Audiophile và những sướng, khổ vì… loa

Loa và sự cầu kỳ mang tính nghệ thuật cao

Hãy tưởng tượng, chơi âm thanh hi-end sẽ ra sao nếu không có… loa? Khác gì một màn kịch câm? Và nếu chơi hi-end mà lại cùng một bộ loa tồi thì đó là một thảm họa lớn hơn bất kỳ thảm họa nào đối với một audiophile.

Loa là thứ sẵn hàng và đa dạng nhất trong số tất cả linh, phụ kiện cấu thành một bộ hi-end, thế nhưng những bi kịch cũng xuất phát từ đây. Chơi hi-end được ví như một cuộc dựng vợ gả chồng cho từng thiết bị và loa cũng thế.

Một bộ loa đắt tiền chưa chắc đã tương thích với ampli hay thậm chí toàn đồ cao cấp, được giới chuyên gia nhận xét, đánh giá cao thì đối với một audiophile không hợp gu, thứ âm thanh nó phát ra cũng vẫn chỉ như “đàn gảy tai trâu”.

Cái nghiệp mua loa, sắm dàn nó cũng có nhiều nghịch lý bi hài, thậm chí bi kịch. Có chuyện audiophile sắm được bộ loa ưng ý đến tột đỉnh qua mối tàu hàng hải chở về, thuộc dạng hiếm có khó tìm, trị giá cả công vận chuyển đâu hơn 400 triệu. Về phần vì sợ vợ, phần không muốn tiết lộ cái thú chơi xa xỉ của mình nên nói giấu, giảm, tránh còn đâu đó… 40 triệu bộ loa. Bộ loa để đó, chật nhà, và cũng chỉ cả năm, cả tháng mới nghe một vài lần các bài nhạc tủ, đúng chất audiophile. Được hôm đi công tác dài ngày, ở nhà cô vợ thấy có người trả hơn liền bán, hí hửng về khoe chồng, lại giải phóng mặt bằng mua thêm được bộ tủ mới đặt vào. Anh chồng về, loa bị bán lỗ, không mua lại được, sinh cãi vã, thế là thành… bi kịch.

Hi-end dù đã là một nghiệp chơi đỉnh cao nhưng trong cái “dải tần rộng” của cuộc chơi âm thanh này, loa cũng như nhiều thiết bị khác được phân vào các tầm giá khác nhau, phù hợp với nhiều đối tượng audiophile khác nhau.

Có một nguyên tắc vàng khi chọn mua loa là đừng ngại đồ cũ, mã xấu bởi có thể đây chính là những bộ loa cho chất lượng tốt. Cũng chính vì lý do đó, việc đi tìm một bộ loa “hợp nhĩ” không đơn giản chút nào bởi nó đòi hỏi người chơi phải cất công tìm kiếm và thẩm âm một cách đầy đủ.

Khi chọn một bộ loa, tiêu chí quan trọng không phải là đắt tiền hay cao cấp mà là bạn sẽ thưởng thức nó như thế nào. Tùy từng không gian và thể loại âm nhạc mà mình thích để xác định chính xác mình mua loại loa nào.

Nếu chơi hi-end tầm trung, audiophile thường khuyên nên mua các dòng loa B&W DM4 hay B&O AR3 với giá trên dưới 10 triệu đồng. Điểm chung của những bộ loa này là chất âm dễ nghe, dải tần vừa phải, chơi được đa dạng nhiều thể loại nhạc thường thức cũng như thích hợp với những phòng nghe không gian mở kiểu như các phòng khách tại gia.

Hay như bộ loa REVOX, khá kén tai “lính mới” với chất âm mộc nhưng lại rất được lòng những audiophile. Đây là dòng loa có tính sưu tầm cao, giá vừa tầm trong ngưỡng từ 1000 USD tới 4000 USD. Các series như BX-350, BX-4100 được đánh giá khá cao với việc thể hiện khả năng trung âm tốt, dễ ghép với nhiều loại ampli.

Trong những ngày Triển lãm Nghe nhìn 2010, người xem còn được chiêm ngưỡng những bộ loa lên tới cả tỷ đồng tới từ các thương hiệu JBL, Avalon hay Dynaudio được biết tới như đỉnh cao của sự xa xỉ. Thực tế thì đây là những bộ loa được thiết kế tốt với chất liệu cao cấp cũng như tích hợp những công nghệ hàng đầu về tái tạo âm và các bước chế tạo nghiêm ngặt màng loa, lõi loa.

Tuy nhiên, việc đầu tư vào những bộ loa hàng khủng này cũng dẫn đến nhiều vấn đề và đòi hỏi audiophile phải có tầm cũng như độ hiểu biết cao, túi tiền rủng rỉnh. Đơn cử như bộ loa JBL Everest DD 66000, có giá hơn 70 ngàn USD, ngay tại triển lãm nhà phân phối cũng khuyến cáo chỉ nên đi kèm bộ ampli và bộ nguồn của Mark Levinson với giá ngót nghét gần cả tỷ đồng.

Cầu kỳ và xa xỉ là thế nhưng audiophile vẫn có những cách chơi loa rất riêng mà một trong những cách chơi “độc” là tự đóng loa. Những cái tên như bác Hiên “già” làng Yên Phụ hay Sơn Loa (TP.HCM) luôn là những điểm đến của những audiophile cầu kỳ và khó tính.

Để có được một bộ loa ưng ý, sau những tháng ngày rong ruổi khắp các showroom với những ngó nghiêng bộ loa cả tỷ, cuối cùng nhiều người vẫn chọn cách đóng loa thủ công để thỏa mãn cái thú đam mê của mình.

Theo một audiophile, chơi loa tự đóng có nhiều ưu điểm nhưng đòi hỏi tính cầu kỳ rất cao ở mọi khâu. Tìm được một bộ củ loa “ngon” đã khó cả về công sức lẫn tiền bạc, nhưng để tìm được một chất liệu gỗ ngon cho bộ củ loa ấy cũng như tìm được người thợ tài hoa gióng được thành bộ hoàn chỉnh là cả một cuộc chơi công phu.

Âm thanh là sự hòa trộn của những va chạm mang tính logic. Vậy nên, một thứ âm thanh hoàn chỉnh, thỏa mãn người nghe phải là thứ âm thanh bật lên được những tiết tấu của bản nhạc nó đang phát, rõ từng âm tiết và rãnh âm.

Do đó, đừng hỏi tại sao những audiophile lại cầu kỳ trong việc tìm đóng cho mình một bộ loa ưng ý. Từ cách chọn củ loa cho đến đi dây rồi chọn gỗ cho thùng loa cả một kỳ công mà người chơi được ví như những kiến trúc sư đang hoàn thiện nên một nét đẹp vô hình của âm thanh.

Nghe là phải có không gian

Không phải bỗng dưng mà audiophile thường bị nghĩ ngay tới những người nhiều tiền lắm của bởi cái thú chơi âm thanh của mình.

Muốn thương thức âm nhạc thì phải có không gian, giống như ta đi nghe hòa nhạc thì phải vào thính phòng chứ không thể sang một cụm rạp chiếu bóng đa năng. Có loa ắt phải có phòng nghe, dù rộng, dù chật thì đó cũng phải là một không gian vừa phải để âm thanh có thể truyền tải một cách tốt nhất.

Những audiophile kỳ cựu và có điều kiện thường chọn cho mình một cái thú vui là tự thi công phòng nghe và tự thẩm âm. Thời kinh tế thị trường, vật liệu thi công phòng nghe cũng đa dạng và người chơi có thể tùy túi tiền mà chọn cho mình các vật liệu vừa phải.

Một phòng nghe tiêu chuẩn phải đảm bảo đủ độ cách âm, không gian hợp lý, không ngóc ngách để tránh bị tản âm. Ngoài ra, bố trí trong một phòng nghe càng ít nội thất càng tốt để tránh trường hợp bị hút âm hoặc nhiễu âm trong quá trình thưởng thức.

Có những nhóm audiophile ở Hà Nội, thường tụ tập nhau vào ngày cuối cùng của tháng, sau bữa trà dư tửu hậu thì cùng vào một phòng nghe của gia chủ để thưởng thức thứ âm thanh và bình luận, hệt như các cụ già ngày xưa bình thơ. Chỉ thay vì, bình luận câu chữ, âm vần thì các audiophile lại có những thuật ngữ riêng để nói về độ trong, độ hay của bộ âm thanh hi-end bằng việc nhận định các kênh A, kênh B, âm thấp, âm trung, âm cao… trong các bản nhạc đang phát.

Lại có audiophile sau khi bỏ ra cả tỷ bạc để dựng được một phòng nghe theo ý với những linh kiện ngoại nhập, chưa kèm bộ hi-end thì quanh năm suốt tháng phải đi công tác. Thành thử, mỗi lần vào ngày cuối năm vị này mới tụ tập vài người bạn cùng gout để vào phòng nghe đắt giá, và cũng chỉ để thưởng thức một vài bản nhạc của Mozart như một cách giải trí tao nhã.

Thành Trung