Barenyi Bela và phát minh “crumple zones”

(VTC News) - Cách đây 50 năm, vào ngày 23 tháng Giêng năm 1951, Daimler AG đã đăng ký phát minh “cấu trúc thân xe với ca-bin an toàn”. Đó chính là phát minh của kỹ sư tài ba người Hungary Barenyi Bela, người đưa ra khái niệm “crumple-zones” - dịch nôm na ra tiếng Việt là vùng - có thể bị nhàu nát để - giảm xung lực khi va chạm. Năm 1959, lần đầu tiên trên thế giới, chiếc Mercedes-Benz W 111 được thiết kế với cấu trúc ca-bin an toàn này và từ đó đến nay, đây vẫn là cách làm mà tất cả các hãng xe lớn đều áp dụng khi chế tạo thân xe.

Trong lịch sử ngành công nghiệp ô tô, Mercedes-Benz vốn nổi tiếng về việc chú trọng tới tính an toàn - cả bị động lẫn chủ động - của xe hơi và ngược dòng thời gian, Mercedes chính là hãng xe đầu tiên tung ra thị trường mẫu xe có cấu trúc thân với ca-bin vững chắc để bảo vệ hành khách và những vùng có thể biến dạng ở mũi xe và đuôi xe với chức năng giảm xung lực khi va chạm. Cấu trúc này chính là phát minh của kỹ sư người Hungary, ông Barenyi Bela, người vốn được tôn vinh là “cha đẻ của an toàn bị động trên xe hơi”.

Ông Barenyi Bela sinh năm 1907 tại Hirtenberg (Áo) và tốt nghiệp trường đại học Bách khoa ở thủ đô Viên. Ngay sau đó, ông tới làm việc cho Austro-Daimler và Adler. Năm 1939, ông Barenyi tới xin việc tại Mercedes-Benz và chỉ sau một cuộc phỏng vấn, ban giám đốc hãg xe này đã quyết định trao quyền cho ông thành lập phòng chuyên nghiên cứu về các vấn đề an toàn trên xe hơi. Ban đầu, phòng này chỉ có 4 người, làm việc trong một căn nhà gỗ, rộng chưa tới 100 mét vuông. Tuy nhiên, ngay trong thời kỳ đó, ông Barenyi đã cùng với các đồng nghiệp tổ chức những cuộc thử nghiệm đâm xe. Khoảng 1 năm sau khi tới làm việc tại Mercedes, nhóm của ông đã hoàn thiện một mẫu prototype lắp ráp trên platform an toàn, với ca-bin không biến dạng khi va chạm và thành xe được bảo vệ vững chắc. Tháng Giêng năm 1951, Barenyi đăng ký phát minh “crumple-zones” và từ đó đến nay, thân xe hơi đều được thiết kế dựa trên phát minh này của ông. Năm 1959, Mercedes chính thức giới thiệu mẫu W 111 (model 220 b) là dòng xe đầu tiên trên thế giới có cấu trúc khung an toàn. Cấu trúc này bao gồm khoang ca-bin vững chắc và phần nối dài ở mũi và đuôi xe được làm từ những vật liệu “dễ nhàu nát” hơn. Khi va chạm, những phần này sẽ hấp thụ xung lực để bảo vệ ca-bin. Ngoài “crumple-zones”, ông Barenyi còn là người đề xướng việc sử dụng những khối có cạnh tròn trong ca-bin để tránh gây thương vong trong các vụ va chạm. Ngoài ra, ông cũng đi tiên phong trong việc sử dụng những chất liệu có độ đàn hồi tốt trong khâu chế tạo các loại đồng hồ và nút bấm trên táp-lô hay bệ trung tâm và đưa ra cách gắn chìm những thiết bị này vào táp-lô. Trên những chiếc Mercedes thời đó, từ những kết quả thu được thông qua các cuộc thử nghiệm của phòng nghiên cứu công nghệ bảo vệ an toàn cho xe hơi, người ta đã lắp ráp loại ghế chắc chắn và loại khóa cửa an toàn để hành khách không văng ra ngoài ca-bin trong các vụ đâm xe. Năm 1970, ông Barenyi tiếp tục đưa ra hai ý tưởng mới, vẫn được ứng dụng trên các dòng Mercedes ngày nay, đó là logo có thể uốn cong và cần gạt nước được “giấu” xuống dưới nắp ca-pô nhằm tránh gây thương tích cho người đi bộ khi bị xe đâm phải. Năm 1972, ông Barenyi Bela nghỉ hưu nhưng vẫn tiếp tục làm cố vấn cho trung tâm nghiên cứu các thiết bị an toàn của Mercedes. Năm 1994, ông là người duy nhất trong các bậc tiền bối của ngành công nghiệp ô tô được đưa vào Hall of Fame tại Detroit khi vẫn còn sống và được dựng tượng tại Viện Bảo tàng Quốc gia Đức. Ông Barenyi Bela, cha đẻ của an toàn bị động trên xe hơi, từ trần ngày 5 tháng 5 năm 1997, để lại cho hậu thế 2.500 phát minh, nhiều hơn số phát minh của nhà sáng chế người Mỹ Thomas Alva Edison. Ngày nay, tại Đức và tại Ý đều có những con phố mang tên ông.

Mai Hương