻ xấu chơi bời lêu lổng, phá làng, phá xóm. Bà xã nhà tôi nói thế nào nó cũng không chịu nghe. Nhiều phen bà ấy khóc hết nước mắt vì nó.

Thời ấy, cánh đàn ông đi bộ đội hết. Nông thôn còn lại phần lớn là phụ nữ. Họ vất vả làm ruộng, tham gia công tác xã hội, chăm sóc cha mẹ chồng, nuôi dạy các con. Vợ tôi rất cực. Thằng thứ hai hư hỏng, vợ tôi càng cực hơn. Ðôi lúc, tưởng như bế tắc hoàn toàn.Rồi vợ tôi nghĩ ra một kế.

Bà ấy tự học chèo xuồng. Khi đã thành thạo việc điều khiển một chiếc xuồng, vợ tôi triệu tập cả ba đứa con xuống xuồng, chèo ra giữa ngã ba sông thì neo lại. Bà ấy nói:

- Bố con đi bộ đội, ở nhà chỉ còn bốn mẹ con mình. Thằng Quân không ngoan, mẹ nói mãi không được. Mẹ không muốn xấu hổ với tổ tiên, với họ hàng, với bà con dân làng và với bố con. Hôm nay, mẹ quyết định, nếu Quân không hứa sửa chữa làm một người con ngoan, chăm chỉ học hành thì mẹ sẽ đánh đắm chiếc xuồng này. Cả bốn mẹ con mình cùng chết ở đây.

Vì đã được dặn trước, thằng anh và cô út khóc lóc ầm ỹ năn nỉ mẹ. Chúng nói với thằng Quân xin lỗi mẹ đi, hứa với mẹ đi, nếu không cả gia đình mình phải chết.

Lầm lỳ một hồi lâu, thằng Quân cũng xin lỗi mẹ và hứa sẽ ngoan ngoãn.

Bốn mẹ con chèo xuồng về. Chiều hôm đó, vợ tôi giết gà, nấu xôi, làm tiệc mời họ hàng đến ăn. Trước bàn thờ tổ tiên, sau khi thắp nhang cúng bái, vợ tôi nói với họ hàng:

- Thưa các ông, các bà, các bác, các chú, các cô... trong họ. Thằng cháu Quân nhà tôi đã hứa từ nay sẽ ngoan ngoãn, chăm chỉ học hành. Có mọi người trong họ chứng giám, Quân hãy hứa lại một lần nữa xem nào.

Quân thấy khớp, cậu đành hứa trước bà con họ hàng. Mỗi người góp một câu khích lệ cậu. Cậu rơm rớm nước mắt.

Từ đấy, Quân từ bỏ đám bạn xấu, không đi lang bang nữa. Cậu lao vào học và học rất giỏi. Học hết cấp hai, rồi cấp ba, cậu thi đỗ vào Trường Ðại học kinh tế tài chính. Ra trường, Quân làm việc ở một vài cơ quan rồi xin được vào Xí nghiệp liên doanh dầu khí Vietsopetro. Hiện nay, lương của cậu gần ba chục triệu đồng mỗi tháng. Từ cái ngày hứa với mẹ, càng lúc Quân càng trưởng thành.

Ông bùi ngùi nói với tôi:

- Mình đi suốt, gánh nặng gia đình trút hết lên vai vợ. Nếu bà ấy không có biện pháp kiên quyết thì thằng con thứ hai này sẽ hỏng hẳn. Mình rất biết ơn bà ấy.

Mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh. Dạy con nên người có một phần công sức rất lớn của người mẹ. Vì thế, người ta mới tôn vinh người mẹ.

Vui lắm thay!

Nguyễn Đức Đát